به گزارش ایسنا، اگر در این روزهای اخیر به خیابان فلسطین قدم بگذارید، اولین چیزی که توجه شما را جلب میکند، فقدان درختان کهنسال است؛ تنههای قطعشده و کُندههایی که نشانهای تازه ارهکاری بر روی آنان باقی مانده، و نهالهای جوانی که بعضی از آنها به عنوان جایگزین مزین شدهاند، تصویری متمایز از یکی از خیابانهای تاریخی تهران را به نمایش گذاشته است. خیابانی که سالها در راستای ولیعصر، بخشی از فضای سبز و هویت تاریخی پایتخت را به دوش میکشید، اکنون با کاهش تعداد درختانش، نگرانیها درباره سرنوشت این محور تاریخی را مجدداً زنده کرده است.
این ماجرا در حالی روی داده است که کارشناسان میراث فرهنگی بارها نسبت به تغییرات تدریجی در خیابانهای ولیعصر و فلسطین هشدار داده بودند. به تازگی یک سال پیش اسکندر مختاری طالقانی، پژوهشگر حوزه میراث معماری و شهری، درباره حذف تدریجی نهرها، خشک شدن درختان چنار، نابودی قناتها و دگرگونی سیمای تاریخی این دو خیابان هشدار داده بود.
فروپاشیِ خیابانی که تاریخ زنده تهران است
اکنون با مشاهده کاهش مجدد درختان خیابان فلسطین و تغییرات صورتگرفته در بخشهایی از خیابان ولیعصر، بار دیگر نگرانیها درباره آینده این دو محور تاریخی در تهران تشدید شده است. هشدارهایی که یک سال پیش بیان شده بود، در پی مشاهدات جدید خبرنگاران ایسنا و روایت دوباره این پژوهشگر عرصه میراث فرهنگی، حقیقت بیشتری یافته است.
اسکندر مختاری طالقانی، مرمتگر و پژوهشگر برجسته میراث فرهنگی در گفتوگویی تازه با ایسنا، به بازدید اخیر خود از خیابان ولیعصر اشاره کرده و گفت: در خیابان زرتشت صحنهای را مشاهده کردم که واقعاً مرا متعجب ساخت؛ نهر از دو سمت باغچه ایجاد شده است، در حالی که این نهر باید حفظ شود. اساساً تعریف خیابان ولیعصر به همان شکل است؛ پیادهرو، سوارهرو، نهر و صفی از درختان.
او با اشاره به تغییرات این محور تاریخی افزود: به سمت جنوب که حرکت میکنید، نهر و باغچهها بهطور کامل ناپدید شدهاند و روی آنها پل زدهاند؛ تا میدان ولیعصر؛ به این معنا که سمت غرب خیابان از سمت شرق جدا شده است. از حدود ۱۰۰ متر پایینتر از خیابان زرتشت، دیگر هیچ ردیف درختی وجود ندارد و نهر هم پوشیده شده است. پوششهایی که زیر آنها دنیایی از آلودگی، زباله و موش متراکم شده است، فقط شاید به درد پارک موتورسیکلت بخورد.
مختاری بیان کرد: واقعاً باورم نمیشود که چنین اقدامی در تهران صورت گرفته است. چطور ممکن است؟ این خیابان در فهرست آثار ملی ثبت شده است. آیا میراث فرهنگی در کجاست؟ سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری تهران چه میکند؟ نهادهای نظارت بر آثار ملی کجا هستند؟
این پژوهشگر در ادامه تصریح کرد: آیا نمیگوییم خیابان ولیعصر زیباترین خیابان ایران است؟ آیا نمیگوییم ردیف درختانش بخشی از ثروت ملی کشور به شمار میآید؟ پس چطور ممکن است در قلب تهران، جلوی چشم همگان، یکی از ارزشهای یک خیابان تاریخی اینگونه نادیده گرفته شود؟ و در عوض در پیادهرو چند بوته و گیاه بکارند.
