خط قرمزهای مصرف داروی ضد افسردگی فلوکستین

خط قرمزهای مصرف !

دکتر رنجبر درباره تداخلات دارویی فلوکستین می‌گوید: «باید گفت که فلوکستین تداخل دارویی زیادی ندارد و هر موضوعی باید براساس سود و زیان آن درنظر گرفته شود. ممکن است اگر دارویی همراه فلوکستین مصرف شود، خیلی عوارض داشته باشد؛ اما وقتی شرایط بیمار را در نظر می‌گیریم ترجیح می‌دهیم که آن را تجویز کنیم و فواید آن را بیش از مضراتش می‌دانیم. بنابراین همه چیز براساس شرایط بیمار و طبق نظر پزشک تعیین می‌شود. درخصوص انواع داروها، منع مطلقی برای فلوکستین وجود ندارد؛ اما در خصوص داروهای حیطه روانپزشکی، آن دسته از داروهایی که مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOI) هستند مورد منع مصرف همراه با فلوکستین محسوب می‌شوند که این داروها هم چندان در جامعه رایج نیستند.»

فلوکستین کودکان و زنان باردار

دکتر فاطمه رنجبر درمورد مصرف این دارو توسط کودکان و زنان باردار می‌گوید: «اگر نیاز به مصرف باشد، از دو سال به بالا ممکن است فلوکستین تجویز شود و اتفاقا جزو داروهای منتخب روانپزشکان است. روانپزشکان معمولا برای درمان افسردگی یا اضطراب در کودکان اگر نیاز به دارو وجود داشته باشد، خط اول انتخاب را فلوکستین قرار می‌دهند.

معمولا داروهای روانپزشکی درخصوص کودکان زیر دوسال با احتیاط تجویز می‌شود؛ اگرچه گاهی با توجه به شرایط برای زیر دو سال هم ممکن است دارو تجویز شود. درحقیقت منع مطلقی برای مصرف این دارو در دوران بارداری وجود ندارد اما براساس برخی گزارشاتی که از عوارض جانبی دیده شده که چندان هم تایید شده نیست، ترجیح داده می‌شود که از داروهای دیگر استفاده شود. در عین حال داروهای بهتری برای بارداران وجود دارد که در زمان بارداری یا شیردهی می‌توان از آنها استفاده کرد. باز هم باید بگوییم که همه چیز به تشخیص پزشک و شرایط ویژه هر بیمار بستگی دارد.»

دردهای بعد از یک درمان

هر دارویی در کنار فوایدی که برای درمان دارد، ممکن است سبب بروز برخی علائم ناراحت کننده که به عنوان عوارض جانبی شناخته می‌شود نیز بشود؛ اگرچه فلوکستین از جمله داروهای کم‌خطری است که نسبت به فواید درمانی که دارد و البته نسبت به دیگر داروهای مشابه، عوارض جانبی کمتری دارد. اما عوارض جانبی زیادی در بروشور دارو نوشته شده که اگر مصرف طبق نظر و بررسی‌های پزشک باشد، بسیاری از عوارض ذکر شده نادر بوده و در کمتر فردی دیده می‌شود. درخصوص عوارض جانبی فلوکستین باید گفت که این عوارض می‌تواند در بخش‌های مختلف بدن بروز کند. از جمله:


اعصاب مرکزی: سردرد، عصبانیت، بی‌خوابی، خواب آلودگی، اضطراب، لرزش، سرگیجه، خستگی، آشفتگی.

پوست: تعریق، بثورات پوستی، خارش، راش

دستگاه گوارش: تهوع، اسهال، خشکی دهان، بی‌اشتهایی، سوء هاضمه، یبوست، درد شکم، استفراغ، نفخ

ادراری ـ تناسلی: اختلال عملکرد جنسی

عضلانی اسکلتی: درد عضله و سایر عوارض مثل بیقراری، کاهش وزن، اختلالات جنسی، عدم تعادل، افزایش افکار و میل به خودکشی و. . .

