به نقل از خبرگزاری خبرآنلاین، خبرگزاری رویترز در گزارشی درباره بنبستی که دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در آن گرفتار شده، از «یک باتلاق واقعی» سخن گفت و نوشت: ترامپ میان دو گزینه گیر کرده است؛ یکی مذاکره بر سر یک توافق موقت با ایران و عمان که در عمل به تهران اجازه میدهد کنترل تنگه هرمز را در دست بگیرد، و دیگری تن دادن به هشدارهایی که از تشدید شدید تنشها میگویند و احتمال شکلگیری یک بحران طولانیمدت را بالا میبرند.
طبق روایت ایسنا، تحلیلگران میگویند راهحل نخست در واقع به معنای اعطای «بزرگترین امتیاز» به ایران از زمان حمله مشترک ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به این کشور در ۲۸ فوریه است؛ امتیازی که در قالب آن، نظارت ایران بر این کانال حیاتیِ انتقال نفت رسمیت پیدا میکند؛ امری که دولت ترامپ پیشتر وعده داده بود مانع تحققش شود. در مقابل، گزینه دوم—که به احتمال زیاد با موج تازهای از حملات هوایی همراه خواهد بود—میتواند پیش از انتخابات میاندورهای مهم ایالات متحده در ماه نوامبر، برای ترامپ تبعات سیاسی سنگینی به دنبال داشته باشد. این در حالی است که بسیاری از کارشناسان بر این باورند چنین کارزار حملات هوایی، دستکم در عمل، نمیتواند موفقیت قابلتوجهی به همراه داشته باشد.
در این میان، به نظر میرسد ترامپ گزینه دیگری هم روی میز دارد: ادامه دادن همان وضعیت آشفته و بلاتکلیفی. این راهبرد یعنی حفظ محاصره بنادر ایران و سپس پاسخهای دورهای به هر نوع حملهای که به کشتیها انجام میشود. با این حال، همین رویکرد نیز—برخلاف وعدههای پیشین رئیسجمهور آمریکا مبنی بر پایان یافتن جنگ تا میانههای آوریل—معنای یافتن یک خروجی شرافتمندانه و قابلقبول برای پایان دادن به این درگیری را ندارد.
آرون دیوید میلر، مذاکرهکننده پیشین خاورمیانه برای دولتهای دموکرات و جمهوریخواه آمریکا، در این باره میگوید: «این مجموعهای از گزینههای نامطلوب است، اما ممکن است ترامپ به این نتیجه رسیده باشد که نمیتواند اجازه دهد این جنگ بیپایان ادامه پیدا کند. بالاخره چیزی باید واگذار شود و شاید آن گزینه، به رسمیت شناختن یک واقعیت تازه برای ایران در تنگه باشد.»
یک مقام آمریکایی نیز که نخواست نامش فاش شود، در پاسخ به پرسشها درباره وضعیت فعلی تنگه هرمز گفت: هر مسیر کشتیرانی «موقت» و «بدون هیچ مانعی» خواهد بود و بر اساس گفته او، هیچیک از طرفها قرار نیست بر ترانزیت نظارت داشته باشد.
-محدودیت در حمل و نقل
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، بارها تأکید کرده که این آبراه حیاتی باید همچنان بهعنوان یک مسیر بینالمللی باز باقی بماند؛ مسیری که تحت کنترل ایران قرار نگیرد و هیچ عوارض یا هزینهای بر آن تحمیل نشود. با این وجود، ترامپ پیشتر پارهای از ادعاهای روبیو درباره جنگ را رد کرده بود و تحلیلگران معتقدند احتمال دارد او دوباره همین مسیر را طی کند و موضع سابق را تکرار نماید.
تحلیلگران میگویند در شرایط کنونی، عواملی مانند قیمت بالای بنزین در ایالات متحده، پایین بودن میزان محبوبیت ترامپ و نیز نامحبوب بودن جنگ در میان بخش قابل توجهی از مردم آمریکا، بهتدریج «فضای مانور» رئیسجمهور این کشور را تنگتر میکند و انتخابهای او را محدودتر میسازد.
با طولانیتر شدن جنگ، آنچه ترامپ از آن به عنوان قدرتنمایی و لفاظی برای وادار کردن ایران به عقبنشینی یاد میکند، به نظر نمیرسد اثرگذاری چندانی داشته باشد. از نگاه تحلیلگران، احتمال بیشتری وجود دارد که این خودِ رئیسجمهور آمریکا باشد که در نهایت مجبور به انجام بزرگترین مصالحهها خواهد شد.
