به نقل از ایرنا، سید ضیاء هاشمی در یک نشست تخصصی در روز سهشنبه درباره آینده بافت تاریخی دهدشت (بلاد شاپور) گفت: با تخصیص ردیف اعتباری ملی و طراحی یک برنامه جامع برای افق پنج تا ده ساله، میتوانیم انتظار داشته باشیم که این شهر باستانی از شرایط نامناسب کنونی خارج شده و به یکی از مراکز برجسته گردشگری و فرهنگی ایران تبدیل گردد.
او همچنین خاطرنشان کرد: این بافت تاریخی شامل مجموعهای کمنظیر از بازارها، کاروانسراها، زیرساختهای مهندسی آبرسانی، مساجد و خانههای مسکونی است که نشانهای از پویایی و عظمت یک تمدن در گذشته را به نمایش میگذارد.
هاشمی به چالشهای پیشروی احیای این مجموعه نیز اشاره کرد و اذعان داشت: رویکرد صندوق احیا و بهرهبرداری از بناهای تاریخی، برونسپاری این مراکز به بخش خصوصی است، اما در حال حاضر به دلیل عدم توسعه زیرساختهای اولیه در بلاد شاپور، جذابیت کافی برای جذب سرمایهگذاران بخش خصوصی وجود ندارد.
معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیسجمهوری بر لزوم حمایت دولت تأکید کرد و خواهش کرد که بودجهای قابلتوجه برای ایجاد و تکمیل زیرساختهای این شهر باستانی تخصیص یابد تا فضایی مناسب فراهم گردد و بخش خصوصی بتواند به شکل اصولی در این حوزه سرمایهگذاری کند.
هاشمی ابراز کرد: در سالهای گذشته اقدامات خوبی در این راستا انجام شده و بودجههایی نیز در نظر گرفته شده است، اما برای داشتن تأثیر بیشتر، ضروری است که اعتبارات با نظارتهای تخصصیتر و در مسیر صحیح خود مصرف شوند.
معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیسجمهوری با تأکید بر اهمیت رعایت اصول و پروتکلهای تخصصی در مرمت بناهای تاریخی، بیان کرد: مرمت و ترمیم این مراکز باستانی نیازمند رعایت دقیق استانداردها و قواعد علمی خاصی است و باید این وظیفه به شرکتهای با صلاحیت و آشنا به این پروتکلها سپرده شود.
او ادامه داد: با بررسی عناصر این شهر تاریخی مشخص شده است که در گذشته کانالهای زهکشی فنی در آن وجود داشته، اما اکنون با توجه به موقعیت جغرافیایی شهر که در یک گودی جای گرفته، آبهای جاری به بافت شهر سرریز شده و به سبب مسدود بودن خروجیها، بناها درون خود دچار آسیب و فرسودگی شدند.
هاشمی تأکید کرد: پیش از هر گونه اقدامی در زمینه مرمت، تعیین حریم و مشخص کردن عرصه و همچنین احیای کانالهای زهکشی برای دفع آبهای سطحی از زیر ساختمانها و کاروانسراها باید در اولویت قرار گیرد.
او برای آینده احیای بافت تاریخی دهدشت نقشهراهی ترسیم کرده و اظهار داشت: خروجی و هدف اصلی این هماندیشی باید منجر به تخصیص یک ردیف بودجه ملی پایدار از محل دبیرخانه کمیسیون ماده ۲۳ برای این شهر باستانی گردد.
معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیسجمهوری خواهان انجام یک پژوهش جامع و بنیادی در استان شده و تاکید کرد که نتایج آن باید از طریق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به سازمان برنامه و بودجه ارسال شود.
ضرورت تغییر نگرشها درباره بلاد شاپور
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به اینکه این یادگار نیاکان ایرانی، صرفاً یک مجموعه تاریخی نیست بلکه یک شهر تاریخی به شمار میآید، افزود: ضروری است که نگرشها نسبت به آن از مرمت چند بنای جداگانه به احیای جامع یک کلانشهر تاریخی تغییر کند.
مجتبی امیرحسینی با یادآوری اینکه بافت تاریخی دهدشت با وسعت ۳۵ هکتار، به عنوان یکی از مهمترین بافتهای تاریخی کشور محسوب میشود، تصریح کرد: وجود بازار تاریخی، کاروانسرا، چهار مسجد بزرگ و چندین بنای مهم، این شهر باستانی را به یکی از مجموعههای کمتر نظیر تمدنی در کشور تبدیل کرده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کهگیلویه و بویراحمد تأکید کرد: اقدامات انجامشده متناسب با وسعت و اهمیت این مجموعه تاریخی نبوده و بزرگترین دغدغه دوستداران تاریخ و تمدن ایران حفظ و بقای این اثر است.
