این تماسها را یك منبع آگاه در وزارت خارجه ایران هم تأیید میكند و میگوید كه با دستیابی به توافق هستهای، دو وزیر خارجه بهكرات با هم در تماس بوده و هستند ولی این تماسها با محور اجرای برجام است. این مقام آگاه با تأیید این تماس در مورد مسئله ایران و عربستان یادآوری میكند كه ایران در مورد مسائل منطقه وارد مذاكرهای با آمریکا نشده است. اینها در حالی است كه اواخر دیماه به زمان اجرای برجام (توافق هستهای بین ایران و كشورهای ١+٥ ) نزدیك میشویم.
تماسهای مكرر برای اجرای برجام
روز گذشته جواد ظریف در مورد تماسهایش با كری گفت: «در چندروز گذشته بین من و آقای کری و همچنین بین همکار عزیزم آقای صالحی و همتای آمریکاییاش، دکتر مونیز، تماسهای تلفنی و ایمیلی زیادی انجام شده است، اینها به خاطر این است که ما به روز اجرای برجام نزدیک میشویم و باید هماهنگیهایی را در این زمینه انجام دهیم. در روزهای آینده همکاران ما و همچنین اعضای گروه ١+٥ در اروپا برای نهاییکردن موضوعات جلساتی خواهند داشت و باید این جلسات توسط من، آقای کری و خانم موگرینی هماهنگ شود». ظریف به تماس چندروز پیش با خانم موگرینی نیز اشاره کرد و گفت: «در این تماس علاوه بر صحبتکردن در مورد مسائل منطقه، در مورد برجام نیز صحبت مفصلی کردیم. اصل صحبتهای من با آقای کری در چندروز گذشته پیرامون اجرای برجام بوده و نحوه رسیدن به روز اجرای برجام و نهاییکردن امور مرتبط با آن». او ادامه داد: «درحالیکه خبر اول دنیا اقدامات کوتهنگرانه عربستانسعودی است پس این طبیعی است که هر دو دیپلماتی که با هم صحبت میکنند در این زمینه تبادلنظری داشته باشند ولی این به معنای مذاکره نیست». سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در مورد این تماس میگوید كه «کری از دو طرف خواسته است تا خونسردی خود را حفظ کنند و بر لزوم گفتوگو و تعامل و موضوعاتی که همچنان باید در منطقه حل شوند تأکید میکند، البته این به آن معنی نیست که ما نمیدانیم این تنشها پس از اعدامهای اخیر عربستان ایجاد شده است، ما این موضوع را درک میکنیم اما معتقدیم که باوجود اختلافات باید این تنش را حل کرد؛ بنابراین قادر خواهیم بود همگی برای مسائل دیگری که بر خاورمیانه تأثیر گذاشته است تلاش کنیم، از جمله جنگ علیه داعش در عراق و سوریه، ادامه جنگ و ناآرامی در یمن و مسئله مهم روند سیاسی حل بحران سوریه».بهدنبال اعدام شیخ نمر، مبارز شیعی در عربستان، گروهی معترض مقابل سفارت عربستان در تهران و كنسولگری این كشور در مشهد تجمع كردند و برخی از آنها داخل حریم سفارت شده و بهدنبال این اتفاقات به ساختمان سفارت خسارت وارد كردند. این عمل موجب شد كه عربستان رابطه خود با ایران را قطع کند و به كادر دیپلماتیك ایران در عربستان ٤٨ ساعت وقت داد تا ریاض را ترك كند. عصر دیروز دیپلماتهای ایرانی و خانوادههایشان با هواپیمایی که ١٠ حاجی جانباخته در منا را به تهران بازمیگرداند، به ایران بازگشتند.
جیبوتی به قطع رابطه پیوست
در ادامه دومینوی قطع رابطه برخی كشورها با ایران، جیبوتی نیز روز گذشته اعلام كرد كه رابطهاش با ایران را قطع میكند. اگرچه روز ابتدای قطع روابط شایعاتی در مورد قطع رابطه جیبوتی مطرح شده بود اما این خبر روز گذشته از سوی رویترز تأیید شد. ایران در جیبوتی سفارت نداشت و سفیر ایران در اتیوپی، به صورت اكردیته با جیبوتی در ارتباط بود. جیبوتی کشوری است واقع در شمالشرق آفریقا، در کنار خلیج عدن و دریای سرخ، بین اریتره و سومالی. جیبوتی از شرق با اریتره، از جنوب و غرب با اتیوپی و از جنوبشرقی با سومالی همسایه است و بقیه مرزهای آن در کنار خلیج عدن و دریای سرخ قرار گرفته است. محمود احمدینژاد در زمان ریاست خود بر دولت به این كشور سفر كرده بود. «اسماعیل عمر گیله»، رئیسجمهوری این كشور، اما بعدها به روزنامه «الحیات» گفته بود كه با درخواست احمدینژاد برای گشایش سفارت در این كشور مخالفت كرده است. دریای سرخ و خلیج عدن محل رفتوآمد کشتیهای تجاری و نظامی ایران بوده و منطقهای استراتژیک برای ایران به حساب میآید. بااینحال به نظر نمیرسد كه برای نیروی دریایی ایران كه در خلیج عدن حضور پررنگی دارد، مشكلی ایجاد شود. شب گذشته همچنین قطر سفیر خود را از تهران فراخواند.
