سه‌شنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۶ - ۲۱:۳۳

دویچه وله گزارش می دهد

چابهار از یک بندر کوچک ماهیگیری تا بندری استراتژیک

چابهار

ساعت 24- توانمندی های جغرافیایی سرزمینی به نام ایران برای دنیا شناخته شده است وبه دلیل استراتژیک بودن سرزمین ایران است که اهمیت ثبات درااین کشوررا برای جهان یک ضروری کرده است. ایران برخلاف همسایه های خود خاک پهناوری دارد و جمعیت آن نسبت به جمعیت کشورهای تازه استقلال یافته از شوروی و کشورهای کم جمعیت درجنوب خلیج فارس قابل اعتناست .

این برتریهای تاریخی و جغرافیایی ایران اما به دلایل گوناگون تاکنون به بهره برداری نرسیده است. ایران در شرق خود با داشتن ساحل طولانی دریای عمان می تواند یک قطب حمل و نقل دریا یی باشد و البته این نیاز به سرمایه گذاری بزرگی دارد که هند حاضر است آن را تامین کند. سفر حسن روحانی رییس جمهور ایران به چابها رموجب توجه کارشناسان رسانه های گوناگون از جمله دویچه وله شده است. این رسانه آلمانی گزارشی از تحولات امروز و فردای چابهار تهیه کرده است که می خوانید.


چین، هند، پاکستان و افغانستان به بندر چابهار چشم دوخته‌اند. اهمیت سوق الجیشی این بندر میتواند موقعیت سیستان و بلوچستان، فقیرترین استان ایران را دگرگون کند و وابستگی‌ به بنادر کشورهای عربی از جمله دوبی را خاتمه دهد. یکشنبه (۱۲ آذر/ ۳ دسامبر) هنگامی که حسن روحانی برای افتتاح فاز اول بندر شهید بهشتی چابهار به استان سیستان و بلوچستان سفر کرد، این موضوع به خبر اول برخی رسانههای هند و پاکستان تبدیل شد. در مراسم افتتاحیه ۶۰ دیپلمات و مقامات کشورهای منطقه از ۱۹ کشور شرکت کردند. وزارت خارجه هند، روز بعد با صدور بیانیهای افتتاح فاز اول بندر چابهار را "یک فرصت طلایی برای تجارت هند، ایران و افغانستان با کشورهای آسیای مرکزی" توصیف کرد. هند برای تجهیز این بندر ۸۵ میلیون دلار سرمایهگذاری کرده و قرار است کنترل دو لنگرگاه در فاز اول بندر چابهار را به عهده بگیرد.در حال حاضر هند از راه تجاری موجود در این بندر برای حمل و انتقال بیش از یک میلیون تن گندم به افغانستان استفاده میکند. نخستین محموله ۱۵ هزار تنی گندم هند اخیرا از بندر کاندلا و از طریق بندر چابهار به زرنج در افغانستان ارسال شد.با افتتاح فاز یک بندر چابهار ظرفیت تخلیه و بارگیری فعلی از دو و نیم میلیون تن به هشت ونیم میلیون تن در سال ارتقاء یافت.

چابهار، بندر کوچک ماهیگیری


عبدالستار دوشوکی از "مرکز مطالعات بلوچ" در لندن که درباره موقعیت بندر چابهار تحقیق کرده به دویچه وله می‌گوید، چابهار و گواتر "دو بندر خواهرخوانده کوچک ماهیگیری" تقریبا فراموش شده در کرانه دریای عمان بودند که همواره مشترکات اجتماعی، قومی و حتی خویشاوندی بین ساکنین آن وجود داشته و اکنون وارد معادلات پیچیده ژئوپولتیک و ژئواستراتژیک قدرت های اتمی منطقه از جمله چین، هندوستان و پاکستان می‌شوند.به گفته آقای دوشوکی ایران زمانی متوجه بندر چابهار شد که در دوران جنگ هشت ساله ایران و عراق کشتیهای باربری و نفتکشهای ایران در خلیج فارس از حملات نیروی هوایی عراق در امان نبودند. او معتقد است که چابهار بعنوان یک بندر اقیانوسی خارج از محدوده خلیج فارس در چارچوب جنگ ایران و عراق اهمیت استراتژیک پیدا کرد.اگرچه اکنون عراق و ایران دوست و متحد هم هستند، اما تنش ایران با همسایگان جنوبی‌اش از جمله عربستان، امارات و بحرین بالا گرفته و ایران به ویژه به بندر دوبی نیاز شدیدی پیدا کرده است.


