بانك مركزي ايران – همانند همه نهادهاي مشابه در ساير كشورها – نقش سرنوشتسازي در كسب و كار شهروندان دارد. اين نهاد كه اختيار سياستگذاري ارزي و پولي ايران را دراختيار دارد ميتواند با كارآمدي در سياستگذاري به خوشبختي مادي شهروندان كمك كند و بالعكس. روساي بانكهاي مركزي به ميزاني كه قدرت و توانايي تشخيص مسايل كلان اقتصادي و سياسي را داشته باشند و از برآوردن آرزوهاي دولتها اجتناب كنند، براي مردم افرادي موثر خواهند بود. هر رييس بانك مركزي كه تابع بدون چون و چراي دولتها باشد ميتواند كار مردم را به سختي بكشاند.
به گزارش ساعت 24 نقش ممتاز بانك مركزي موجب شده است كه سازمان و شكل اطلاعرساني اين نهاد بسيار اهميت پيدا كند. در حالي كه تا دهه ۱۹۹۰ گمان ميشد كه بانكهاي مركزي بايد اطلاعات و آمارها را پنهان كنند اما در دو دهه اخير اين سياست كنار گذاشته شده است. مريم همي كارشناس اقتصادي و بانكي در مقالهاي كه به بيست و چهارمين همايش سالانه سياستهاي پولي و ارزي ارايه كرد، «سياست ارتباطي بانك مركزي» را بررسي كرده و نوشته است: «در حال حاضر اين اجماع در ميان اقتصاددانان وجود دارد كه اطلاعرساني مناسب در رابطه با اقدامها و سياستهاي بانك مركزي در كاهش نااطميناني كه كارگزاران اقتصادي با آن مواجه هستند يك ضرورت است.
در اين نوشته تصريح شده است: در دوره نااطميناني بالا، دريافت اطلاعات شفاف درباره وضع اقتصاد، دستيابي به اطلاعات درباره منطق تصميم هاي سياست پولي براي مردم و به ويژه فعالان بازارهاي مالي مهم و حياتي است.
يافتههاي اين پژوهشگر كه توسط پژوهشكده پولي و بانكي منتشر شده مويد اين است كه در وضعيت فعلي اقتصاد ايران به چند دليل مثل وجود درجه بالاي نااطميناني به دليل تحريمها و تغيير چارچوب سياستگذاري در نتيجه روي كار آمدن دولت جديد، چارچوب ارتباطي مناسب براي بانك مركزي اهميت دوچنداني مييابد.
چالشها
در پژوهش انجام شده توسط مريم همتي چالشهاي پيش روي اطلاعرساني بانك مركزي در ايران به شرح زير تصوير شده است: يكم: درجه پايين استقلال بانك مركزي، دوم: سطح سواد اقتصادي شهروندان، سوم: تحليل رفت اعتبار بانك مركزي، چهارم: شكاف بيان ترم احساس شده توسط مردم و نرخ تورم اعلام شده توسط بانك مركزي و پنجم: ناسازگاري علامت هاي ارسالي از طرف بانك مركزي.
پيشنهادهايي براي بهبود
- در بخش «آمارها و دادهها» در درگاه بانك مركزي، بخشي با عنوان «تقويم انتشار آمار» اضافه گردد و بانك مركزي متعهد گردد تا در تاريخهاي اعلام شده، آمار مربوطه را در درگاه بانك منتشر نمايد.
- انتشار عمومي آمار مربوط به پيشبيني متغيرهاي اقتصادي (و بالاخص نرخ تورم)
- بانك مركزي در ارائه پيشبينيهايش به بخش خصوصي بايستي بر اين مساله تاكيد نمايد كه اين پيشبينيها مشروط بر اطلاعات و شرايط جاري اقتصاد است.
- اطلاعرساني در رابطه با محدوديتهاي پيش روي سياستگذار پولي براي پرهيز از شكلگيري انتظارات نادرست و به تبع آن از دست رفتن اعتبار بانك مركزي لازم و ضروري است.
- به منظور لنگر كردن انتظارات تورمي، لازم است تا بانك مركزي يك برنمه كمي براي كاهش نرخ تورم ارائه و آن را به صورت عمومي اعلام نمايد.
- بانك مركزي ميبايست به صورت صريح و روشن اعلام نمايد كه نرخ تورم هدفگذاري شده سياستگذار در افق ميانمدت چه ميزان است و به چه نحو (با چه ابزارهايي) و در طي چندماه اين نرهخ كاهش خواهد يافت.
پيشنهادهايي براي بهبود چارچوب ارتباطي بانك مركزي در ايران
- برگزاري كنفرانس خبري پس از جلسات شوراي پول و اعتبار، ضمن بررسي دقيقتر مصوبات شورا ميتواند به درك عمومي از علل و منطق تصميمگيريها كمك شاياني نمايد. همچنين در صورتي كه اين كنفرانس با پرسش و پاسخ همراه باشد ميتواند بر شفافيت اطلاعرساني بيفزايد.
- انتشار صورتجلسات شورا نيز ميتواند اطلاع مفصلتري را راجع به نحوه تصميمگيري سياستهاي پولي دراختيار عموم قرار دهد.
ساعت ۲۴ منتشر ميكند
نظرات کاربران