نشست فوقالعاده شورای همکاری خلیج فارس
از تجاوز عدهای به سفارت عربستان در ایران و كنسولگری این كشور در مشهد و قطع رابطه به بهانه این اتفاق پنجروزی میگذرد. اما ماشین یارگیری عربستان از كار نیفتاده است. به دنبال قطع رابطه از سوی عربستان، بحرین و سودان نیز رابطه خود را با ایران قطع كردند؛ اما امارات متحده عربی سطح رابطه خود را از سفیر به كاردار تقلیل داد. اما كشورهای دیگر عربی در این ماجرا هنوز همراه عربستان نشدهاند. عمده آنها در بیانیههای رسمی تجاوز به سفارت را تقبیح كردهاند و خواستار مراقبت از اماكن دیپلماتیك شدهاند، نكتهای كه ایران نیز از ساعات اولیه اتفاق بر آن تأكید دارد و از وقوع اتفاقات رخداده درباره سفارت ابراز ناخرسندی كرده است. بااینحال عربستان به دنبال جلب یاران بیشتری برای همراهكردن خود علیه تهران است. اقدامی كه به نظر میرسد روز شنبه در نشست فوقالعاده شورای همکاری خلیج فارس اوج بگیرد. این نشست فوقالعاده كه ریاست آن هم با وزیر خارجه عربستان است در ریاض برگزار میشود. روز یكشنبه نیز نشست اتحادیه عرب برگزار خواهد شد. اینروزها وزیر خارجه عربستان نیز در سفر منطقهای به برخی كشورها مانند مصر سفر كرده و خواستار همراهی آنها با موج ایرانستیزی شدهاست كه او طلایهدارش شده است. برخی تحلیلگران بر این باور هستند كه ممكن است در این نشستها برخی كشورهای كوچك عرب یا آفریقایی به صف همراهان عربستان بپیوندند؛ اما این احتمالا آخرین راند یارگیری عربستان علیه ایران خواهد بود.
ظریف: ائتلاف حامی عربستان
توانایی مقابله با ایران را ندارد
روز گذشته تهران میزبان وزیرخارجه عراق بود، كشوری كه یكی از اصلیترین میدانهای رقابت ایران و عربستان در سالهای گذشته بود. ابراهیمالجعفری در تهران با حسن روحانی، علی شمخانی و محمدجواد ظریف دیدار و گفتوگو كرد.شرایط ویژهای که در منطقه بعد از گردنزدن شیخ نمر باقرالنمر ایجاد شده است، یکی از مهمترین محورهای ملاقات ظریف و ابراهیم جعفری بود. ظریف رفتار عربستان را حرکت در مسیری برخلاف سیاست ایران که همان تعامل با همسایگان است و در ٢,٥ سال گذشته در پیش گرفتهشده، دانست و گفت: ایران خود را برای حفاظت از دیپلماتهای تمامی کشورها بهطور شرعی و قانونی موظف میداند و با تمام افرادی که در تعرض به سفارت عربستان کوتاهی یا قانونشکنی کردند، برخورد جدی میکند. ظریف با اشاره به تعرض صورتگرفته به سفارت عربستان سعودی در تهران از سوی تعدادی از افراد و درادامه قطع رابطه دیپلماتیک از سوی ریاض با تهران با بیان اینکه «تمامی مقامات ایران از مقامات کشوری، لشکری و قضائی بهشدت حادثه حمله به سفارت عربستان را محکوم کردند»، گفت: ایران خود را موظف میداند بهطور شرعی و قانونی از میهمانانی که در ایران به عنوان دیپلمات حضور دارند، حفاظت و حراست کند. بعد از واقعه تأسفبار شنبهشب ایران حتما با تمام افرادی که در این حوزه کوتاهی یا قانونشکنی کردند، برخورد جدی میکند. ایران تمام حمایت خود از مقرهای دیپلماتیک، کارمندان و کنسولگری سعودی را انجام داد؛ اما این باعث تأسف است که سعودی سیاست ایجاد تنش را ادامه داد.
