trong>
هشدار بالاترين مقام‌هاي دولت
نسبت به بحران بي‌آبي
روز گذشته معاون اول رييس‌جمهوري، وزير نيرو، رييس سازمان حفاظت از محيط زيست و استاندار تهران در قالب اعضاي شوراي عالي آب از سامانه آبرساني شرق تهران بازديد كردند. گردهم‌آيي اسحاق جهانگيري، معصومه ابتكار، حميد چيت‌چيان و سيد حسين هاشمي تعجب‌برانگيز نبود. اين روزها ديگر اظهارنظر مقامات رده بالاي كشور در خصوص آب، طبيعي شده است. روزي نيست اظهارات «بحران آب واقعا جدي است» از سمت يكي از مسوولان رده بالا شنيده نشود. بحران آن قدر جدي شده است كه ديگر تزريق سرمايه نيز دردي از آن دوا نمي‌كند. زماني بسياري معتقد بودند نوسازي شبكه‌هاي فاضلاب و تاسيسات آبرساني باعث خواهد شد وضعيت مصرف آب بهبود يابد. حالا اما معاون اول رييس‌جمهور با تشريح وضعيت ناگوار كشور از لحاظ آب اظهار مي‌كند: «اگر مشكل كمبود آب با بودجه حل مي‌شد به نوعي تامين مالي مي‌كرديم اما مشكل اصلي ما كمبود منابع آب است» اين كمبود را مي‌توان از روزهاي خشك و بي‌تاب سد لار فهميد. لار يكي از پنج سد تامين‌كننده آب تهران است. طبق آخرين گزارش‌هاي وزارت نيرو سطح اين آب به زير ۵۰درصد رسيده است و حالا معاون اول رييس‌جمهور از خبري ناگوار صحبت مي‌كند: «آب لار چند روز ديگر تمام مي‌شود» وخامت حال و روز منابع آبي پشت سد لار به جايي رسيده است كه سطح آب لار از سطحي كه براي انتقال به تهران لازم است ۸ متر پايين‌تر است و در نتيجه براي انتقال آب از اين سد به تهران مجبور به پمپاژ آب شده‌اند. چنين وضعيتي در مجموع ذخاير و منابع آبي در كشور تاكنون بي‌سابقه بوده است.

آب را هم مثل نفت ملي كنيم
تهران، كرمان و اصفهان اكنون بحراني‌ترين مناطق كشور از لحاظ آب هستند بحران‌هايي كه گاهي به دعواهاي درون استاني نيز كشيده شده است. روز گذشته همزمان با بازديد شوراي عالي آب از تصفيه‌خانه‌هاي تهران، محمدرضا پورابراهيمي نماينده مردم كرمان در مجلس، نسبت به انتقال آب از يك حوزه به حوزه ديگر انتقاد كرد. او گفته است: «سالانه ۶ ميليارد مترمكعب از حوزه آب‌هاي زيرزميني كرمان برداشت مي‌شود اين درحالي است كه ورودي آب به سفره‌هاي زيرزميني ۵ ميليارد مترمكعب بيشتر نيست.» اين نماينده مجلس در ادامه اشاره كرده است كه ۱۱ هزار چاه غيرمجاز برداشت آب در كرمان داريم كه هنوز تصميمي در خصوص آنها گرفته نشده است. او در ادامه با اشاره به اين مساله افزوده است: «دولت بايد آب را هم مانند نفت ملي اعلام كند و همان‌طور كه هر كسي درجنوب نمي‌تواند چاه نفت براي خودش بزند نتواند چاه آب بزند.»

كسي به فكر چاه‌هاي غيرمجاز نيست
اما در ميان طرح‌هاي دولت كه روز گذشته از سمت معاون اول رييس‌جمهور اعلام شده است راجع به مقابله با چاه‌هاي غيرمجاز چيزي ديده نمي‌شود. آن‌طور كه از سخنان جهانگيري برمي‌آيد بيشترين و جدي‌ترين طرح‌هاي دولت براي مقابله با بحران كم‌آبي طرح‌هاي انتقال آب است. يكي از اين طرح‌ها اتصال رينگ شرق به غرب استان تهران است. معاون اول رييس‌جمهوري در اين خصوص گفته است: «طرح‌هاي بلندمدت‌تري نيز در تهران در حال انجام است كه يكي از آنها اتصال رينگ شرق به غرب تهران است تا در مواقعي كه در شرق تهران كمبود آب داشتيم با انتقال آب از غرب تهران مشكل را برطرف كنيم و همچنين طرح‌هاي بيشتري براي جمعيت چند ميليوني تهران مورد نياز است كه بايد با زمان‌بندي مشخص اجرا شود.»

