عقد هر قراردادي در هر زمينه اقتصادي نيازمند تفاهمنامه‌هايي از قبل است، درواقع اين تفاهمنامه‌ها هستند كه به قرارداد‌هاي اصلي، نقشه راه مي‌دهند. 9بهمن ماه بود كه تفاهمنامه خريد 118ايرباس ميان ايران و فرانسه به ارزش 27ميليارد دلار براي تقويت ناوگان هوايي ايران اير امضا شد، اگر به مفاد برجام (برنامه اقدام مشترك ايران و 1+5) دقت كنيم، فرض نهايي شدن قرارداد خريد هواپيما مشروط به اخذ مجوز مورد به مورد از اداره خزانه‌داري امريكاست. اين درخواست مجوز توسط ايرباس انجام شده و قرارداد نهايي تا زماني كه اين مجوز از سمت خزانه‌داري امريكا نيايد، نمي‌تواند امضا شود، اين مجوز قرارداد موسوم به اكسپرت لايسنس (Export License) است. ظواهر امر نشان مي‌دهد كه مانعي در كار نيست و ايران هم تا زماني كه قراردادي امضا نشود عملا تعهدي به ايرباس براي هر نوع پرداختي ندارد، پرداخت زماني انجام مي‌شود كه قرارداد نهايي شود و ايرباس هم تمام تعهداتش را در قبال ايران انجام دهد كه البته نيازمند گذشت زمان است.

اما در اين ميان عقد تفاهمنامه‌ها مخصوصا ميان دولت‌ها يكي از مراحلي است كه پيش‌نياز ورود بخش خصوصي به عرصه جهاني براي خريد هواپيما و همكاري‌هاي ديگر با شركت‌هاي هواپيمايي معتبر است. در اين ميان، طي روزهاي گذشته تفاهمنامه همكاري بين ايران اير و شركت بزرگ هواپيمايي لوفت‌هانزا نيز كه به قطب هوايي مهمي در دنيا بدل شده است، به امضا رسيد. هري هوميستر مدير گروه شركت‌هاي هواپيمايي لوفت‌هانزا در جريان امضاي اين تفاهمنامه در تهران گفت: ايران شريك تجاري بسيار خوب و يك كشور متمدن با تاريخ بيش از هزار ساله است و قرار گرفتن در مركز يك منطقه مهم از ويژگي‌هاي اين كشور محسوب مي‌شود.

مدير گروه شركت‌هاي هواپيمايي لوفت‌هانزا گفت: بايد اعلام كنم من صرفا مسوول لوفت‌هانزا نيستم بلكه مسوول ساير شركت‌هاي وابسته به گروه شركت‌هاي هواپيمايي لوفت‌هانزا مانند زوريخ، ژنو و تمام هم‌پيمانان خود نيز هستم و تمام مقاصد اين مجموعه به بيش از ۳۰۰مقصد مي‌رسد.

اما در اين ميان، «تعادل» دنبال پاسخ به اين است كه تفاهمنامه‌هايي كه اين روزها بين شركت‌هاي مختلف به امضا مي‌رسند تا رسيدن به زمان قرارداد چه زماني را طي مي‌كنند؟ و مستلزم چه پيش‌زمينه‌هايي هستند؟ در اين خصوص با محمدرضا خوشنويسان معاون بازرگاني ايران اير و محمدرضا ملكي فعال و كارشناس صنعت هوايي به گفت‌وگو نشسته تا به بررسي عقد اين تفاهمنامه‌ها بپردازد.

گسترش ابعاد همكاري

در اين بين ايران اير جلسات موفقي با اين گروه بزرگ هوايي داشته تا بتواند با لوفت‌هانزا گروپ و در ابعادي بزرگ‌تر از ابعادي كه در گذشته بوده همكاري داشته باشد.

