سایت خبری تحلیلی ساعت 24 - صنعت پتروشيمي كه آن را نماد توسعه ايران پس از انقلاب مي‌نامند طي سال‌هاي حيات خود روزهاي پرفراز و نشيبي را سپري كرده است. اما مهم اين است كه هم‌اكنون اين صنعت بيش از چهار درصد از سهم بازار پتروشيمي جهان را دراختيار دارد و محصولات توليدي‌اش را به 60 كشور مختلف صادر مي‌كند.
پتروشيمي ايران 1/5 درصد از توليد ناخالص داخلي، و 27/2 درصد از صادرات غيرنفتي و 46/5 درصد از صادرات صنعتي كشور را به خود اختصاص داده است و محصولات آن طي سال‌هاي گذشته همواره در صدر صادرات صنعتي كشور قرار داشته است. با توجه به پتانسيل‌هاي موجود در اين صنعت، رفع برخي تحريم‌ها و بازگشت مجدد تعدادي از مديران شناخته شده و با تجربه در راس مديريت آن به نظر مي‌رسد انجام سريع برخي اقدامات بتواند زمينه رشد و توسعه مجدد آن را ايجاد نمايد.
بدون شك دولت يازدهم در برنامه توسعه اقتصادي كشور بيشترين نگاه‌ها را متوجه صنعت نفت و پتروشيمي خواهد كرد. حضور وزيري باسابقه در راس وزارت نفت اگرچه بسيار موثر و مثبت ارزيابي مي‌شود ولي لازم است مشكلات و محدوديت‌هاي اين صنعت و اولويت‌هاي مورد انتظار از آن منطقي‌تر نگريسته شوند تا مجموعه نفت بتواند در انجام مسووليت‌هاي محوله موفق عمل كند.
از طرف ديگر با توجه به رفع تحريم‌هاي شركت‌ها و مجتمع‌هاي بزرگ پتروشيمي كشور و افزايش ظرفيت توليد و صادرات محصولات به بازارهاي بين‌المللي، برخي موانع بايد برداشته شود تا بار ديگر صنعت بزرگ پتروشيمي جان بگيرد. در روزهاي تحريم به خصوص از سال 1391 كه تحريم‌هاي اتحاديه اروپا هم به تحريم‌هاي ديگر افزوده شد، براي صادرات محصولات پتروشيمي جهت‌گيري بازارها تغيير كرد. در واقع ما پس از از دست دادن بازار اروپا، بازار را به سمت آفريقا برديم. به عنوان مثال در سال 1386، هفت درصد توليدات ما به سمت اروپا صادر مي‌شد و از سال 1391 تا هم‌اكنون 6/2 از بازارهاي توليدي پتروشيمي، آفريقا بوده است. همين جهت‌دهي توليداتمان به سمت بازارهاي جديد پس از گسترش تحريم‌ها بود كه باعث شد خوشبختانه در دوران مضيقه، به لحاظ فروش محصولات پتروشيمي هرگز مشكلي در سطح دنيا نداشته باشيم. اما در كنار اين بازارها چين سهم بالاتري را به خود اختصاص داد و جنوب شرق آسيا نيز به مشتريان پتروشيمي ايران افزوده شد و بر همين منوال چنين تركيبي براي بازار بين‌المللي محصولات پتروشيمي ايران ايجاد شد.
اكنون و پس از امضاي توافق ژنو اميدواري‌هايي براي افزايش صادرات محصولات پتروشيمي به وجود آمده اما يك نكته مهم كه بايد در اين زمينه عنوان شود اينكه ما مطابق توافق ژنو، بحث تعليق تحريم‌ها را داري نه لغو تحريم‌ها. در اين زمينه سه مساله وجود دارد:
اول- اينكه ما اجازه داشته باشيم محصولاتمان را به اروپا و ساير كشورها صادر كنيم، فقط بخشي از تعليق تحريم‌هاست.
دوم- بخش مهم ديگر اين است كه لغو تحريم‌ها شامل تامين قطعات واحدهاي مجتمعي‌مان، آنهايي كه ساخت كشورهاي اروپايي است، شوند و بتوانيم قطعات و تجهيزات مورد نيازمان را كه اروپايي هستند وارد كنيم و سيستم را ارتقا دهيم.
سوم- بخش ديگر مربوط به لغو سوييفت پتروشيمي و انتقال پول است. در چنين شرايطي بايد بتوانيم ول حاصل از صادرات محصولاتمان به هر نقطه‌اي را وارد كشور كنيم. اگر در موضوع رفع تحريم‌ها شاهد برطرف شدن اين دو مساله هم باشيم، عملا مي‌توانيم شاهد توسعه صنايع پتروشيمي ايران در دنيا باشيم. زيرا زمينه‌هاي آنچه به لحاظ امكانات مواد اوليه، چه به لحاظ نيروي انساني با تجربه و توانمند و چه به لحاظ زيرساخت‌هايي كه ظرف سال‌هاي گذشته به طور كامل فراهم شده است، وجود دارد و از اين منظر دچار مشكل نخواهيم شد.
خوشبختانه در شرايط جديد، كشورهاي اروپايي هم در اين پروسه مشتاق همكاري و خريد محصولات پتروشيمي از ايران هستند به اين دليل در اين زمينه هم مساله‌اي وجود ندارد. زيرا شيوه پول آنها بر اساس گريدها و رتبه‌بندي‌هاي محصولات ماست تا با ايران تداوم همكاري داشته باشند. از اين جنبه‌ها مشكل خاصي وجود ندارد. بحث اصلي نحوه نگاه به تعليق و لغو تحريم‌هاست. چنانچه بتوان به صورت موثري در همكاري با اروپايي‌ها پيش رفت، ارزيابي من اين است كه بايد بهترين پتانسيل‌هاي بالقوه‌اي كه در ارتباط بين‌المللي وجود دارد را حتي با شركت‌هاي امريكايي، به نحو قدرتمندانه‌اي بالفعل كرده و گسترش دهيم. چرا كه حتي اگر بخواهيم يك كار مشاركتي را با مجموعه شركـت‌هاي پتروشيمي امريكايي انجام دهيم، آنقدر توانايي و قابليت در مجموعه پتروشيمي داريم كه به صورت برابر بتوانيم در كنار آنها قرار بگيريم و كار مشتركي انجام دهيم كه دو طرف به توانمندي يكديگر باور داشته باشند. اين مزيتي است كه تنها در صنايع پتروشيمي ما وجود دارد وگرنه به عنوان مثال تصور كنيد اين پتانسيل قوي را بخواهيم در ارتباط با خودروسازان قدرتمند امريكايي به نمايش بگذاريم، آيا چنين امكاني وجود دارد؟ مسلما ندارد. بر اين اساس اگر چنين نگاهي را به صنايع پتروشيمي كشور داشته باشيم، مي‌توان آن را به عنوان يك نوع ديپلماسي نوين براي كشور نگريست.
كارشناس پتروشيمي