کریدورهای جزیرهای به کار نمیآیند
ساعت 24 -صدها سال بود که تنگه هرمز میزبان عبوری همهجور کشتی با انواع کالاها بود که بیصدا و آرام از این آبراه راهبردی منطقهای و جهانی بهسوی کشورهای جهان میرفتند. این تنگه بابرکت به بندرها و جزیرههای جنوب ایران نیز راه دارد و بخش عمدهای از صادرات و واردات نفت و دیگر کالاهای ایرانی از این آبراه به کشور میآمد یا از کشور خارج میشد.
حال اما پس از جنگ تحمیلشده از سوی آمریکا به ایرانیان از یک سو جمهوری اسلامی تنگه را به روی عبورومرور کشتیها میبندد و از سوی دیگر آمریکاییها ایران را از این راه و در خلیجفارس محاصره دریایی میکنند. در روزهای نخست محاصره دریایی این خوشبینی وجود داشت که دوره این رفتار کوتاه است.
از طرف دیگر اما مقامهای ایرانی برای اینکه آمریکاییها را از محاصره دریایی منصرف کنند با صدای بلند از کریدورهای چندگانه زمینی و نیز بندرهای شمال میگویند. در این وضعیت است که واردات میلیونها تن کالای اساسی و نیز مواد اولیه واحدهای تولیدی- صنعتی از مسیر خلیجفارس به بندرهای ایران بسیار سخت شده است. مقامهای ایرانی اما باور دارند میشود با فعال کردن کریدورهای چندگانه انتقال کالا از کریدورهای گوناگون واردات از مسیر امارات را کنار گذاشت و این کریدورها را فعال کرد.
آیا این کار ممکن است؟ بدیهی است چیزی نیست که ممکن نباشد اما باید به هزینه- درآمد و نیز مزیتها و معایب این انتقال اندیشید و در بلندمدت آن را در کانون توجه قرارداد. در نشستی که در یکی از نهادهای کارفرمایی برگزار شد همچنین رهبران تشکلهای کارفرمایی که در امور حملونقل در آن حاضر بودند به تفصیل، تنگناها و نیز راههای استفاده از کریدورها برای مقامهای دولتی حاضر در نشست توضیح داده شد.
یکی از مهمترین نکات که در گفتههای نقطه مشترک فعالان اقتصادی به چشممیخورد این است که باید کریدورهای موجود را از حالت جزیرهای بیرون آورد و به لجستیک به مثابه یک کلیت نگاه کرد.
واقعیت این است که مسدود شدن راه آبی حمل کالا به ایران از خلیجفارس یک اتفاق پیشبینینشده بود و راهبردی نیز برای جایگزینی وجود نداشت و ندارد. با وجود تمام تلاشهایی که دولت و بخشخصوصی برای یافتن مسیرهای جایگزین به انجام رساندهاند، خلا پیشآمده بهطور کامل پر نشده است.
حجم کالایی که از مسیر بنادر جنوبی و از چین وارد کشور میشده، قابل مقایسه با واردات کالا از این کشور و از مسیر ریلی نیست. ظرفیت واردات کالا از راههای زمینی بهدلیل ناآمادگی از پیش اندیشیده شده در ایران و نیز کشورهایی مثل پاکستان و کشورهای آسیایمیانه و منطقه قفقاز برای جایگزینی انتقال کالا از راه دریا نیاز به وقت و سرمایهگذاری قابلاعتنایی دارد.