استقرار يك ناوشكن نيروي دريايي امريكا در درياي جنوبي چين، عصبانيت پكن از سياست‌هاي واشنگتن در منطقه را به نقطه جوش رساند: تا جايي كه چين از كانال‌هاي رسمي اعلام كرد «اين عمل تهديدي جدي براي تماميت ارضي» كشورش است و در صورت لزوم با آن برخورد خواهد كرد.

به گزارش خبرگزاري رويترز، ناوشكن هدايت موشك‌هاي دور برد «لاسن» از صبح سه‌شنبه در ۲۲ كيلومتري جزاير «اسپراتلي» اقدام به گشت‌زني كرده است. اين گشت‌زني در اطراف جزاير دست‌سازي است كه چين ادعاي مالكيت نسبت به آنها دارد. در مقابل مقامات امريكايي اعلام كردند كه ماموريت گشت‌زني اين ناو در اين جزاير منطبق با قوانين بين‌المللي است. اين حركت درست چند هفته پيش از برگزاري نشست‌هاي آسيا - اقيانوس آرام صورت مي‌گيرد كه انتظار مي‌رود روساي‌جمهوري امريكا و چين هم در آن شركت كنند.

«جزاير اسپراتلي» كه به چيني «نانشا» خوانده مي‌شوند از عمده دلايل تنش‌هاي چين با امريكا و در درجات شديدتري با ژاپن است. با افزايش ساخت‌وسازهاي چين در اين جزاير و ايجاد جزاير مصنوعي در آن، تنش بين كشورهاي حاشيه‌يي اين دريا بالا گرفته و همين بهانه را براي حضور بيشتر نظاميان امريكا در منطقه توجيه كرده است.

اين در حالي‌است كه ديگر كشورها از فيليپين تا كره جنوبي براي سال‌ها با چين و ژاپن بر سر برخي جزاير اختلافاتي عميق دارند. برخي از اين جزاير تنها صخره‌هايي در دريا هستند كه به زير آب رفته‌اند و با جزر و مد دريا پديدار مي‌شوند اما چين در سال‌هاي اخير اقدام به احياي آنها كرده و بطور مصنوعي آنها را بازسازي و گسترش داده است. اين بازسازي و گسترش با تاسيس باند هواپيما اتفاق افتاده است. از نظر ژاپن چين به اين جزاير به ديده پايگاه نظامي نگاه مي‌كند و اين امنيت را در منطقه به خطر خواهد انداخت. واشنگتن هم به عنوان هم پيمان توكيو بارها اعلام كرده كه به هيچ‌وجه ادعاي چين درباره كنترل آب‌هاي اطراف اين جزاير را نمي‌پذيرد. چرا كه اين جزاير در يكي از پر رفت و آمدترين خطوط كشتي‌راني قرار دارد و امريكا نخواهد گذاشت اخلالي در آب‌هاي بين‌المللي ايجاد شود.

در حقوق دريايي بين‌المللي، سواحل هر كشوري تا فاصله ۲۲ كيلومتري دريايي جزو حريم حاكميتي آن كشور شناخته مي‌شود اما اين امتياز براي جزاير مصنوعي كه بر صخره‌هاي مرجاني زيرزميني ساخته شود منظور نشده است. اين نخستين گشت زني‌هاي امريكا در فاصله ۲۲ كيلومتري دريايي جزاير مصنوعي احداث شده از سوي چين از زمان آغاز احداث اين جزاير در اواخر سال ۲۰۱۳ است. آخرين بار امريكا در سال ۲۰۱۲ در فاصله ۲۰ كيلومتري مناطق مورد ادعاي چين در اين مجمع الجزاير اقدام به گشت زني كرد. خبرگزاري فرانسه از قول يك مقام ايالات متحده گفته است ماموريت كشتي جنگي امريكا «ماموريتي روزانه در درياي جنوب چين است» و در مناطق مختلف آب‌هاي بين‌المللي، آنها در هر زماني كه بخواهند، كشتي‌راني مي‌كنند.

