کارشناسان می گویند حداقل دستمزدها در ایران یکی از کمترین ارقام در بین کشورهای مختلف است و از این حیث مشمولان قانون کار با مسائل و مشکلات جدی در تامین معیشت خود روبرو هستند.

پایین بودن حداقل دستمزدها در ایران آنقدر جدی است که برخی نمایندگان کارگری اعلام کرده اند، حداقل بگیران دستمزد تنها ۱۰ روز اول ماه را می توانند سر کنند و برای مابقی روزها تا حقوق بعدی باید به فکر شغل دوم و یا راه های دیگر درآمدی باشند.

حداقل دستمزد تعیین شده برای سال جاری از سوی شورای عالی کار، ۶۰۸ هزار و ۹۰۰ تومان است اما کارگران می گویند در بررسی ها به این نتیجه رسیده اند که حداقل دستمزد باید چیزی نزدیک به یک میلیون تومان باشد.

با وجود اینکه برخی مقامات دولتی و کارفرمایان معتقدند متوسط پرداختی آنها در سال جاری حدود یک میلیون تومان برای هر نیروی کار است، اما اهمیت موضوع حداقل دستمزد در ایران به این دلیل است که طبق آمارهای موجود حداقل ۲۵ درصد کل مشمولان قانون کار، حداقل بگیر هستند و ارقام دیگری غیر از مصوبه شورای عالی کار در پایان هر ماه را دریافت نمی کنند.

بنابراین تا زمانی که دست کم ۳ میلیون مشمول قانون کار در ایران به ازاء ۱۹۶ کار در ماه تنها ۶۰۹ هزارتومان دریافت کنند، موضوع حداقل دستمزد به عنوان یکی از مهم ترین مباحث پیش روی کارفرمایان و کارگران باقی خواهد ماند.

مسئله حقوق های پایین کارگری در ایران باعث شد تا بیشتر کارگران برای تامین هزینه های زندگی خود در حاشیه شهرها ساکن شوند، برخی نیازهای زندگی مانند تفریحات و سرگرمی ها را برای خود و فرزندانشان حذف کنند تا بتواند به نیازهای ضروری خود از جمله اجاره، خوراک و پوشاک برسند.

همچنین مسئله حل نشده دستمزد نیروی کار در ایران و شکاف عمیق بین هزینه ها و درآمدها باعث شده تا بسیاری از کارگران علاوه بر شغل اصلی، به مشاغل دیگری نیز رو بیاورند. کارشناسان اقتصادی معتقدند یکی از دلایل گسترش مشاغل غیررسمی، دلالی و واسطه گری در ایران تامین نبودن افراد و عدم وجود توازن بین هزینه ها و درآمدهای خانوار است.

سامان جهانی کار پیش تر مقایسه ای را بین وضعیت دستمزد نیروی کار در برخی کشورها انجام داده بود که نشان می دهد با وجود پایین بودن دستمزدها در ایران، نیروی کار برخی کشورها ارقام دریافتی پایین تری از کارگران ایرانی دارند.

با این حال نباید از یاد برد که وضعیت هزینه ها نیز در کشورهای مختلف متفاوت بوده و در تعیین دستمزدها تاثیرگذار است؛ به عبارتی ممکن است پرداخت دستمزد کشوری نسبت به ایران کمتر باشد، اما هزینه زندگی در آنجا نیز به مراتب از ایران پایین تر باشد.

جدول میانگین دستمزد اسمی ماهیانه ۱۰ کشور در ۲۰۱۰
(ارقام به دولار-تحقیق سازمان جهانی کار)
کشوردستمزدماهیانهمکزیک600پرو600چین700مصر700ترکیه1400پرتقال1600آفریقای جنوبی 2400آلمان2800آمریکا3400
نگاهی به مقایسه وضعیت ریالی دستمزد در ایران و مقایسه آن با دلار نشان می دهد که هر کارگر ایرانی در سال ۸۰ معادل ۷۱.۷ دلار در ماه حداقل دستمزد دریافت می کرد که این رقم تا سال ۸۹ رشد داشته است.

پس از آن با افزایش یکباره قیمت دلار در بازار ایران، حداقل دستمزدهای معادل دلار نیز کاهش یافت و به زیر ۲۰۰ دلار در ماه رسید. تنها در فاصله سال ۸۹ تا ۹۰، حداقل دستمزد ماهیانه کارگران ۱۰۱.۶ دلار کاهش داشته است. به عبارت ساده تر در حالی که حداقل دستمزد کارگران در سال ۹۰ به نسبت سال ۸۹ به میزان ۳۰ هزارتومان در هر ماه افزایش نشان می دهد، اما در واقع حدود ۱۰۲ دلار از ارزش دستمزد و قدرت خرید کارگران در فاصله ۸۹ تا ۹۰ کاسته شده است.

جدول ۱۴ ساله مقایسه ای حداقل حقوق ریالی کارگران ایرانی با دلار
حداقل دستمزد به ریالحداقل دستمزد به دلارکشور۶۰۸۹۰۰۰۱۹۴.۵ایران۹۳۹۰۰۰۰۳۰۰عراق۸۳۸۸۴۰۰۲۶۸اردن۳۶۳۰۸۰۰۱۱۶قزاقستان۶۷۶۰۸۰۰۲۱۶کویت۹۲۰۲۲۰۰۲۹۴مالزی۳۵۹۹۵۰۰۱۱۵نیجریه۲۵۶۶۶۰۰۸۲پاکستان۲۲۶۹۲۵۰۰۷۲۵پرتقال۴۷۵۷۶۰۰۱۵۲روسیه۲۵۰۴۰۰۰۰۸۰۰عربستان۵۴۷۷۵۰۰۱۷۵ترکمنستان۳۰۷۶۷۹۰۰۹۸۳انگلیس۱۶۹۹۵۹۰۰۵۴۳ترکیه۸۳۲۵۸۰۰۱۷۶-۲۶۶سوریه۱۴۰۸۵۰۰۰۴۵۰لبنان