این پژوهشگر همچنین افزود: موضوع کلیدی، حفظ ارزشهای تاریخی شهر است. آیا نگهداری از این ارزشها واقعاً هزینه غیرقابل جبرانی دارد؟ یا به اعتبار مدیریتی نیاز ندارد؟ ظاهراً کسی نیست که این مدیران را به خاطر بلایی که بر سر خیابان ولیعصر آمده است، بازخواست کند. این حجم از بیتوجهی واقعاً شگفتانگیز است. قناتها کجا رفتهاند؟ قناتهای تهران چه سرنوشتی پیدا کردهاند؟ همان قناتهایی که در این نهرها روان بودند، چه بر سرشان آمده است؟ چنارهای کهنسال خیابان ولیعصر و فلسطین کجاست؟
مختاری با انتقاد از مدیریت این محورهای تاریخی ادعا کرد: به نظر میرسد اختیارات شهرداریها به گونهای است که قابلیت نظارت مؤثری بر عملکرد آنان وجود ندارد. چطور ممکن است شهرداری منطقه ۶ به این شکل ارزشهای یک خیابان تاریخی را نادیده بگیرد و کسی هم اعتراضی نکند؟ درختان خیابان ولیعصر و فلسطین یکی پس از دیگری خشک شدهاند. پیشتر از یک تونل سبز عبور میکردید، اما اکنون از بیابانی پر از آفتاب گذر میکنید که ساختمانهای قد و نیمقد دو طرف خیابان بهطور مداوم سر برآوردهاند. به همین سادگی، شهر ثروتهایش را از دست میدهد. آیا مردم شهر باید فقط خاموش بمانند؟
این چهره ماندگار میراث فرهنگی با ابراز تاسف از وضعیت موجود بیان کرد: واقعاً از آنچه در حال وقوع است، ناراحتم. نمیدانم مسئولیت پاسداشت این ارزشها در شهر بر عهده چه نهادی است. در حال حاضر بهنظر میرسد که رسانهها هم بیشتر به دنبال سوژههایی هستند که جذابیت خبری بیشتری دارند، انگار محیط زیست شهری اصلاً برایشان جالب نیست.
او همچنین از تجربه اعتراضات فعالان محیط زیست یاد کرد: در گذشته گروهی برای حمایت از چنارها فعالیت میکردند و در محدوده شهرداری منطقه یک موفق شدند مانع از سنگفرش کف نهر شوند، اما به نظر میرسد فعالیت آنان محدود به همان محدوده بوده است. در مناطق پایینتر، شهرداری منطقه ۳ بدون هیچ محدودیتی هر کاری که خواسته، انجام داده است.
مختاری در ادامه بیان کرد: شهرداری منطقه یک پیادهروها را تغییر داد، اما به نهر آسیبی نزد؛ این اقدام نتیجه اعتراض فعالان محیط زیست بود. اما شهرداری منطقه ۳ پیش از اینکه صدای اعتراضی بلند شود، کف نهر را سنگفرش کرد و آن را به نوعی پیادهراه تبدیل کرد. شهرداری منطقه ۶ نیز از این فراتر رفته است؛ مقطع نهر را تغییر داده و آن را به جوی باریک و دو باغچه تبدیل کرده و در بسیاری از نقاط روی نهر پل زده است. در نتیجه، هم نهر و هم چنارها تقریباً به طور کامل از بین رفتهاند.
به گزارش ایسنا، آنچه امروز در خیابان فلسطین و بخشهایی از خیابان ولیعصر قابل مشاهده است، تنها به چند درخت یا تغییر در یک نهر محدود نیست؛ موضوعی که به اعتقاد کارشناسان میراث فرهنگی با هویت تاریخی، منظر فرهنگی و میراث طبیعی تهران در ارتباط است. تداوم این تغییرات، باری دیگر این سوال را به میان میآورد که چه تدابیر نظارتی و حفاظتی برای حفظ خیابانهای تاریخی ثبتشده و عناصر هویتی آنها در نظر گرفته شده و مسئولیت صیانت از این میراث شهری به عهده کدام نهاد میباشد؟
که نیاز درختان تازه کاشته شده را به آبیاری دستی از بین بردهاند و برخی از آنها خشک شدهاند
انتهای پیام
نظرات کاربران