پس از پایان مهلت نام نویسی داوطلبان دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری دو ،سه روزی می شود که دیگر خبری از تب و تاب اخبار انتخاباتی نیست، حالا چشم همه کاندیداها و هوادرانشان به نتیجه بررسی صلاحیت ها از سوی شورای نگهبان است.

پروند های کاندیداها به میز بررسی صلاحیت های شورای نگهبان رسیده و اعضای این شورا در سکوت خبری و خیلی محرمانه همه 1636 پرونده ارسالی را جز به جز بررسی می کنند تا در نهایت فهرست تایید صلاحیت را ظرف مدت قانونی 5 روزه شان به وزارت کشور ارایه کنند. (براساس قانون شورای نگهبان برای اعلام صلاحیت‌ها 5 روز فرصت دارد که البته می تواند به صلاح دید و بسته به حجم کارشان این مهلت را تا 5 روز دیگر هم تمدید کند .)

قراراست فردا –چهارشنبه – دومین جلسه شورای نگهبان برای بررسی احراز صلاحیت کاندیداهای ریاست جمهوری برگزار شود. اولین جلسه این شورا یکشنبه گذشته و یک روز بعد از پایان مهات نام نویسی داوطلبان دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری برگزار شد.
در این گزارش به این سوال ها که اعضای شورای نگهبان چه کسانی هستند؟ احراز و رد صلاحیت کاندیداهای ریاست جمهوری توسط شورای نگهبان چه مراحلی دارد؟ پاسخ داده ایم.

چه کسانی در شورای نگهبان رای می دهند؟

شورای نگهبان 12 عضو دارد که 6 عضو از این 12 تن فقهایی هستند که با حکم رهبر انقلاب عزل و نصب می‌شوند و 6 عضو دیگر حقوقدانانی هستند که با معرفی رئیس قوه قضاییه و رأی نمایندگان مجلس شورای اسلامی انتخاب می‌شوند.

دبیر شورای نگهبان بالاترین مقام رسمی این شورا است و37 سالی می شود که «آیت الله احمد جنتی » دبیر کنونی آن است- جنتی از سال 59 به دبیری شورای نگهبان منصوب شد- آیات «محمد مؤمن، مهدی شب‌زنده‌دار جهرمی، هاشمی شاهرودی،محمدرضا مدرسی‌یزدی،محمد یزدی و احمد جنتی» 6 فقیه شورا و «نجات‌الله ابراهیمیان، سام سوادکوهی‌فر، محسن اسماعیلی، محمدرضا علیزاده، سید فضل‌الله موسوی و عباسعلی کدخدایی» 6 حقوقدان شورای نگهبان هستند. براساس اصل 92 قانون اساسی، اعضای شورای نگهبان برای مدت 6 سال انتخاب می‏ شوند.

بررسی صلاحیت کاندیدها ماموریت ویژه شورا

یکی از موضوعات مربوط به نظارت بر صحت انتخابات، مسئله بررسی صلاحیت داوطلبان نمایندگی یا انتخاب شوندگان است. این موضوع، یکی از مهمترین مراحل هر انتخابات به شمار می رود. در مورد انتخابات مجلس شورای اسلامی، مجری انتخابات (وزارت کشور) به صلاحیت داوطلبان، رسیدگی میکند و شورای نگهبان نیز بر آن نظارت خواهد کرد. اما در مورد داوطلبان ریاست جمهوری و داوطلبان نمایندگی مجلس خبرگان رهبری، این ترتیب رعایت نمی­ شود.

بر اساس قانون اساسی، صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری، پیش از انتخابات رأساً توسط شورای نگهبان مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت. در بند (9) اصل 110 قانون اساسی آمده است:«...‏ صلاحیت‏ داوطلبان‏ ریاست‏ جمهوری‏ از جهت‏ دارا بودن‏ شرایطی‏ که‏ در این‏ قانون‏ می ‏­آید، باید قبل‏ از انتخابات‏ به‏ تأیید شورای‏ نگهبان‏ ...‏ برسد.» بر اساس این عبارت، شورای نگهبان بر امر بررسی صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری نظارت ندارد، بلکه خود به طور مستقیم به صلاحیت آنان رسیدگی می کنند.

هرچند که طبق آئین نامه داخلی شورای نگهبان، جلسات عادی شورا هفته‌ای‌ 2 روز تشکیل‌ می‌شود، اما به‌ هنگام‌ رسیدگی‌ به‌ انتخابات‌ و لایحة‌ بودجه‌ و موارد مشابه‌ علاوه‌ بر روزهای‌ معین، تعداد جلسات‌ لازم‌ توسط‌ دبیر با توافق‌ اعضای شورا تعیین‌ می‌شود. جلسات‌ فوق‌العاده‌ بر حسب‌ ضرورت‌ بنا بر تشخیص‌ و تصمیم‌ دبیر شورا و یا تقاضای‌ 3 نفر از اعضاء تشکیل‌ خواهد شد.

حضور حداقل 7 نفر از اعضا، برای رسمیت یافتن جلسات این شورا الزامی است، ولی‌ اخذ آرا جز در موارد ضروری‌ و یا حصول‌ رأی‌ لازم‌ با حضور حداقل‌ 9 نفر خواهد بود.

چطور صلاحیت یک کاندیدا تائید می‌شود؟

بر اساس روال کار مرسوم شورای نگهبان در شورا برای هر کاندیدا یک پرونده تشکیل داده می شود. داخل پرونده استعلاماتی از وزارت اطلاعات، دستگاه‌های امنیتی، اداره کل انتخابات شورای نگهبان و قوه‌قضائیه وجود دارد .

در این مرحله همه این دستگاه‌های اجرایی، امنیتی و اطلاعاتی باید در تکمیل جزئیات پرونده‌های تشکیل شده کاندیداها با شورای نگهبان همکاری کنند. وقتی پرونده کاندیدایی برای رای گیری روی میز رفت ، اگر که بتوانند اکثریت آرای اعضای شورای نگهبان یعنی 7 رای از 12 رای را کسب کند ، صلاحیت آن نامزد تایید شده محسوب می شود و در فهرست احراز صلاحیت شورای نگهبان قرار خواهد گرفت.

تابناک