به گزارش ایسنا، رشد هزینههای تولید در ماههای اخیر، صنعت لبنیات را هم در بازار داخلی و هم در حوزه صادرات با فشار جدی روبهرو کرده است؛ وضعیتی که همزمان با افت مصرف داخلی و کاهش صادرات فرآوردههای لبنی، نگرانیهایی را درباره تداوم این روند بهوجود آورده است. بالا رفتن قیمت شیر خام و نهادههای دامی، در کنار محدودیتهای مربوط به تامین انرژی و دشواریهای موجود در مسیر صادرات، از مهمترین چالشهایی است که فعالان این صنعت با آن دستوپنجه نرم میکنند. در چنین فضایی، روشن شدن تکلیف سیاستهای ارزی، تضمین پایداری تامین برق و ارتقای زیرساختهای صادراتی میتواند بر وضعیت تولید و تجارت محصولات لبنی در ماههای باقیمانده سال اثر قابلتوجهی بگذارد.
محمد فربد در گفتوگو با ایسنا، در تشریح وضعیت صادرات محصولات لبنی بیان کرد: از ابتدای بهمنماه سال گذشته تاکنون، آمار صادرات از سوی گمرک ایران منتشر نشده است؛ بنابراین، به دادههای دقیق و رسمی صادرات دسترسی نداریم. با این حال، برآورد ما با توجه به موقعیت جغرافیایی کشور این است که صادرات کالاهای پایه لبنی، بهویژه شیر خشک و کره، روند نزولی داشته باشد. درباره دیگر اقلام لبنی نمیتوان با قطعیت نظر داد، اما بهنظر میرسد صادرات در مجموع با کاهش روبهرو شده است.
سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران درباره اختلاف قیمت محصولات لبنی ایران با نمونههای مشابه در کشورهای رقیب، توضیح داد: نمیتوان برای این محصولات یک فاصله قیمتی ثابت و مشخص اعلام کرد؛ زیرا در تعیین نرخ، علاوه بر کیفیت، شرایط عرضه و تقاضا نیز نقش تعیینکننده دارد. برای مثال، اگر عرضه یک کالا در بازاری محدود باشد، خریدار ممکن است آن را با بهایی بالاتر تهیه کند. تجربه صادراتی نیز نشان میدهد که ممکن است یک محصول از یک کارخانه با قیمت مشخصی فروخته شود، اما همان کالا از کارخانهای دیگر، بسته به مقصد صادراتی، با نرخی کمتر یا بیشتر عرضه گردد؛ بنابراین، مقایسه مستقیم قیمتها عملاً ممکن نیست.
وی در ادامه درباره مقصدهای صادراتی محصولات لبنی ایران گفت: بخش عمده صادرات لبنیات به کشورهای همسایه، بهویژه عراق، پاکستان و افغانستان انجام میشود. روسیه، جمهوریآذربایجان و قزاقستان، عمان، چین و گرجستان نیز از دیگر بازارهای هدف صادراتی ایران به شمار میآیند و سایر کشورهای پیرامونی نیز تا حدودی ظرفیت جذب محصولات لبنی ایران را دارند.
رقابت بلاروس با ایران در بازار روسیه
سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران درباره محدود شدن صادرات کره توضیح داد: برآورد ما این است که صادرات کالاهای پایه، یعنی کره و شیر خشک، کاهش یافته است. یکی از عوامل اثرگذار، شرایط منطقه و تحولات رخداده در حوزه خلیج فارس است. ایران در بازار روسیه با رقیبی به نام بلاروس مواجه است. این کشور گاهی با کاهش قیمت محصولات خود، شرایط فعالیت را برای صادرکنندگان ایرانی در این بازار دشوار میکند.
سهم ۷۰ درصدی شیر خام در قیمت تمامشده محصولات لبنی
فربد در توضیح سهم شیر خام در قیمت تمامشده محصولات لبنی گفت: بهطور میانگین، حدود ۷۰ درصد از قیمت نهایی محصولات لبنی به شیر خام اختصاص دارد، هرچند این سهم در کالاهای مختلف یکسان نیست. برای نمونه، در شیر بستهبندیشده در کیسه پلاستیکی، سهم شیر خام از قیمت تمامشده حتی از ۷۰ درصد نیز فراتر میرود.
