به نقل از خبرگزاری خبرآنلاین، روزنامه اینترنتی «صدای ایران» متعلق به KHAMENEI.IR در آخرین سرمقاله خود با عنوان «عاقبت امنیت اجارهای این است!» به تحلیل پیامدهای استقرار پایگاههای نظامی ایالات متحده در کشورهای عربی پرداخته و نامه سرگشادهای که از سوی گروهی از شخصیتهای اردنی برای درخواست خروج نیروهای آمریکایی ارسال شده است را بهعنوان نشانهای از تغییر نگرش افکار عمومی منطقه نسبت به این حضور ارزیابی کرده است.
در این مقاله ذکر شده است:
یکی از اصلیترین توجیهات و دلایل حکام عرب در چند دهه اخیر برای میزبانی از پایگاههای نظامی آمریکایی، تأمین امنیت بوده است. این استدلال بر پایه این فرض بنا شده که وجود ارتش آمریکا در خاک کشورهای عربی، تنها مسئول تضمین بقای نظامهای سیاسی و بازدارنده تهدیدهای خارجی نیست، بلکه میتواند به شکل مؤثر هرگونه حمله به این کشورها را پرهزینه و دفع کند. در این راستا، پایگاههای آمریکایی به عنوان «چتر امنیتی» معرفی میشوند؛ چتری که انتظار میرفت ثبات را تضمین کند و کشورهای میزبان را از عواقب جنگهای منطقهای حفظ نماید. با این حال، تحولات جنگ چهلروزه و رویدادهای پس از آن، این معادله را به چالش کشید. برای نخستین بار، بخش قابل توجهی از افکار عمومی برخی کشورهای عربی این سؤال را مطرح میسازند که آیا واقعاً حضور این پایگاهها امنیتآور بوده است یا برعکس، آنها را به عرصهای برای نبرد تبدیل کرده است؟
حرکتهای اعتراضی در اردن، نمایانگر یک تغییر اساسی در درک امنیتی افکار عمومی منطقه است؛ تغییری که ریشه آن باید در تحولات میدانی جنگ اخیر جستوجو شود. در جریان جنگ چهلروزه و تحولات اخیر، ایالات متحده از شبکه وسیع پایگاهها و تأسیسات خود در منطقه بهرهبرداری کرد تا از عملیات نظامی، لجستیکی و اطلاعاتی پشتیبانی کند. در مقابل، ایران بهروشنی اعلام کرد که هر منطقهای که علیه خاک ایران عملیات نظامی انجام شود، به عنوان میدان نبرد محسوب خواهد شد. این موضع فقط در سطح اخطار باقی نماند و در چندین مرحله، تهران با اقدامات موشکی و پهپادی، پایگاهها و تأسیسات مرتبط با نیروهای آمریکایی در منطقه را هدف قرار داد. این تحولات، یکی از ارکان اصلی روایت امنیتی آمریکا را زیر سؤال برد. در گذشته، بیان میشد که حضور پایگاههای آمریکایی مانع ناامنی کشورهای میزبان میشود، اما حالا بسیاری در منطقه این سؤال را مطرح میکنند که آیا این پایگاهها خود به یکی از اصلیترین عوامل انتقال جنگ به خاک کشورهای عربی تبدیل نشدهاند؟
واقعیت این است که منطق سنتی استقرار پایگاههای خارجی بر یک اصل بنیادین استوار بود؛ انتقال هزینههای جنگ به خارج از مرزهای قدرتهای بزرگ. قدرتهای بزرگ همواره سعی کردهاند جنگ را در سرزمین دیگران مدیریت کنند؛ هواپیماها از پایگاههای دور به پرواز درآیند، عملیات از خاک متحدان انجام گیرد و در عین حال، شهرهای خودشان از شعلههای جنگ به دور بمانند.
اما پیشرفتهای فناوری در زمینه موشکی، پهپادی و اطلاعاتی، این معادله را به طور کلی متحول ساخته است. اکنون هر پایگاهی که به مرکز فرماندهی، رادار، انبار تسلیحات یا محلی برای پرواز جنگندهها تبدیل شود، به همان اندازه در معرض تبدیل به یک هدف نظامی قرار خواهد گرفت.
در چنین وضعیتی، کشور میزبان دیگر تنها یک میزبان نخواهد بود، بلکه ناخواسته به بخشی از زنجیره عملیاتی جنگ تبدیل میشود و به تبع آن، هزینههای آن را نیز متقبل خواهد شد. این همان تغییری است که امروزه در برخی از افکار عمومی عرب به وضوح قابل مشاهده است. اعتراضها بر این محور است که آیا کشورهای عربی باید هزینه جنگهایی را بپردازند که تصمیمات آنها در نقاط دیگری اتخاذ میشود؟ آیا منافع ملی این کشورها ایجاب میکند که سرزمینشان به سکوئی برای عملیات نظامی قدرتهای خارجی تبدیل گردد، در حالی که شهروندان آنها نخستین افرادی هستند که بار امنیتی و اقتصادی چنین تصمیماتی را متحمل میشوند؟
اگرچه بسیاری از دولتهای عربی از جنگ اخیر درس نگرفته و هنوز هم حضور نظامی آمریکا را جزئی از استراتژی بازدارندگی خود میدانند و همکاریهای امنیتی با واشنگتن ادامه دارد، با این حال، آنچه تغییر کرده، فاصله رو به افزایش میان روایت رسمی دولتها و برداشت افکار عمومی است؛ شکافی که اگر تنشهای منطقهای ادامه یابد، احتمالاً عمیقتر خواهد شد.
اگر در گذشته مستقر بودن پایگاههای آمریکایی با وعده ایجاد امنیت توجیه میشد، جنگ اخیر این سؤال را برای افکار عمومی منطقه به وجود آورده است که امنیت برای چه کسی و به چه قیمتی؟ زمانی که یک کشور به دلیل وجود یک پایگاه خارجی هدف حملات متقابل قرار میگیرد، مفهوم بازدارندگی نیز دچار دگرگونی میشود. آنچه پیشتر بهعنوان «چتر امنیتی» شناخته میشد، اکنون در نظر جامعه عرب به عاملی برای انتقال پیامدهای جنگ به مرزهای ملی تبدیل گردیده است. یکی از مهمترین پیامدهای استراتژیک جنگ اخیر، تغییر در درک امنیتی ملتهای منطقه در مورد مفهوم امنیت اجارهای و عاریهای است. اگر این روند ادامه یابد، دولتهای عربی ناگزیر خواهند بود به این پرسش پاسخ دهند که آیا میزبانی از پایگاههای خارجی همچنان عامل تضمین امنیت ملی است یا اینکه این پایگاهها به تدریج از نماد بازدارندگی به نماد آسیبپذیری تبدیل شدهاند؛ پرسشی که جواب آن میتواند تأثیر عمیقی بر آینده ساختار امنیتی غرب آسیا داشته باشد.
این یکی از پیامدهای موفقیت منطقهای ایران در جنگ اخیر است که نشان داده است یکی از عوامل اصلی ناامنی و بیثباتی در منطقه، حضور پایگاههای آمریکایی در کشورهای این منطقه به شمار میرود.
۳۱۲۱۱
نظرات کاربران