به گزارش ساعت24 در پنل های تخصصی روز اول به بررسی ریشه ها وپیامدهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی فقر آموزشی کودکان و نوجوانان پرداخته شد و پیشنهاد داده شد که در برنامه ششم توسعه سر فصل ویژه ای برای عدالت آموزشی کودکان در نظر گرفته شود.
در پنل تخصصی اول که با حضور مهدی نویدادهم(دبیر شورایعالی آموزش و پرورش)؛حسین راغفر(هیات علمی اقتصاد دانشگاه الزهرا)؛ محمدامین قانعی راد(رییس انجمن جامعه شناسی ایران)؛ مهدی عسلی(مدیر کل اسبق دفتر اقتصاد کلان سازمان برنامه و بودجه)؛ داوود سوری( مدرس عالی بانکداری دانشگاه شریف) حضور داشتند و مدیریت پنل را حسین عبده تبریزی(استاد مدعو دانشگاه شریف) برعهده داشت.
درآمد دولت کفاف آموزش در مقطع ابتدایی را نمی دهد
حسین راغفر در ارتباط با اینکه این همایش چه کاستی هایی را در برنامه ششم توسعه پاسخ خواهد داد گفت: هدف از عدالت آموزشی ایجاد فرصتهای برابر است صرف نظر از قومیت و نژاد .پس شکل گیری یک نظام آمار گیری درست و در دسترس کمک بزرگی است و در حالیکه با بودجه های هنگفت دولتی آمارگیری هایی انجام می شود که کیفیت علمی لازم را ندارند و مهمتر اینکه همین آمارها هم در دسترس محققین هم قرار نمیگیرند تا بتوانند در ارایه راهکارهای علمی از آن استفاده شود.
مهدی عسلی نیز در زمینه رابطه توسعه و عدالت آموزشی گفت: تحصیلات آموزشی در جامعه ما بطور مساوی توزیع نشده است و اختلاف های بسیاری ایجاد شده است.
وی با اشاره به تاثیر سرمایه گذاری ها بر روی مقاطع مختلف تحصیلی گفت: نتیجه تحقیقات بین المللی نشان داده است که سرمایه گذاری بر مقاطع ابتدایی تاثیر گذاری بیشتری نسبت به سایر مقاطع دارد. در بخش ابتدایی فاصله زیادی روی سرمایه گذاری روی این افراد تا نتیجه گیری این سرمایه گذاری وجود دارد که اصطلاحا به آن شکست بازار گفته می شود. پس برای خانواده های کم درآمد این سرمایه گذاری به صرفه نیست و همین باعث اجباری کردن تحصیل در سنین پایین توسط دولت ها شده است.
عسلی افزود: نسبت مخارج دولت به آموزش در ایران تقریبا ۲۰ درصد است البته در کشورهایی مانند ژاپن ۹درصد یا کشورهای اروپایی تقریبا ۱۰ درصد است واین نشان می دهد دولت بر امر آموزش اهتمام دارد اما این وقتی براساس سرانه نگاه شود منبع بانک جهانی نشان می دهد که مخارج سرانه برای هر دانش آموز در کشور ایران نسبت به کشورهای اروپایی و ژاپن بسیار کمتر است و این بخاطر پایین بودن درآمدهای دولت است.
نگاه طبقاتی به انسان ها از پیامدهای طبقه بندی مدارس است
قانعی راد نیز از نگاه جامعه شناختی در ارتباط با عدالت آموزشی گفت: آنچه نمی تواند شکاف طبقاتی را در جامعه ما پر کند تمایز و جدایی مدرسه ای است که این همان نظام چندپاره شدن مدارس است مانند مدارس دولتی، غیر دولتی، نمونه دولتی، استعداد درخشان و غیره. کارکرد نظام طبقه بندی مدارس این است که باعث طبقه بندی کردن انسانها خواهد شد بر اساس هوش، درآمد و غیره. این درحالیست که ایده مصلحان اجتماعی برای آموزش و پرورش فراهم کردن زمینه ای برای تعامل میان انسانهایی بود که بر اساس ریشه قومی و نژادی و زبانی و دینی خود با هم متفاوت هستند. مدرسه کانونی باید باشد که مبنای برقراری عدالت خواهد بود و کمک به تعدیل نابرابری بکند.