از هر چه بگذريم سخن كشاورزي خوش‌تر است
در اين ميان توجه به كاهش مصرف در بخش كشاورزي نيز مانند هميشه مطرح مي‌شود؛ هر چند اين بحث ديگر آنقدر رنگ و بوي تكرار به خود گرفته است كه به سختي مي‌توان اميدوار بود تخصيص بودجه در سال ۹۴ براي «ارتقاي سطح آبياري و افزايش بهره‌وري در بخش آب كشاورزي» راهگشا باشد. معاون اول رييس‌جمهور از سهم ۹۰درصدي كشاورزي در آب سخن مي‌گويد، اما در برخي استان‌ها سهم كشاورزي از ۹۰درصد نيز فراتر رفته است. در همين زمينه رجوع به سخنان ديروز پورابراهيمي نماينده كرمان در مجلس خالي از لطف نيست. او مي‌گويد: «۹۵درصد از ۶ ميليارد مترمكعب آبي كه در كرمان برداشت مي‌شود به بخش كشاورزي اختصاص مي‌يابد و تنها ۳ درصد آن مصرف شرب و ۲درصد مصرف صنعتي است از اين‌رو بايد براي بخش كشاورزي فكري كرد.» او در ادامه مي‌گويد: «پيشنهاد كرديم كه دولت براي تبديل آبياري سنتي به صنعتي در شهر كرمان ۱۰۰درصد كمك بلاعوض بدهد و آبياري غرقابي را ممنوع و هرگونه آبياري سنتي خلاف و جرم محسوب شود و به شكل جريمه و جرم سنگين با آن مقابله شود.»

بعضي مشكلات با پول حل مي‌شوند
تصفيه‌خانه فاضلاب تهران سال‌هاي سال است كه در انتظار پيشرفت است. تازه‌ترين اظهارنظر درباره وضع اين تصفيه‌خانه نشان مي‌دهد پيشرفت اين طرح ۴۲درصد بوده است. در حالي كه اسحاق جهانگيري معاون اول رييس‌جمهوري به اين مساله اشاره مي‌كند كه بحران كنوني آب با پول حل نمي‌شود، محمد پرورش مديرعامل شركت آب و فاضلاب استان تهران مي‌گويد: «براي تكميل پروژه تصفيه‌خانه فاضلاب تهران ۱۰هزار ميليارد تومان بودجه نياز است. او مي‌گويد اين رقم ۲۰هزار ميليارد تومان بوده است كه تاكنون نصف آن از طريق منابع مختلف تامين شده است». در همين زمينه نيز استاندار تهران از معاون اول رييس‌جمهور درخواست كرده است كه اين پروژه‌ها را در استفاده از منابع مالي فاينانس چين در اولويت قرار دهد. با در كنار هم قرار دادن اين اظهارات به اين نتيجه مي‌رسيم كه شايد سرمايه‌گذاري مناسبي نيز در حوزه آب صورت نمي‌گيرد و برخي مشكلات اين حوزه حتي در وضعيت بغرنج كنوني با تزريق بودجه قابل حل باشد.

تناقض در راهكارها
وضعيت كنوني حاصل سال‌هاي سال بي‌توجهي، بي‌برنامگي و در كنار آن تغييرات آب و هوايي است. وضعيت بارندگي در كشور در دو سال گذشته به‌شدت كاهش پيدا كرده است. حالا و در وضعيتي كه تقريبا گره‌يي كور محسوب مي‌شود اتخاذ راهكار براي مقابله با اين وضع با اهميت است. اما در اين زمينه ميان بسياري از كارشناسان و حتي مسوولان اختلاف نظر وجود دارد. در حالي كه در صحبت‌هاي روز گذشته اسحاق جهانگيري صحبت از طرح‌هاي انتقال آب شده است، معصومه ابتكار رييس سازمان حفاظت از محيط زيست كه در بازديد شوراي عالي آب از سامانه آبرساني شرق تهران حضور داشت گفته است: «انتقال آب از يك حوزه به حوزه ديگر علاج كوتاه‌مدت است و ما بايد با مديريت مصرف، مشكل كمبود آب را حل كنيم.» او در ادامه گفته است: «اگر حتي آب را از يك حوزه به حوزه ديگر انتقال دهيم، با روند كنوني مصرف باز هم در درازمدت دچار مشكل خواهيم بود.» اشاره ابتكار به طرح انتقال آب از خزر به حوزه‌هاي ديگر بوده است. او در اين خصوص مي‌گويد: «درخصوص انتقال آب از درياي خزر به فلات مركزي موافقتي نشده است و ما نيز موافق انتقال آب نيستيم» البته پيش از اين و در سال گذشته نيز طرحي از سمت حسن روحاني رييس‌جمهور درباره انتقال آب از حوزه خليج فارس مطرح شد كه در همان زمان بسياري از كارشناسان معتقد بودند با توجه به سطح و فشار آب در حوزه خليج فارس انتقال آب از اين حوزه به مناطق داخلي كشور صرفه اقتصادي ندارد و در نهايت راهكاري مناسب نخواهد بود. مساله واردات آب نيز هر از چندگاهي در اخبار و رسانه‌ها از قول مسوولان مطرح مي‌شود اما در نهايت هنوز دقيقا مشخص نيست راهكار اصلي دولت براي مقابله با وضع كنوني چيست؟ چنين پراكندگي‌هايي در راهكارهاي مقابله با بحران كم‌آبي تا حدودي عجيب به نظر مي‌رسد. البته از لابه‌لاي حرف‌ها و سخنان مسوولان مي‌توان فهميد وضع به حدي بغرنج است كه آنها خود نيز از اتخاذ راهكاري مناسب بازمانده‌اند. در همين زمينه مي‌توان به سخنان روز گذشته معاون اول رييس‌جمهور اشاره كرد كه گفته است: «اگر وضعيت مصرف به شكل كنوني باشد براي پاييز به مشكل خواهيم خورد.&raquo