وی درباره سایر مؤلفههای اثرگذار بر قیمت تمامشده محصولات لبنی اظهار کرد: بهای تمامشده از هزینه مواد اولیه ـ که بخش عمده آن را شیر خام تشکیل میدهد ـ بههمراه ملزومات و مواد بستهبندی، دستمزد و هزینههای سربار شکل میگیرد. در مراحل بعدی نیز هزینههای انرژی و حملونقل قرار دارند و مجموعه این عوامل، قیمت نهایی محصول را میسازند.
سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران ادامه داد: قیمت شیر خام در یک سال گذشته از کیلویی ۲۳ هزار تومان به ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان درِ دامداری رسیده است. علت اصلی این جهش را باید در تغییر نرخ ارز ترجیحی از ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به حدود ۱۵۰ هزار تومان جستوجو کرد. این تغییر باعث شده نرخ ارز اختصاصیافته به علوفه وارداتی دام چندین برابر شود و در نتیجه، بهای شیر خام نیز به شکل محسوسی افزایش یابد.
کاهش ۱۰ درصدی مصرف محصولات لبنی
فربد درباره اثر افت مصرف داخلی بر وضعیت مالی و ظرفیت تولید کارخانههای لبنی گفت: یکی از مشکلات صنعت لبنیات، نبود آمار دقیق از تغییرات این صنعت است، اما ارزیابی ما نشان میدهد مصرف محصولات لبنی حدود ۱۰ درصد کاهش یافته است. این افت تولید، هزینه دستمزد و سربار را به ازای هر واحد محصول افزایش میدهد؛ زیرا وقتی تولید یک کارخانه از ۱۰۰ واحد به ۹۰ واحد میرسد، لزوماً تعداد نیروهای انسانی آن کاهش پیدا نمیکند. از سوی دیگر، استهلاک تجهیزات نیز طبق ضوابط قانونی محاسبه میشود و با کاهش ۱۰ درصدی تولید، خودبهخود کمتر نمیشود. در نتیجه، سهم هزینههای سربار در تولید بالاتر میرود و فشار بیشتری بر حاشیه سود اندک صنعت لبنیات وارد میشود.
برآوردهای غیررسمی حاکی از آن است که حدود ۲۰ میلیون تن ظرفیت نصبشده در صنعت لبنیات وجود دارد که بهطور متوسط، حداکثر حدود ۵۰ درصد آن مورد استفاده قرار میگیرد. البته برخی واحدها بیش از ۵۰ درصد ظرفیت خود و برخی دیگر کمتر از این میزان فعالیت میکنند.سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران درباره میزان بهرهبرداری کارخانههای لبنی از ظرفیت تولید نیز گفت: برآوردهای غیررسمی نشان میدهد که حدود ۲۰ میلیون تن ظرفیت نصبشده در صنعت لبنیات وجود دارد و بهطور متوسط، حداکثر نزدیک به ۵۰ درصد آن مورد استفاده قرار میگیرد. البته برخی واحدها بیش از ۵۰ درصد ظرفیت خود فعالیت دارند و برخی دیگر کمتر از این مقدار کار میکنند. این برآورد بر پایه میزان شیر ورودی به صنعت، حجم فرآوری و ظرفیت ماشینآلات نصبشده در کارخانههای کشور انجام شده است.
فربد با تاکید بر اینکه برآورد کاهش ۱۰ درصدی مصرف محصولات لبنی مربوط به مقایسه با سال گذشته است، درباره اثر احتمالی افزایش قیمت بنزین بر قیمت تمامشده این محصولات تصریح کرد: تغییر قیمت حاملهای انرژی و سوخت، بهویژه بنزین، بهتنهایی اثر تعیینکنندهای بر قیمت محصولات لبنی نخواهد داشت. صنعت لبنیات نیز علاقهای به ایجاد شوک قیمتی تازه در بازار ندارد و چنین اتفاقی را به صلاح خود نمیداند.