او با اظهار تأسف گفت: مجموع اعتبارات اداره کل میراث فرهنگی استان در سال گذشته تنها ۲۹۰ میلیارد ریال بوده و این منابع مالی به هیچوجه توجیحی برای پاسخگویی به نیازهای این مجموعه گسترده ۳۵ هکتاری نیست.
امیرحسینی یکی از موانع اصلی احیای بلاد شاپور را مسائل حقوقی و مالکیتی عنوان کرده و بیان داشت: خیلی از شهروندانی که در مجاورت این شهر باستانی زندگی میکنند با چالشهای مهم حقوق مالکیت مواجه هستند و حل موضوع تملک نه تنها به نفع آنان خواهد بود، بلکه به مسئولان نیز کمک خواهد کرد تا فرآیند احیای بافت تاریخی دهدشت تسریع شود.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کهگیلویه و بویراحمد بر اهمیت پویایی اقتصادی این شهر تأکید کرد و گفت: این مجموعه نباید به یک محوطه محصور و بیروح بدل شود، بلکه باید بهگونهای برنامهریزی گردد که این شهر به مکانی活 برای تعاملات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی تبدیل شود.
او یکی از روشهای اصلی برای تحقق این هدف را تدوین مشوقهای جذاب و کارآمد دانسته و اظهار کرد: شهر تاریخی بلاد شاپور به تعریف مشوقهای مناسب برای جذب سرمایهگذاران بخش خصوصی نیاز دارد.
احیای راسته بازار؛ موتور محرک توسعه اقتصادی دهدشت
امیرحسینی با اشاره به پتانسیلهای تجاری نهفته در قلب این بافت باستانی یادآور شد: بازار تاریخی این شهر با احتساب مسیرها و معابر فرعی خود، شبکهای به طول تقریبی سه کیلومتر شکل میدهد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کهگیلویه و بویراحمد با توجه به شکوه گذشته این سرزمین تصریح کرد: در دوران اوج خود، این بازار یکی از شاهراهها و مهمترین مراکز اقتصادی این منطقه محسوب میشده است.
او در خصوص موقعیت استراتژیک فعلی شهر دهدشت یادآور شده که با توجه به قرارگیری در مسیرهای اصلی ارتباطی میتواند با اتکا به این بازار تاریخی به یک مرکز منحصربهفرد تبدیل شده و از این ظرفیت نهفته در راستای توسعه همهجانبه اقتصادی منطقه بهرهبرداری شود.
چالش حفاظت از شهر باستانی بلاد شاپور
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کهگیلویه و بویراحمد عنوان کرد: علاوه بر مسائل تملکی و احیا، موضوع حفاظت و نگهداری از این بافت به ویژه حفاظت فیزیکی، از جمله دغدغههای مهم مسئولان به شمار میرود.
او با ابراز تأسف از فقدان شدید نیروی انسانی اظهار داشت: تنها سه نیروی یگان حفاظت برای نگهداری از این مجموعه وسیع ۳۵ هکتاری در اختیار داریم.
امیرحسینی نسبت به عواقب این مشکل هشدار داد و گفت: با این تعداد محدود، قابلیت حل بسیاری از مسائل و مشکلات حفاظتی مداوم در این بافت را نداریم و امیدواریم که حداقل از نظر تأمین نیروی انسانی و تجهیزات فنی، به میراث فرهنگی کهگیلویه و بویراحمد کمک شایانی شود.
او ادامه داد: تأمین امنیت جامع بافت، استقرار تجهیزات مدرن حفاظتی و نظارتی، تقویت نیروی حفاظت و جلب مشارکت نظاممند مردم بومی به عنوان رکن اصلی الزامات حفاظتی از نیازهای بافت تاریخی دهدشت برای احیا میباشد.
او بیان کرد: تدوین یک برنامه جامع برای احیا، حفاظت و مدیریت بافت تاریخی با مشخص کردن وظایف دقیق دستگاههای اجرایی، زمانبندی مشخص، پیشبینی منابع مالی لازم برای تملک بناهای اصلی، اجرای زیرساختهای لازم و اعطای مشوقهای سرمایهگذاری باید در اولویت قرار گیرد.
امیرحسینی ابراز داشت: تشکیل یک کارگروه ملی برای پیگیری مداوم امور بافت تاریخی دهدشت به منظور اجرای دقیق و زمانبندیشده مصوبات این نشست، از مهمترین خواستههای ما از مقامات کشور است.
