افزایش بیکاری در کنار ایجاد مشکلات اقتصادی، منشأ بروز اختلالات رفتاری و اخلاقی در سطح جامعه می‌شود و بروز تنش‌های سیاسی را در پی دارد که در برخی موارد به خدشه‌دار شدن امنیت ملی می‌انجامد. موضوع اشتغال و به‌خصوص اشتغال جوانان تحصیلکرده اهمیت زیادی پیدا کرده و این موضوع سبب نام‌گذاری سال 1396 از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی به" اقتصاد مقاومتی؛ اشتغال و تولید" شده است.یکی از مسایل و مشکلات عمده‌ای که کشور طی سال‌های اخیر با آن مواجه بوده، بیکاری، به‌ویژه بیکاری جوانان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که نرخ مشارکت اقتصادی در سال 1395 به 39/4 و نرخ بیکاری به 12/4درصد رسیده است. همچنین تعداد بیکاران در طول 6 سال گذشته به بیشترین میزان خود، یعنی 3 میلیون و 200 هزار نفر رسیده است. از سوی دیگر، جمعیت در سن کار در دهه گذشته، شش میلیون و 550 هزار نفر افزایش یافته که از این تعداد 5 میلیون و 333 هزار نفر (معادل 81 درصد) به جمعیت غیرفعال و یک میلیون و 217 هزار نفر (معادل 19 درصد) به جمعیت فعال اضافه شده است. در مجموع، در دهه گذشته تنها یک میلیون و 490 هزار نفر به تعداد شاغلان در کشور افزوده شده است که حدود یک میلیون و 300 هزار نفرآن از سال 1393 تا سال 1395 بوده که بیشتر آن در بخش خدمات است. افزایش اشتغال در بخش خدمات، حاکی از ورود افراد از بخش کشاورزی است که با توجه به فقدان مهارت تخصصی این افراد در بخش صنعت، بیشتر به سمت بخش خدمات گرایش می‌یابند. یکی دیگر از موارد مهم وضعیت اشتغال و بیکاری در بین افراد با تحصیلات عالی است که از سال 1384 تا 1394، نزدیک به 6 میلیون و 350 هزار نفر افزایش یافته که از این تعداد، نزدیک به سه میلیون و 580 هزار نفر در جمعیت غیرفعال و دو میلیون و 770 هزار نفر در جمعیت فعال قرار گرفته‌اند. افزایش بیکاری در هر جامعه‌ای، تبعات امنیتی و اجتماعی منفی مانند کاهش امنیت ملی، فرسایش سرمایه اجتماعی، افزایش جرم و مهاجرت از روستاها را در پی دارد.
راهکارهای پیشنهادی
با توجه به افزایش نرخ بیکاری، در جهت کاهش بیکاری و کنترل آثار منفی آن، راهکارهای زیر پیشنهاد می‌شود:
راهکارهای کوتاه‌مدت
* حمایت همه‌جانبه از تولید و گسترش طرح‌های تولید داخلی
* حمایت از صنایع نیمه‌تعطیل یا تعطیل‌شده
راهکار های بلندمدت
* تأمین امنیت و ثبات و ایجاد بسترهای لازم برای سرمایه‌گذاری
* بهبود فضای کسب‌وکار
* مهارت‌آموزی بیکاران در راستای خوداشتغالی