بازگشایی تنگه هرمز بهعنوان یک پیششرط برای بازگشت به مذاکرات میان ایران و ایالات متحده تلقی میشود؛ مذاکرههایی که دولت ترامپ تلاش دارد محور اصلی آن را برنامه هستهای ایران قرار دهد.
با وجود همه این ملاحظات، همچنان یک پرسش کلیدی پابرجاست: آیا آمریکا واقعاً آماده پذیرش هر نوع توافقی است که میان ایران و عمان—دو کشوری که در دو سوی تنگه هرمز قرار دارند—به دست بیاید یا نه.
یک منبع ارشد ایرانی و همچنین دو مقام منطقهای نیز گفتهاند که شرایط پیشنهادی به تهران، این امکان را به ایران میدهد تا کشتیهای عبوری از تنگه را که وارد خلیج فارس میشوند، تحت کنترل خود درآورد. ترامپ گفته است توافق برای بازگشایی این آبراه بسیار نزدیک است، اما مقامات ایرانی میگویند جزئیات هنوز روشن و حلوفصل نشده است. حتی اگر توافقی بین ایران و عمان شکل بگیرد و مذاکرات آمریکا و ایران دوباره از سر گرفته شود، کارشناسان نسبت به دستیابی به یک توافق نهایی صلح—بر مبنای تفاهمنامهای که آمریکا و ایران در ماه ژوئن امضا کردند و سپس خیلی زود از هم گسیخت—با تردید جدی نگاه میکنند.
یک مقام کاخ سفید هم که نخواست نامش اعلام شود، در ادامه گفت: «مقامات دولت ترامپ به طور فزایندهای پذیرفتهاند که این جنگ احتمالاً تا زمان انتخابات میاندورهای در شکلی از اشکال ادامه خواهد داشت. در برخی ایالتها، رایگیری زودهنگام از ماه سپتامبر آغاز میشود.»
این وضعیت، پیامدهای سیاسی بیشتری برای ترامپ به همراه میآورد؛ او در جریان مبارزات انتخاباتی دوره دوم ریاستجمهوریاش وعده داده بود جلوی دخالتهای خارجی را بگیرد و بیشتر بر نگرانیهای اقتصادی مردم آمریکا تمرکز کند. اکنون نیز حزب جمهوریخواه او در تلاش است تا کنترل کنگره را حفظ کند و این موضوع میتواند بحران جاری را به مسئلهای حساس در عرصه داخلی تبدیل کند.
-اهداف اصلی جنگ محقق نشده است
اگرچه ترامپ بارها درباره جنگ با ایران از «پیروزی» سخن گفته است، اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند رئیسجمهور آمریکا در بخش قابل توجهی از اهدافی که برای این جنگ تعریف کرده بود، با مانع روبهرو شده و به آنها دست نیافته است.
او روز شنبه عنوان کرد که پس از درخواست شرکای خاورمیانهایاش برای اینکه به دیپلماسی «یک فرصت دیگر» داده شود، برنامههای حملات گسترده تازه علیه ایران را لغو کرده؛ اما در عین حال هشدار داد که اگر این تلاشها به نتیجه نرسد، به شکل شدیدی واکنش نشان خواهد داد.
برخی تحلیلگران نیز مطرح کردهاند که عقبنشینی ترامپ شاید از نگرانی نسبت به کاهش ذخایر موشکی ایالات متحده ناشی شده باشد. با این حال، ترامپ این برداشت را که آمریکا در حال تمام شدن مهمات است، رد کرده است.
با وجود این، رئیسجمهور آمریکا روز چهارشنبه پیام متفاوت—و به نوعی متناقض—ی را به ایران مخابره کرد. او در یک گردهمآیی در لاس وگاس گفت: «من ترجیح میدهم توافق کنیم، چون نمیخواهم مردم را بکشم. اما در مقطعی ما این کار را خواهیم کرد.»
پنج منبع آگاه از روند این گفتوگوها اعلام کردند که ایران به متحدان واشنگتن در خلیج فارس هشدار داده است: هرگونه حمله جدید ایالات متحده، با اقدام متقابل علیه زیرساختهای انرژی آنها همراه خواهد بود.
جاناتان پانیکوف، معاون پیشین افسر اطلاعاتی آمریکا در خاورمیانه، با اشاره به این وضعیت میگوید چین، روسیه و کره شمالی دقیقاً تحولات را زیر نظر دارند: «آنها دارند محدودیتهای ایالات متحده را برای سالهای آینده میآموزند.»
۲۱۹
نظرات کاربران