اقتصاددوباره شرطی نشود

از منظر اقتصادی نیز این دوره می‌تواند به خروج تدریجی اقتصاد ایران از وضعیت رکودی، انتظارات منفی و بلاتکلیفی مزمن کمک کند. بازارها به‌طور طبیعی نسبت به کاهش تنش‌های سیاسی واکنش مثبت نشان خواهند داد و فعالان اقتصادی نیز چشم‌انداز متفاوتی را پیش روی خود خواهند دید. اما همین فرصت، در صورت ناکامی، به تهدیدی جدی تبدیل خواهد شد.

 اگر اجرای تفاهم‌نامه متوقف شود، طرف مقابل از انجام تعهدات خود سر باز زند یا در پایان دوره موقت، توافق نهایی حاصل نشود، اقتصاد ایران با شوکی مواجه خواهد شد که احتمالاً آثار آن به‌مراتب سنگین‌تر از تجربه‌های پیشین خواهد بود.

شرطی شدن دوباره اقتصاد ایران بر مبنای انتظارات جدید و سپس ناکامی در تحقق این انتظارات، می‌تواند اعتماد فعالان اقتصادی و جامعه را بیش از گذشته فرسوده کند. در چنین شرایطی، اقتصاد نه‌تنها از وضعیت فعلی فاصله نخواهد گرفت، بلکه ممکن است با نوعی شوک مضاعف مواجه شود که احیای آن به‌مراتب دشوارتر از گذشته باشد.

بر همین اساس، تصمیم‌گیری درباره این تفاهم سیاسی باید بر مبنای ارزیابی دقیق هزینه‌ها و منافع، شناخت سناریوهای مختلف و آمادگی برای مواجهه با پیامدهای هر یک از آن‌ها صورت گیرد. سیاست‌گذار ایرانی نباید صرفاً بر بهترین سناریو متمرکز شود، بلکه باید بدبینانه‌ترین سناریوها را نیز در محاسبات خود لحاظ کند.

حتی این پرسش راهبردی نیز باید مورد توجه قرار گیرد که اگر چشم‌انداز روشنی برای دستیابی به توافق نهایی وجود ندارد، آیا اساساً ورود به یک تفاهم موقت و ایجاد انتظارات گسترده در اقتصاد و جامعه، به نفع کشور خواهد بود یا خیر؟

پاسخ به این پرسش، شاید مهم‌ترین آزمون واقع‌بینی سیاست خارجی و اقتصادی ایران در ماه‌های پیش‌رو باشد؛ آزمونی که نتیجه آن نه فقط بر سرنوشت مذاکرات، بلکه بر آینده اقتصاد، سرمایه اجتماعی و کیفیت حکمرانی در ایران نیز تاثیر مستقیم خواهد گذاشت.

علیرضا سلطانی - عصر ایران