گروسی اولتیماتوم دیپلماتیک غیررسمی داد
ساعت 24 - دومین ماه زمستان رسیده و به نظر میرسد حالا دیگر یخبندان نه فقط جغرافیای ایران که حوزه دیپلماسی و سیاست خارجی کشور را نیز فراگرفته است.یخبندانی که موج اول سرمایش هرچند از آغاز تابستان سال جاری و همزمان با جنگ 12 روزه ایران و اسرائیل رسیده بود اما موج دومش را باید در روند اتفاقات دی ماه و آنچه در نیمه این ماه پرآشوب گذشت نیز جستجو کرد.
باور این که سیاست خارجی یک کشور را بتوان به طور کامل از سیاست داخلی جدا دانست، تصوری است شبیه این که بتوان بدون خونریزی گوشت را از استخوان جدا کرد و اکنون به نظر میرسد دولت چهاردهم باید بپذیرد که آنچه در سیاست داخلی کشور رخ میدهد به طور مستقیم در بخشهایی از حوزه دیپلماسی خود را به رخ میکشد.
در این میان اما تنها در روز گذشته دستکم دو اظهارنظر مستقیم رافائل گروسی و استیو ویتکاف درباره ایران را باید دارای اهمیت ویژه دانست.
گروسی در داووس از ایران گفت
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز گذشته و در حاشیه نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس و در شرایطی که دقیقا به خاطر تنشهای دی ماه در سیاست داخلی ایران، سید عباس عراقچی از حضور در این نشست منع و محروم شده؛ با صراحت بیشتر از بنبست میان تهران و آژانس خبر داد. گروسی البته خبر داد که قرار است طی «چند روز یا چند هفته آینده» با «سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران، دیدار کند؛ خبری با زمانبندی بسیار مغشوش!
معنای ملاقات در چند روز آینده، یعنی دیدار در بهمن ماه؛ و طی چند هفته میتواند حتی به دیدار تا بهار نیز اطلاق شود.
کمااینکه مدیرکل آژانس در پاسخ به این پرسش رویترز که «آیا ممکن است این مساله تا بهار حلوفصل شود؟» نیز گفت «این بازه زمانی معقولی است»؛ و همین جمله بدان معناست که دستکم گروسی خود نیز امید چندانی به دیدار در کوتاه مدت ندارد.
از سوی دیگر رافائل گروسی با اشاره به بازرسی از ۱۳ سایت هستهای اعلامشده ایران، تاکید کرده که آژانس تاکنون موفق به دسترسی و بازرسی از سه تاسیسات کلیدی نطنز، فردو و اصفهان نشده؛ سایتهایی که به گفته او در جریان حملات ماه ژوئن هدف بمباران قرار گرفتهاند.
گروسی همچنین در این گفتوگو، بدون محکوم کردن حملات به تاسیسات هستهای ایران تاکید کرده که ایران باید در گام نخست گزارشی به آژانس ارائه کند و توضیح دهد در این سایتها چه اتفاقی افتاده و سرنوشت مواد هستهای چه شده؛ از جمله حدود 440,9 کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد، که به ادعای او به سطح حدود ۹۰ درصد مورد نیاز برای تسلیحات هستهای نزدیک است.
بر اساس ادعای آژانس، این مقدار ماده، در صورت غنیسازی بیشتر، برای ساخت ۱۰ بمب هستهای کافی است.
مدیرکل آژانس همچنین هشدار داده که «این وضعیت نمیتواند برای همیشه ادامه داشته باشد، چون در مقطعی مجبور خواهم شد بگویم«بسیار خب، من هیچ تصوری ندارم این مواد کجاست».» وضعیتی که به گفته او میتواند به معنای نبود هرگونه تضمین درباره جابهجا نشدن یا پنهانسازی این مواد تلقی شود، و این یعنی یک موقعیت اضطراری!
این سخنان در حالی مطرح میشود که دستکم مقامات ایرانی بارها گفتهاند گزارشهای آژانس را از عوامل حمله نظامی بامداد 23 خرداد میدانند و اکنون گروسی به صراحت میگوید که چه توضیحی را میخواهد و این موضوع نیز حیاتی تلقی میشود.
گروسی از «بنبست» در پرونده ایران سخن گفت و درعینحال تاکید کرد که طی چند روز یا چند هفته آینده با وزیر امور خارجه ایران، دیدار خواهد کرد. به گفته ناظران این دیدار میتواند آخرین فرصت برای مهار تنش پیش از ورود پرونده به فاز جدید باشد؛ فازی که در آن، گزارشهای فنی جای خود را به تصمیمهای سیاسی خواهند داد
تهدید دیپلماتیک گروسی از سوئیس
اما در این میان شاید بخش حساس اظهارات گروسی، جایی است که او به صراحت از احتمال اعلام «عدم پایبندی ایران» به تعهداتش ذیل معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای سخن میگوید.
او گفته که طرفهای انپیتی گزینه «منوی انتخابی» ندارند تا هرچه را میخواهند رعایت کنند و هرچه را نمیخواهند کنار بگذارند. در واقع گروسی پیش از آن که خیلی دیر شود شاید به نوعی هشدار داد که ادامه این وضعیت، آژانس را به سمت گزارشدهی منفی سوق خواهد داد و همین بخش از موضعگیری او بود که در رسانههای غربی بهعنوان یک اولتیماتوم دیپلماتیک غیررسمی معنا شد. هشداری که باز به نظر میرسد بیش از آن که فنی باشد، بار سیاسی دارد و میتواند در شورای حکام یا حتی در معادلات بزرگتر دیپلماسی هستهای اثرگذار شود.
توسعه ایرانی