او با اشاره به بخشهای اصلی مانند کاروانسرا، حمام تاریخی و بازارچه در این شهر باستانی گفت: میتوان این بخشها را که به احتمال زیاد مساحت آن به یک هکتار هم نمیرسد، محصور کرده و اقدامات ایمنسازی را در آنها صورت داد و تبدیل به بازارچه دائمی صنایعدستی، مرکز اقامتی و رستوران سنتی نمود.
وی تأکید کرد: طرح مرمتی بلاد شاپور آماده است و در صورت تأمین اعتبارات مالی، این طرح میتواند ظرف یک سال به طور کامل مرمت و به مرحله بهرهبرداری برسد.
امیرحسینی درباره شفافیت مالی و اجرایی پروژهها هم اطمینان خاطر داد و یادآور شد: انتخاب پیمانکاران با استفاده از سامانههای رسمی و با مجوز سازمان مدیریت و برنامهریزی انجام میشود و تیم مدیریت میراث فرهنگی کهگیلویه و بویراحمد هیچ دخالتی در انتخاب افراد نخواهد داشت.
هشدار نسبت به اتکا به بودجههای دولتی
مدیرعامل صندوق توسعه صنایعدستی و فرش دستباف و احیا و بهرهبرداری از اماکن تاریخی و فرهنگی کشور با هشدار نسبت به وابستگی به منابع مالی دولتی تأکید کرد: اگر نگاه به احیای این بافت تنها به عهده دولت و منابع مالی دولتی باشد، در آینده نیز شاهد هیچ تغییر مثبتی نخواهیم بود.
برزین ضرغامی افزود: یکی از نیازهای ضروری در این مجموعه، تعریف پروژههای پیشرو و محرک توسعه است.
او اذعان داشت: ما در حال حاضر با یک سرمایهگذار جدید در حال مذاکره هستیم، اما اعداد و ارقام پیشنهادی فاصله زیادی با واقعیتهای اقتصادی دارند.
او تصریح کرد: هنگامی که یک سرمایهگذار وارد این بافت میشود، نخستین نکتهای که به آن توجه میکند سرنوشت پروژههای گذشته و از همه مهمتر بحث امنیت سرمایهگذاری در این منطقه است.
ضرغامی با بیان اهمیت مشوقهای مالی در ترغیب بخش خصوصی خاطرنشان کرد: برای تحقق اهدافمان ناگزیر به بهرهگیری از امکانات بخش خصوصی هستیم و اولین سؤال هر سرمایهگذاری نوع مشوقهای ارائهشده از سوی حاکمیت خواهد بود.
براساس گزارش ایرنا، بلاد شاپور که سال ۱۳۶۴ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و بخشی از آن (کاروانسرا) در فهرست آثار جهانی جا گرفته، بر اساس شواهد تاریخی به عنوان یکی از مراکز مهم سیاسی و اقتصادی در عصر صفویان و تجارت با بنادر جنوبی محسوب میشود، و احیای آن میتواند زمینهساز تکرار روزهای طلا تولد آن باشد.
این شهر با وجود بیش از ۲ هزار خانه، مسجد، حمام، کاروانسرا و یک بازار بزرگ با ۳۷ حجره و ۳۰ ایوان در جلوی حجرهها، و چهار ایوان بزرگ در چهار گوشهاش، بافت تاریخی دهدشت را به یکی از بزرگترین بافتهای تاریخی کشور تبدیل کرده است.
بلاد شاپور به عنوان یک میراث تاریخی در شهر دهدشت، مرکز شهرستان کهگیلویه از ظرفیتهای گردشگری مهم این شهرستان به شمار میرود که تاکنون اقدام قابل توجهی برای معرفی و جذب گردشگر در این بافت انجام نشده است.
کهگیلویه و بویراحمد دارای حدود ۸۰۰ اثر ملی در فهرست آثار ملی است که شامل ۶۱ آسیاب، ۵۰ خانه تاریخی، ۴۰ قلعه، ۴۰ آب انبار، ۲۳ بقعه متبرکه، ۱۹ گورستان، ۱۷ استودان، ۱۳ پل، ۱۳ بافت تاریخی، پنج حمام، پنج مسجد و سه کاروانسرا میباشد.
نقوش برجسته تنگ سولک در بهمئی، آثار سنگی چین لوداب، شهر سنگی دلی یاسیر کهگیلویه، قلعه کی نصیر بهادر بویراحمد، قلعه رئیسی کهگیلویه و دو گوردو پا در باشت از جمله بناهای تاریخی مهم ثبت ملی شده در این استان به شمار میروند.
نظرات کاربران