آشوب ارزی -تجاری پزشکیان
ساعت 24 - در جمهوری اسلامی واژههای ویژهای برای اداره کشور یا بخشهایی از آن پدیدار شده و باتوجه به پرشماری استفاده از آنها جا افتادهاند. یکی از این واژهها رفتار یا اقدام یا دستور و فعالیت جهادی است. به این معنا که برای عبور از دیوانسالاری و نیز پیچوخمهای قانونی باید یک کار به صورت جهادی انجام شود.
این واژه در زبان برخی مقامهای ارشد سه قوه جاری بوده است. حالا بهنظر میرسد مسعود پزشکیان در یک رفتار جهادی و در یک سخنرانی در نشست با استانداران استانهای مرزی، دستور مهمی برای رفع موانع تفویض اختیارات، حذف بوروکراسیهای زائد و تسریع در واردات کالاهای اساسی از مبادی مرزی صادر کرد.
وی خواستار واردات پرشتاب حتی واردات ملوانی یا همان تهلنجی شده است. بر این اساس و به دستور رییسجمهور در این نشست، استانداران استانهای مرزی مجاز خواهند بود از سه شیوه «واردات بدون ارز»، «تهاتر» و «ملوانی» بدون محدودیت و در کوتاهترین زمان ممکن و فارغ از فرآیندهای قبلی و بدون معطلی در سامانهها نسبت به واردات کالاهای اساسی اقدام کنند. این رفتار جهادی و در یک سخنرانی و براساس فشار استانداران استانهای مرزی البته نیک و بدهای خود را دارد که باید به آنها پرداخت.
نخستین پیامد بد این داستان باب شدن این رفتارها در میان وزیران، معاونان رییس دولت و نیز مقامهای استانی خواهد شد. آنها تصور خواهند کرد میتوانند به این ترتیب گرهها را باز کرده و کارها را پیش ببرند. این در حالی است که میدانیم برای هر اتفاقی در این سطح باید قانون و دیوانسالاران در کانون توجه باشند.
اگر احساس این است که قانونها و دیوانسالاران سدراه قرار میگیرند میتوان و باید دیوانسالاری را چابک کرد و قانون تازه نوشت. پیامد بد دیگر این داستان افزایش تقاضای موثر ارز برای واردات است.
باتوجه به مجموعه شرایط ارزی کشور که با تنگنای درآمد ارزی و عرضه روبهرو است دستور پزشکیان آشوب ارزی را دامن میزند. نمیتوان انکار کرد که این دستور پزشکیان سهمی از افزایش قیمت دلار در بازار آزاد در روز سهشنبه را در اختیار ندارد. آیا رییس دولت از رییس بانک مرکزی پرسیده است با این تقاضای ناگهانی میتوان بازار ارز را در ثبات قرار داد؟ نکته سوم در پیامدهای بد این دستور اگر اتفاق بیفتد این است که استانهای مرزی محل مناسبی برای ذخیرهسازی دارند یا آنها میتوانند برخی مقررات مثل ثبتسفارش کالا را مراعات کنند و باید پرسید چه کالایی باید تهاتر شود و با چه قیمتهایی؟
این دستور رییسجمهور اما این مزیت را دارد که انحصار واردات از سوی نهادهای خصوصی که در سالهایی به یک عادت منجر شده بود شاید شکسته شود. این اتفاق اگر رخ دهد که جای تردید دارد زیرا انحصارگران میتوانند زیر پوست این داستان رفته و واردات بیمحابا را در دست بگیرند.
از سوی دیگر اگر این اتفاق رخ دهد و همه کالایی که پس از این دستور وارد میشوند با شتاب کافی به بازارهای موجود عرضه شوند شاید راهی برای کاهش درجه تخریب انحصارگران در این بازارها شود.
نکته آخر اینکه باید امیدوار باشیم پزشکیان پیش از صدور این دستور جهادی با مقامهای ارزی، کشاورزی و نیز بازرگانی گفتوگو کرده باشد.