وی ادامه داد: افزایش قیمت محصولات لبنی در ماههای آینده عمدتاً به تغییر نرخ شیر خام و ملزومات بستهبندی وابسته است. اگر قیمت شیر خام و مواد بستهبندی، از مواد پتروشیمی گرفته تا کارتن، ثابت بماند، سایر افزایش هزینهها برای صنعت قابل مدیریت خواهد بود و واحدهای تولیدی میتوانند از بالا بردن قیمت محصولات خودداری کنند. از این منظر، نگرانی ویژهای درباره افزایش قیمت محصولات لبنی در ماههای آینده نداریم؛ مگر آنکه رخدادی خاص در بهای شیر خام یا مواد و ملزومات بستهبندی رخ دهد.
فربد درباره پیشنهاد تعیین قیمت شیر خام بر مبنای عرضه و تقاضا اظهار کرد: ما نهتنها در مورد شیر خام، بلکه درباره همه کالاها به مکانیزم عرضه و تقاضا باور داریم. البته اجرای این سازوکار نباید به توقف رشد دامداریها یا صنایع لبنی منجر شود و لازم است توسعه همه حلقههای زنجیره بهصورت همزمان دیده شود.
وی درباره حمایت از دامداران در زمان مازاد عرضه گفت: برای چنین وضعیتهایی راهکارهای قانونی پیشبینی شده است. قیمت شیر خام تضمینی است؛ به این معنا که اگر شیر خام تولیدشده توسط واحدهای صنعتی جذب نشود، دولت طبق قانون موظف به خرید تضمینی آن خواهد بود. بنابراین، دامداران از منظر قانونی نباید نگران زیان ناشی از مازاد عرضه باشند.
یکسانسازی نرخ ارز مطالبه صنعت لبنیات
سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران درباره تصمیمهای ضروری برای بازگشت صادرات محصولات لبنی به مسیر رشد گفت: یکسانسازی نرخ ارز و توسعه زیرساختها، مهمترین محورهایی است که وزارتخانهها و دستگاههای مسئول، از جمله وزارت جهاد کشاورزی، بانک مرکزی و گمرک، باید به آن بپردازند.
وی در خصوص چشمانداز حجم و ارزش صادرات محصولات لبنی تا پایان سال یادآور شد: از ابتدای بهمنماه سال گذشته، بنا بر آنچه شنیدهایم، آمار صادرات با هدف صیانت از اطلاعات و دادههای کشور از منظر امنیتی منتشر نشده است. بنابراین، از میزان دقیق صادرات اطلاعی نداریم و گردآوری این اطلاعات از شمار زیادی شرکت در نقاط مختلف کشور نیز تقریباً ناممکن است. از اینرو نمیتوان درباره حجم و ارزش صادرات محصولات لبنی تا پایان سال با دقت قضاوت کرد. با این حال، هنوز تا پایان سال زمان باقی است و هر تحول مثبتی میتواند کسری احتمالی صادرات را جبران کند.
سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران ابراز امیدواری کرد شرایط جنگی پایان پیدا کند و گفت: خاتمه این وضعیت میتواند بر روند صادرات و رویدادهایی که تا پایان سال رخ میدهد، اثرگذار باشد.
صنعت لبنیات در اولویت جلوگیری از قطع برق قرار دارد
فربد درباره محدودیتهای برق در گاوداریها و کارخانههای لبنی نیز اظهار کرد: زنجیره صنعت لبنیات در اولویت جلوگیری از قطع برق قرار گرفته است. مسئولان وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت جهاد کشاورزی و وزارت نیرو نیز پذیرفتهاند که این صنعت باید در چنین جایگاهی قرار داشته باشد؛ چراکه قطع برق میتواند خسارت سنگینی به آن وارد کند. قطع ناگهانی و بدون اطلاع قبلی برق، آسیب بیشتری به واحدهای تولیدی میزند؛ زیرا سامانهها و تجهیزات جایگزین تأمین انرژی، توان کافی برای تأمین کامل برق مورد نیاز این صنعت را ندارند.
سخنگوی انجمن صنایع لبنی ایران گفت: با توجه به مباحث مطرحشده درباره محدودیتهای برق، وزارت صنعت، معدن و تجارت صنایع را اولویتبندی کرده و صنعت لبنیات نیز دستکم در برنامههای اعلامشده، در ردیف اولویتهای جلوگیری از قطع برق قرار دارد.
انتهای پیام
نظرات کاربران