چابهار و قطع وابستگی به دوبی
خبرگزاری ایرنا از قول مجتبی بهاروند، رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق بازرگانی ایران می‌نویسد، دوبی از صادرات مجدد ایران ۱۲ میلیارد دلار درآمد دارد و با راه افتادن بندر چابهار وابستگی ایران به دوبی و بنادر کشورهای عربی قطع می‌شود.بهاروند چابهاررا  تنها بندر اقیانوسی ایران خوانده که بیشترین عمق دریا را دارد. او عنوان می‌کند که به خاطر عمق دریانوردی و از نظر پهلوگیری کشتی، چابهار موقعیتی بهتر از دوبی دارد.


دلایل اهمیت راهبردی بندر چابهار
وابستگی افغانستان به بنادر کراچی و گواتر در پاکستان و هم‌سویی استراتژیک هندوستان و افغانستان باعث شد که آنها برای قطع وابستگی به پاکستان بسوی چابهار روی بیاورند و دست دوستی بسوی ایران دراز کنند. این نیز اهمیت استراتژیک چابهار را بعنوان یک بندر ترانزیتی منطقهای دوچندان کرد.به قول کارشناسان از جمله عبدالستار دوشوکی، سیاست‌های عملگرایانه ایران هم به ارتقای چابهار به یک بندر راهبردی  و استراتژیک کمک کرده است.


رقابت چین و پاکستان با هند و ایران
در صد کیلومتری چابهار بندر گواتر پاکستان قرار داد که چین به آن چشم دوخته است. برخی از کارشناسان گفتهاند، توسعه و تجهیز بندر گواتر پاکستان از سوی چین ممکن است، بندر و منطقه آزاد چابهار را در معرض رقابتی سخت در زمینه ترانزیت کالا به کشورهای آسیای مرکزی و افغانستان و همچنین مرکزیت تجاری و اقتصادی در دریای عمان قرار دهد.عبدالستار دوشوکی در این رابطه می گوید، در منطقه هیچ چیز پایداری وجود ندارد بلکه همه متغیرها میتوانند تغییر کنند: «چین با سرمایه‌گذاری کلان در بندر گواتر پاکستان می‌خواهد حاکمیت دریایی و فعالیت‌های تجاری در منطقه را به دست آورد و هندوستان نیز همانند چین با سرمایه‌گذاری کلان روی بندر چابهار ایران همین هدف را دنبال می‌کند.بندرهای گواتر پاکستان و چابهار ایران در منطقه از اهمیت ژئواستراتژیک و ژئوپلیتیک برخوردار بوده و می‌توانند سرنوشت منطقه را تغییر دهند .» دوشوکی در این راستا خاطرنشان میکند: «نفوذ به اقیانوس هند در صدر اهداف نظامی کشور چین قرار دارد. چین با استفاده از بندر گواتر که آن را به عنوان جایگزین تنگه مالاکا تلقی می‌کند، به دنبال ایجاد توازن میان خود و حاکمیت آمریکا و هندوستان در دریای عمان است. به همین دلیل در کنار بندر تجاری گواتر، نیروی دریایی چین نیز در آنجا حضور دارد.» در رقابت  چابهار با گواتر سرعت اجرایی شدن پروژه بندر چابهار و افزایش  ظرفیت بندر از هشت و نیم میلیون تن فعلی به هشتاد میلیون تن ظرفیت در سال بسیار مهم است. اما برخی هم معتقدند که در نهایت  کریدور اقتصادی چین و پاکستان از طریق گواتر و پروژه  بند چابهار میتوانند از نظر استرتژیکی مکمل و متمم یکدیگر باشند، اگرچه تا آن روز راه بسیار دوری باقی مانده است، چون در حال حاضر هر دو این پروژهها که اقتصادی هستند با سیاستهای منطقهای و منافع استراتژیکی رقبای دیرینه گره خوردهاند، و از بسیاری جهات رقیب یکدیگر محسوب میشوند.


زمینه برچیده شدن ناامنی ها در سیستان و بلوچستان
تبدیل چابهار به یک بندر راهبردی میتواند در سیستان و بلوچستان اشتغال‌زایی پدید آورد و موقعیت اقتصادی و امنیتی فقیرترین استان کشور را هم تغییر دهد.علیم‌یارمحمدی، نماینده زاهدان در مجلس به روزنامه ایران (۱۳ آذر) میگوید ناامنی‌های سیستان و بلوچستان ریشه بسیار عمیقی در مسائل اقتصادی دارند و اگر منطقه به لحاظ اقتصادی توسعه پیدا کند زمینه بسیاری از این ناامنی‌ها هم برچیده می‌شود.این نماینده مجلس تاکید میکند که ایران برای تامین هزینه امنیت استان سیستان و بلوچستان هزینه زیادی را صرف می‌کند. به گفته این نماینده مجلس، در استان سیستان و بلوچستان تنها بخشی از هزینه تأمین امنیت رقمی معادل هزار میلیارد تومان است که تمام هزینه‌ها هم نیست.اشتغال‌زایی به گفته یارمحمدی میتواند جلوی خشونتها و ناامنیها را در پهناورترین و ناامن‌ترین استان کشور بگیرد.