نشست بی فایده رییس دولت با سیاسیون کشور
ساعت 24 - در روزهای اخیر، پاستور میزبان یکی از پرجمعیتترین و پرچالشترین جلسات سیاسی خود بود؛ دیداری که در آن مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، با جمع کثیری از دبیران کل احزاب و فعالان سیاسی کشور به گفتوگو نشست. این جلسه سهساعته، که به گواه حاضران، مملو از چالش و بحثهای داغ بود، بلافاصله پس از اتمام، موجی از تحلیلها و واکنشها را در فضای سیاسی و رسانهای کشور برانگیخت.
در حالی که دولت چهاردهم تلاش میکند این دیدار را نمادی از رویکرد وفاق ملی و شنیدن صدای جریانهای گوناگون معرفی کند، منتقدان بر این باورند که این گردهمایی عظیم، بیش از آنکه محفلی برای یافتن راهحلهای کارآمد باشد، به یک برد تبلیغاتی و نمایش سیاسی شبیه بوده است.
تحلیلگران معتقدند که در شرایط خطیر کنونی کشور، گردهم آمدن بیش از شصت نفر در مدت زمانی محدود، که هر یک فرصتی چند دقیقهای برای طرح دیدگاههای متضاد خود مییابند، نه تنها گرهای از مشکلات باز نمیکند، بلکه به دلیل فقدان مخرج مشترک، صرفاً به اتلاف وقت و سردرگمی منجر میشود.
این جلسه، که در آن از فیلترینگ و سبک زندگی تا مذاکره با آمریکا و تحریمها سخن به میان آمد، در نهایت این پرسش اساسی را مطرح کرد: آیا رئیسجمهور، که خود اذعان دارد مسائل کلان کشور با یک سخنرانی یا یک جلسه حل نمیشود، با برگزاری چنین محافلی به دنبال راهحل است یا صرفاً در پی نمایش همگرایی؟
دام جزئیات و خطر از دست دادن
یکی از صریحترین انتقادات به شیوه برگزاری این جلسه، از سوی احمد زیدآبادی، فعال سیاسی اصلاحطلب، مطرح شد. وی در یادداشتی تند، این نوع جلسات را نه کمکی به حاضران و نه کمکی به رئیسجمهور دانست. زیدآبادی با اشاره به حضور بیش از ۶۰ نفر و طرح دیدگاههای متضاد، تاکید کرد: «اینکه بیش از ۶۰ نفر دور میزی جمع شوند و جمعی از آنها چند دقیقه از زوایای متضاد از هر دری سخن بگویند، نه فقط مخرج مشترکی ندارد بلکه عین اتلاف وقت و متاسفانه بعضاً نوعی نمایش از سوی برخی حاضران است.»
به باور این تحلیلگر سیاسی، «اگر ریاستجمهوری واقعاً خواهان اطلاع بلاواسطه از نظرات است، باید از هر جریان بخواهد که یک فرد صاحبنظر و مسلط به مسائل را معرفی کنند تا در یک جمع بسیار کوچک، امکان بحث اقناعی با رئیسجمهور فراهم شود. »
زیدآبادی در ادامه، خطر جدیتری را متوجه شخص رئیسجمهور دانست و نوشت: «متاسفانه آقای پزشکیان در این وضعیت گویی در دام پارهای امور جزئی و اجرایی افتاده است و تصویر کلان را به درستی نمیبیند. این برای شخص وی، دولت و مجموعه کشور بسیار خطرناک است.» این نقد، این نگرانی را بازتاب میدهد که رئیسجمهور به جای تمرکز بر استراتژیهای کلان و حل ریشهای بحرانها، درگیر حواشی و جلسات پرشمار و کمنتیجه شده است.
اصلاحطلبان منتقد، اصولگرایان همراه
یکی از پدیدههای جالب این نشست، تغییر آرایش سیاسی در فضای انتقاد و حمایت بود. سعید آجورلو، فعال سیاسی و رسانهای، این جلسه را نسبت به دیدار قبلی رئیسجمهور با رسانهها، «امیدوارانهتر و رو به جلوتر» توصیف و درعینحال تاکید کرد که گفتههای پزشکیان در میانه «برخی همراهیها از جانب احزاب اصولگرا و نقدهای ماهیتی برخی اصلاحطلبان» قابل تامل بود.
