سرمایهگذاری زیر آتش نا اطمینانی
ساعت 24 - سرمایهگذاری در اقتصاد ایران را نمیتوان فقط با تغییرات حسابهای ملی توضیح داد. پشت افتوخیز این متغیر مجموعهای از رویدادهای سیاسی، ارزی، تجاری و امنیتی قرار دارد که مستقیما افق تصمیمگیری بنگاهها را تغییر دادند. برخلاف مصرف که حتی در دورههای دشوار با تعدیل کیفیت و کاهش سطح رفاه ادامه پیدا میکند سرمایهگذاری یکتصمیم قابل تعویق است.
بنگاه میتواند خرید ماشینآلات را عقب بیندازد پروژه ساختمانی را متوقف کرده، توسعه ظرفیت تولید را کوچکتر کند یا منابع خود را بهجای تولید بلندمدت در وضعیت نقد و محتاطانه نگه دارد. بههمیندلیل تشکیل سرمایه در ایران بیش از بسیاری از متغیرهای دیگر بهنااطمینانی واکنش نشان داده است.
در این چارچوب خروج آمریکا از برجام یکی از نقاط عطف اصلی در رفتار سرمایهگذاری بود. این رویداد تنها یکتحول دیپلماتیک نبود بلکه برای فعال اقتصادی بهمعنای بازگشت محدودیتهای بانکی، دشوارترشدن تجارت خارجی، افزایش ریسک واردات تجهیزات، ابهام در قراردادهای بلندمدت و بیثباتترشدن انتظارات ارزی بود.
سرمایهگذاری بهویژه در ماشینآلات بهواردات کالاهای سرمایهای، دسترسی بهفناوری، تامین مالی خارجی و پیشبینیپذیری نرخ ارز وابسته است. وقتی این مسیرها ناگهان پرریسک میشوند نخستینواکنش بنگاهها معمولا توقف یا تعویق تصمیمهای سرمایهای است.
اینمنطق فقط بهتحریم محدود نمیشود. ریسکهای داخلی نیز بر رفتار سرمایهگذار اثر گذاشتند: تورم مزمن، نوسان نرخ ارز، تغییرات پیدرپی سیاستی، ابهام در قیمتگذاریها، دشواری تامین مالی، افت قدرت خرید و بیثباتی انتظارات. درچنینمحیطی حتی اگر نیاز بهسرمایهگذاری وجود داشته باشد میل بهسرمایهگذاری کاهش مییابد.
سرمایهگذار زمانی وارد پروژه بلندمدت میشود که بتواند درباره هزینهها، درآمدها، دسترسی بهمواد اولیه، بازار فروش و امنیت دارایی خود برآوردی نسبتا قابل اتکا داشته باشد. هرچه این برآورد دشوارتر شود سرمایه بیشتر بهسمت احتیاط حرکت میکند.