بازارکار ایران پس از جنگ
پیامدهای جنگ برای بازار کار ایران تحولات عمیق و چندلایه است. نخست، بازسازی زیرساختهای انرژی، صنعتی و حملونقل که در درگیری اخیر آسیب دیدهاند، در اولویت قرار دارد. ایران برخلاف اوکراین به تامین مالی بینالمللی گسترده دسترسی ندارد و باید با فضای مالی محدود خود پروژههای بازسازی را مدیریت کند.
بانک جهانی گزارش داده است که ایران پیش از جنگ نیز با نرخ بیکاری حدود ۸.۱ تا ۹.۶درصد و نرخ مشارکت نیروی کار (جمعیت ۱۵ سال و بالاتر) حدود ۴۱درصد مواجه بوده است. برنامههای «کار در برابر نقد» در کوتاهمدت میتوانند حمایت درآمدی حیاتی فراهم کنند؛ اما راهحل دائمی نیستند.
دوم، ایران بهطور همزمان با دو جبهه مهاجرتی مواجه است: از یکسو، جنگ احتمالا مهاجرت متخصصان (فرار مغزها) را تسریع خواهد کرد. از سوی دیگر، ایران میزبان بیش از چهارمیلیون شهروند افغان است که حدود ۷۵۸ هزار نفر آنها پناهنده ثبتشده و مابقی با وضعیت اقامتی شکننده زندگی میکنند.
سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) گزارش داده است که بیش از چهارمیلیون افغان از سپتامبر۲۰۲۳ از ایران و پاکستان بازگشتهاند و ۸۰درصد آنان، ماهها پس از بازگشت هنوز مسکن دائمی ندارند. این وضعیت، فشار فزایندهای بر بازار کار و خدمات عمومی کشور وارد میکند.
سوم، اقتصاد ایران با تورم مزمن و کاهش ارزش پول وارد درگیری شد و جنگ احتمالا این فشارها را تشدید کرده است. IMF هشدار داده است که اختلالات انرژی در خلیج فارس نه تنها بر نفت و گاز، بلکه بر صادرات کودهای شیمیایی و محصولات تخصصی تاثیر گذاشته و کریدور اقتصادی استراتژیک را مختل کرده است.
سیاستگذاران ایرانی باید امنیت غذایی را از طریق ذخایر استراتژیک، یارانههای هدفمند و حمایت از تولید داخلی کشاورزی در اولویت قرار دهند.
چهارم، جنگ جریانهای حواله از ایرانیان خارج از کشور را مختل کرده است. اگرچه بهدلیل تحریمها و خروج ایران از شبکه سوئیفت، آمار دقیقی از حجم این حوالهها در دست نیست؛ اما گزارشها حاکی از اختلال قابلتوجه در کانالهای انتقال وجه و کاهش احتمالی این جریانات مالی است.
حفظ و بازگرداندن کریدورهای رسمی انتقال حواله و تسهیل مشارکت دیاسپورا در بازسازی، از جمله اقدامات ضروری هستند. بر اساس آخرین گزارش بانک جهانی در آوریل۲۰۲۶، اقتصاد ایران در سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۷ بهطور متوسط ۲.۳درصد انقباض خواهد داشت؛ اما این پیشبینی به شدت به تحولات ژئوپلیتیک، تحریمها و ثبات انرژی وابسته است.
جهان نیازمند رویکردی فعال و اشتغالمحور برای پاسخ به این بحران است؛ رویکردی که از کارگران آسیبپذیر حمایت کند، از کوچکترین بنگاهها در برابر شوکهای قیمت انرژی محافظت کند و با سرمایهگذاری در زیرساختها و مشاغل پایدار، از تبدیل یک شوک موقت به عقبگردی دائمی برای بازار کار جهانی جلوگیری کند.
دنیای اقتصاد