به نظر میرسد که طیف جریان اصولگرا، به دلیل مواضع قاطع پزشکیان در برابر مطالبات تند اصلاحطلبان درباره مذاکره و تحریم، احساس نزدیکی بیشتری به رئیسجمهور کردند. در مقابل، اصلاحطلبانی که حامیان اصلی پزشکیان در انتخابات بودند، رویکردی به شدت انتقادی در پیش گرفتند.
بر اساس شنیدهها، اصلاحطلبان در این جلسه صریحا به رئیسجمهور گفتند که او انتخاب مطلوب آنها نبوده، اما چارهای جز انتخاب وی نداشتند. این نوع سخنان، که جنبه تضعیفکننده نسبت به رئیسجمهور داشت، نگرانیهایی را در میان حامیان دولت ایجاد کرد.
محمد مهاجری، تحلیلگر سیاسی، نیز پیشتر این رویکرد را نقد کرده و نوشته بود: «اکثریت [مردم]، شما را پسندیدند که نه مانند دولت قبل باشید نه شبیه آن ۵ نفر کاندیدای ریاست جمهوری اخیر. هرچند شما با تعریف کج و کوله از وفاق، طرفداران همانها را بر مردم مسلط کردید. »
دیدار رئیسجمهور با بیش از ۶۰ فعال سیاسی، بیش از آنکه محفلی برای ارائه راهحلهای کارآمد باشد، به عنوان یک نمایش تبلیغاتی برای دولت تلقی شد. منتقدان، از جمله احمد زیدآبادی، تاکید کردند که این حجم از افراد با دیدگاههای متضاد در زمانی محدود، صرفاً منجر به اتلاف وقت شده است و وفاق مورد نظر دولت، هنوز نتوانسته است از مرحله نمادگرایی به مرحله حل واقعی بحرانهای کلان کشور گذر کند
محمد گرامیمقدم، در نقد مفهوم وفاق از دیدگاه دولت، تاکید کرد که وفاق نباید به معنی گماردن رقبای انتخاباتی در سمتهای دولتی و دور کردن حامیان باشد. وی هشدار داد: «اگر این رویه ادامه پیدا کند رئیسجمهور بزرگترین پشتوانه مردمی خود را که اصلاحطلبها هستند از دست خواهد داد. » این نقدها بیانگر این نکته است که بسیاری از حامیان پزشکیان، برگزاری این جلسات را به مثابه یک نمایش میبینند که نتیجه آن، تضعیف پایگاه مردمی رئیسجمهور است.
نمادگرایی و جنجال نهضت آزادی
یکی از نکات برجسته و جنجالی این دیدار، حضور دو تن از اعضای نهضت آزادی بود. حسین بنیاسدی، داماد مهندس بازرگان و دبیرکل نهضت آزادی، و بهاور، دبیر شاخه جوانان این تشکل، به عنوان اعضای یک حزب غیرقانونی، حضورشان در پاستور واکنشهای متفاوتی را در پی داشت. در حالی که رسانههای نزدیک به جریان تندرو این حضور را با احتیاط و حتی انتقاد پوشش دادند، بسیاری از تحلیلگران این اقدام را گامی مثبت در جهت «عادیسازی» فضای سیاسی و پذیرش تنوع دیدگاهها دانستند. این حرکت، به نوعی نشان داد که دولت پزشکیان قصد دارد دایره وفاق را تا مرزهایی گسترش دهد که پیش از این خط قرمز تلقی میشدند.
محمدحسین بنیاسدی، دبیر کل نهضت آزادی، در این جلسه، بحرانهای حال حاضر کشور را نشات گرفته از «یک نوع سیاست و نگرش خاص» دانست و آن را نگاه «خودی و غیرخودی» به مردم و نیروهای اجتماعی عنوان کرد.
این اظهارات، در قلب پاستور و در حضور رئیسجمهور، خود نمادی از تلاش برای شکستن تابوهای سیاسی بود. با این حال، این اقدام نیز نتوانست رضایت کامل همه طیفها را جلب کند و تنها حضور دو نفر از یک حزب قدیمی که شاید اعضای چندانی هم نداشته باشد به معنای وفاق با بدنه جامعه تلقی نمیشود.
توسعه ایرانی