براساس گزارش تلويزيون «ان اچ كي» ژاپن، چين با ساخت جزاير مصنوعي درصدد توسعه نفوذ خود در آب‌هاي درياي جنوبي چين است و اگر حاكميت اين كشور بر جزاير مصنوعي ساخته شده به رسميت شناخته شود آبهاي سرزميني اين كشور به طول ۲۱ كيلومتر از سواحل اين جزاير محسوب مي‌شود. امريكا با رد ادعاهاي حاكميتي چين، تردد كشتي و عبور هواپيما از فراز آب‌هاي آزاد را براساس قوانين بين‌المللي، حق خود و ديگر كشورها مي‌داند.



ادبيات تند ديپلماتيك پكن و واشنگتن

با ورود ناوشكن لاسن به آب‌هاي درياي جنوبي چين موج جديد لفاظي‌هاي ديپلماتيك ميان چين و امريكا نيز آغاز شد. پكن در نخستين واكنش به گزارش‌هاي منتشر شده، گفته بود اگر ورود اين ناوشكن‌هاي به درياي مورد مناقشه تاييد شود «به امريكا نصيحت مي‌كنيم، يك بار ديگر به اين موضوع بيانديشد، بي‌گدار به آب نزند و از كاه، كوه نسازد.»

ساعاتي بعد نيز وزارت خارجه چين رسما بيانيه‌يي در اين مورد صادر كرد و اين عمل را «ورود غيرقانوني» به آب‌هاي جزاير و «تهديدي» عليه تماميت ارضي آن كشور ناميد. «وانگ يي» وزير امور خارجه چين نيز در سخناني صريح گفت كه مقام‌هاي امريكايي با اتخاذ اين تصميم دنبال تنش و دردسر هستند و بايد در تصميم خود تجديدنظر كنند.

پيش از اين روزنامه گاردين از اين اقدام امريكا به عنوان جدي‌ترين چالش اين كشور با ادعاهاي چين در رابطه با مالكيت اين جزاير ياد كرد و نوشته بود اين حركت باعث آشفتگي بيشتر در روابط متشنج امريكا با چين به عنوان دومين قدرت اقتصادي جهان مي‌شود كه منافع تجاري و اقتصادي‌اش با امريكا عميقا در تداخل است.

جاش ارنست، سخگوي كاخ سفيددر كنفرانسي خبري پاسخ به پرسشي درباره اين عمليات‌ها را به پنتاگون ارجاع داد و گفت: «امريكا به چين اهميت جريان آزاد تجارت در درياي چين جنوبي را تصريح كرده است. در اين منطقه از جهان ميلياردها دلار تجارت صورت مي‌گيرد. تضمين جريان آزاد تجارت براي اقتصاد جهاني ضروري است.»

فايننشال تايمز، در گزارشي نوشته كه وجود اين جزاير مصنوعي خودساخته از سوي چين شرايط را براي حقوق بين‌الملل مشكل كرده است چرا كه تا پيش از آن چنين موردي وجود نداشته تا بر همين اساس مشكل به وجود آمده را از مسير كانال‌هاي بين‌المللي حل و فصل كنند.

تحليلگران معتقدند در حال حاضر بزرگ‌ترين خطر، رويارويي ميان كشتي‌هاي امريكايي و چيني است كه در اين مرحله بعيد است اتفاق بيافتد. بطور كلي، بقيه كشورهاي منطقه از اقدام امريكا استقبال خواهند كرد. ويتنام و فيليپين در سال‌هاي اخير از قدرت نمايي چين در درياي جنوب چين به خشم آمده‌اند. اخيرا نيز مالزي و حتي اندونزي ابراز نگراني كرده‌اند. سوال مهم اين است كه آيا امريكا قادر خواهد بود ائتلافي از كشورهاي اين منطقه تشكيل بدهد كه بتوانند قدرت روز افزون چين را متعادل كنند يا خير.