آیا فلوکستین سبب سندروم سروتونین می‌شود؟

دکتر رنجبر معتقد است: «اگرچه فلوکستین یا همان پروزاک با مهار جذب سروتونین، باعث افزایش میزان این ماده در بدن می‌شود اما سبب عارضه‌ای به نام سندروم سروتونین نمی‌شود. (سندرومی که درصورت تجمع و انباشت سروتونین ایجاد شده و علائمی از قبیل سردرد، اضطراب، گیجی، توهم، نشئگی، افزایش ضربان قلب و فشار خون، تعرق و افزایش دمای بدن، گرفتگی عضلات، جنون، لرز، درد عضلانی، اسهال و تهوع، کما و حتی مرگ را ایجاد می‌کند).

در واقع این اختلال سندرومی است که در مواقع خاص ممکن است به وجود آید؛ مواردی مثل اینکه دارو را با دوز بسیار بالا شروع کنیم، یا نوبت‌های مصرف را اشتباه کرده و بسیار بیش از حد در نظر گرفته استفاده کرده باشیم یا در صورت مصرف برخی داروهای مکمل دیگر مثلا با داروهای مهارکننده مونوآمین اکسیداز) همراه با فلوکستین و امثال اینها. درچنین موارد خاصی که شاید خیلی کم اتفاق بیفتند، ممکن است احتمال سندروم سروتونین بالا برود وگرنه مصرف اصولی و طبق تشخیص پزشک چنین نتیجه‌ای نخواهد داشت.»

کارشناسان چه می‌گویند؟

به اعتقاد دکتر رنجبر برای هر دارویی طیف وسیعی از عوارض جانبی وجود دارد که به هیچ عنوان 100 درصد نبوده و قرار نیست در همه افراد بروز کند. در حقیقت این عوارض جانبی به عنوان هشدارهایی مطرح می‌شوند که باید نسبت به بروز آنها توجه داشت؛ وگرنه شاید هیچگاه بروز پیدا نکنند. دکتر رنجبر می‌گوید: معمولا برای اکثر داروهایی که در درمان بیماری‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند علائمی به عنوان عوارض جانبی مصرف دارو ذکر می‌شود. حتی در مورد داروی پیش پا افتاده و کم خطری مثل استامینوفن هم راش پوستی، مسمومیت کبدی یاعلائم دیگر به عنوان عوارض جانبی در نظر گرفته می‌شود.

آنچه اهمیت دارد این است که مهم‌ترین و شایع‌ترین عارضه ممکن برای هر دارو را بشناسیم تا در صورت بروز با پزشک خود مشورت کنیم. داروهای اعصاب و روان برخلاف آنچه در اذهان عمومی وجود دارد و مردم تصور می‌کنند، اگر طبق نظر و مشورت پزشک متخصص مصرف شوند عوارض خطرناک زیادی ندارند. در خصوص داروی فلوکستین، باید گفت عوارض گوارشی مثل دل درد، سوءهاضمه، اسهال، یبوست، تهوع، استفراغ و. . . بیشتر از سایر عوارض ممکن است دیده شود.

گاهی عوارضی مثل راش پوستی، بیقراری و. . . هم دیده شود که اگر درمان طبق نظر پزشک و با دوز کم شروع شود، این عوارض به حداقل رسیده و حتی در صورت بروز، پزشک می‌تواند آن را مدیریت کرده و از بین ببرد. گاهی هم ممکن است مثلا عارضه بیقراری به شکل لرزش دست، تعریق، خواب آلودگی یا بالعکس بی خوابی، تپش قلب و. . . بروز پیدا کند که در حقیقت همان بیقراری محسوب می‌شود؛ نه عارضه‌های متعدد دیگر.

درواقع بسیاری از عوارض جانبی که ذکر می‌شود جزوی از زیر مجموعه عارضه دیگری هستند. این است که برای هر دارو می‌توان لیست زیادی از عوارض جانبی را برشمرد که البته بسیار نادر اتفاق می‌افتند. مهم است که بیمار در صورت دیدن عوارض شایع‌تر فلوکستین مثل عوارض گوارشی، بیقراری و راش پوستی نترسد و خودسرانه مصرف دارو را قطع نکند. حتما باید با مدیریت متخصص مصرف دارو را کنترل کرد.