ظریف تاكید كرد: «تنش و آتشافروزی برای کسی عاقبت خوشی نخواهد داشت. سیاست ایران همواره مبتنی بر ایجاد آرامش و همکاری و همراهی با تمامی همسایگانش بوده است. ما برای جهان عرب و نیز عربستان سعودی به عنوان جزء مهمی از جهان اسلام، احترام ویژه قائلیم و میخواهیم ارتباط سازنده خود را که از گذشته داشتهایم، ادامه دهیم و همه را بهاینمنظور به همکاری دعوت میکنیم». ظریف همچنین از ابتکار ابراهیم جعفری، همتای عراقی خود در جهت ایجاد همفکری در حلوفصل مسائل منطقه استقبال کرد. او اضافه کرد: ایران برای جهان عرب به عنوان جزئی از جهان اسلام احترام ویژهای قائل است. ما ارتباط مثبت و سازندهای با این منطقه داشتهایم و آن را ادامه میدهیم. او به ضرورت توقف این روند تشنج و تنشآفرینی تأکید کرد و گفت: «جمهوری اسلامی ایران به دنبال تنش در منطقه نیست». ظریف تأكید كرد «ما براساس دستورات قرآن معتقدیم که همه ما باید در جهان اسلام برای مقابله با مظاهر مغایر با اسلام که جریان تکفیری، ارعاب و افراط از جمله آنها هستند در یک جا جمع شویم و با هم متحد شویم، نه اینکه علیه یکدیگر اقدام به ائتلاف کنیم؛ گرچه این ائتلافها جدی نیستند و نه راه به جایی میبرند و نه توانایی مقابله با ایران را دارند».
عراق به دنبال همفكری
در حلوفصل مسائل منطقه
وزیر خارجه عراق نیز در این نشست با بیان اینکه گستردهشدن این تنشها باعث ایجاد مشکلاتی در منطقه میشود، گفت: «حکمی که دادگاه درباره شیخ نمر صادر کرد را محکوم میکنیم. ایشان فردی اصلاحگر بودند که بههیچوجه به پناهبردن به سلاح معتقد نبودند. ایشان درواقع نمونهای بودند که در دنیا کمتر دیده شده است».
او در بخش دیگری از صحبتهایش با بیان اینکه ما حرکتهایی را برای حل بحران ایجاد شده آغاز کردهایم، گفت: «تاکنون با وزیران خارجه پنج تا شش کشور خارجی و دبیرکل اتحادیه عرب صحبت کردهام و بهزودی ضمن اینکه به برخی از کشورهای عربی سفر خواهم کرد با بقیه وزیران خارجه کشورهای عضو اتحادیه عرب نیز رایزنی خواهم کرد و این رایزنیها را برای ایجاد آرامش در منطقه و حل مشکل از طریق مسالمتآمیز انجام میدهیم».
بیتوجهی حاكمان عربستان
به منافع مسلمانان شگفتیآور است
وزیر خارجه عراق روز گذشته با علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز دیدار كرد. این دیدار هم علاوه بر موضوع مبارزه با تروریسم و وضعیت عراق، تحت تأثیر تنش عربستان نیز بود. شمخانی در این ملاقات درباره اعدام شیخ نمر گفت: «اعدام یک عالم دینی که خواستار تقریب مذاهب اسلامی و توجه به مطالبات مردمی توسط حاکمیت سعودی بود تأسفبار و غیر قابلقبول و برخاسته از سیاستهای فرقهگرایانه است». او با اشاره به کارشکنی عربستان سعودی و همسوشدن این کشور با اقدامات مخرب رژیم صهیونیستی در مذاکرات هستهای میان ایران و ١+٥ افزود: «بیتوجهی حاکمان بیتجربه این کشور به منافع مسلمانان و کشورهای اسلامی و بهکارگیری ظرفیتهای خود بهعنوان بخشی از جهان اسلام در مسیر تخریب و کشتار مسلمانان رویکردی شگفتآور و غیرقابلپذیرش است». ابراهیم جعفری، وزیر امور خارجه عراق، نیز در این دیدار با تقدیر از تلاشهای ارزنده جمهوری اسلامی ایران در عرصههای سیاسی، امنیتی و نظامی برای مقابله با تهدیدات گروههای تروریستی بر توسعه همکاریهای همهجانبه دو کشور و استمرار رایزنیها به منظور حل مسائل منطقه تأکید کرد.وزیر امور خارجه عراق با محکومکردن اعدام شیخ نمر باقرالنمر و ضرورت توجه به وحدت و تقریب میان مسلمانان در مقابله با توطئههایی که علیه جهان اسلام در جریان است، اضافه کرد: همه کشورهای اسلامی باید با اولویت قراردادن مبارزه با تروریسم تکفیری، مجموعهظرفیتهای مادی و انسانی خود را در مسیر برقراری امنیت و ثبات در کشورها و مناطق درمعرض تهدید تروریسم بسیج کنند.
شرق
نظرات کاربران