معاون بازرگاني ايران اير مي‌گويد: تفاهمنامه‌يي كه بين ايران اير و لوفت‌هانزا امضا شده به اجزاي همكاري‌هاي نوين ايران اير با لوفت‌هانزا گروپ مي‌پردازد، بخشي از اين همكاري به شركت‌هاي هواپيمايي لوفت‌هانزا برمي‌گردد كه اين شركت‌هاي هواپيمايي در قالب قراردادهاي بازرگاني ازجمله قرارداد نماد مشترك و قرارداد پروازهايي با نرخ‌هاي مخصوص كه قرار است با هم همكاري داشته باشند، در ادامه جزئيات ساير قراردادها بعد از نهايي شدن منعكس خواهد شد اما در اين ميان ذكر اين نكته را ضروري مي‌دانم كه قراردادي بين اين دو شركت در حال پايه‌ريزي است كه 100درصد منجر به بهره‌وري هر دو شركت خواهد شد. درمورد تفاهمنامه‌هاي بازرگاني بعد از اينكه هر دو شركت به استانداردها و خواسته‌هاي مدنظر خودشان رسيدند، قرارداد بازرگاني بين هر دو طرف امضا خواهد شد، هر دو شركت قطعا خواسته‌ها و نيازهاي نويني دارند كه اين خواسته‌ها تا زماني كه دو شركت و دو طرف به تفاهم كامل نرسند و پيش‌زمينه‌هاي اجرا به‌طور كامل برقرار نشود، اين تفاهمنامه‌ها منجر به قرارداد نمي‌شود، معمولا سرفصل‌هاي قرارداد در تفاهمنامه آورده مي‌شود تا در ادامه اين تفاهمنامه نقشه راهي باشد و بتواند منجر به عقد قرارداد شود. البته موضوع قرارداد با لوفت‌هانزا قطعا به پيچيدگي قرارداد با ايرباس نخواهد بود، چراكه بين ايران اير و لوفت‌هانزا در بخش زيادي از اين تفاهمنامه سابقه همكاري از قبل وجود داشته است.

تفاهمنامه‌هاي جهاني براي صاف كردن راه

محمدرضا ملكي كارشناس صنعت هوايي و فعال گردشگري هوايي درخصوص امضاي تفاهمنامه‌هاي هوايي ميان ايران و كشورهاي ديگر به «تعادل» مي‌گويد: تفاهمنامه‌هايي كه دولت در زمينه هوايي به امضا رسانده درواقع حكم پيشرو را ايفا كرده است، چراكه اين دولت است كه در زمينه امضاي تفاهمنامه‌ها به‌عنوان نماينده كشور قدم برمي‌دارد و در ادامه ايرلاين‌ها و بخش خصوصي هستند كه بايد در زمينه خريد هواپيما يا همكاري‌هاي ديگر با كشورهايي كه ديگر منع قانوني براي همكاري با آنها وجود ندارد وارد عمل شوند، درواقع در زمان تحريم‌ها مخصوصا در زمينه هوايي موانعي همچون تحريم در سوخت، بيمه‌ها و فاينانس و ليزينگ وجود داشته كه امروز اين موانع رفع شده است و بخش خصوصي و ايرلاين‌هاي مختلف مي‌توانند با ورود به عرصه هوايي و حمايت موسسات مختلف مالي و بيمه‌يي و فاينانسرهاي جهاني دست به خريد هواپيما بزنند.

محمدرضا ملكي بااشاره به اين موضوع كه امضاي تفاهمنامه ميان دولت جمهوري اسلامي ايران و قدرت‌هاي جهاني براي ايرلاين‌هاي مختلف اين موقعيت را ايجاد مي‌كند تا در فاصله ميان نهايي شدن تفاهمنامه به قرارداد دست به رصد و شناسايي بازار و نيازهاي‌شان بزنند تا بتوانند از طريق فاينانسرها و ليزينگ اقدام به خريد هواپيما كنند، اقدامي كه در گذشته براي ايرلاين‌ها وجود نداشته است. درواقع موضوع قدرت مالي و خريد انبوه هواپيما يكي از مسائل مهمي است كه براي ايرلاين‌هاي ايراني وجود داشت و حال زماني است كه شركت‌هاي خصوصي و ايرلاين‌ها با ايجاد اين قدرت مالي و پشتيباني خريد موسسات تامين مالي و فاينانسرهاي خارجي دست به خريد هواپيما بزنند.

تعادل