در پنل تخصصی دوم با حضور علی زرافشان(معاون متوسطه آموزش و پرورش)، علی ترکمان دینی(هیات علمی موسسات مطالعات بازرگانی) سوسن باستانی( معاون معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری)، رخساره فضلی( مدیر دفتر آموزش پیش دبستانی وزارت آموزش و پرورش) و احمد حج فروش(پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت) برگزار شد. مدیریت پنل دوم را سعید معیدفر( استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران) برعهده داشت.
نابرابری آموزشی به نژاد و زبان و دین مربوط نیست
معیدفر با اشاره به اینکه ریشه ها و پسامدهای محرومیت آموزشی میتواند فقر اجتماعی بیاورد گفت: محرومیت آموزشی خود هم باعث محرومیت اجتماعی و اقتصادی می شود و همچنین خود برآمده از یک شرایط نامساعد اجتماعی و اقتصادی است.
وی گفت: در دنیای مدرن امروز شکاف های اجتماعی و اقتصادی به شدت افزایش یافته و موقعیتها مجددا طبقاتی شده و در انحصار عده خاص قرار می گیرد. و این باعث تبعیض در حوزه آموزش شده و منجر به فقر آموزشی می شود. همچنین این تبعیض نه فقط در شهر ها بلکه در مناطق مختلف کشور اتفاق افتاده است.
علی زرافشان در ارتباط با نسبت آموزش و پرورش با توسعه گفت: وقتی صحبت از نابرابری در آموزش و پرورش می شود آنچه تداعی می شود صرفا نژاد و قومیت و زبان نیست بلکه آن مبانی است که باعث شده دختران یا پسران ازرسیدن به آموزش محروم شوند.
عدم وجود عدالت جنسیتی در مقاطع راهنمایی و دبیرستان برای دختران
سوسن باستانی نیز با اشاره به اینکه آموزش رایگان یک اصل است افزود: اگر چه آمارها نشان می دهد که رشد باسوادی چشمگیری در سالهایی که گذشت وجود داشته است ولی رشد باسوادی در زنان چهار برابری بوده نسبت به رشد دو برابری باسوادی مردان. شاخص عدالت جنسیتی بر اساس نسبت دختران به پسران محاسبه شده که اگر برابر ۹۷/۰ تا ۰۳/۱ شو نشان از وجود عدالت جنسیتی است. اما در ایران در دوره ابتدایی عدالت جنسیتی تحقق پیدا کرده است ولی در دوره راهنمایی حدود ۷۵/۰ است و این عدالت وجود ندارد و حتی در دوره دبیرستان و دانشگاه(باوجود ورود زیاد دختران به این مرحله) نیز این بی عدالتی جنسیتی حاکم است. پس در برنامه توسعه این مسئله باید مورد توجه قرار گیرد.
پنل تخصصی سوم با حضور پویا علاءالدینی(هیات علمی رفاه اجتماعی دانشگاه تهران)؛ علی الله یار( معاون امور آموزشی معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهوری)؛ گلنار مهران(استاد علوم تربیتی الزهرا) و نفیسی(کارشناس سازمان سابق برنامه ریزی و بودجه) تشکیل شد. مدیریت پنل آخر را احمد میدری(معاون رفاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی) برعهده داشت.
فقر آموزشی ابتدایی یعنی حضور بهترین معلمان برای مقطع متوسطه
نفیسی ضمن اشاره به مظلومیت آموزش و پرورش در ایران گفت: هرچه در آموزش و پرورش مدیر خوب تربیت می شود دیگر نهادها از آن استفاده می برند و خود آموزش و پرورش از داشتن مدیران خوب محروم می ماند.
وی با اشاره به جابجایی مدیران خوب از مقاطع پایین تحصیلی به مقاطع بالاتر تحصیلی گفت: همیشه بهترین معلمان و مدیران برای مقطع متوسطه هستند و مقاطع پایین تر محروم می مانند.
وی ادامه داد: صرفا تصویب یک بودجه در سال ۹۴ نمی تواند پاسخگوی نیاز ابتدایی باشد و باید نهضتی اتفاق بیافتد در جهت پاک کردن تصور اینکه آموزش ابتدایی صرفا با تدریس یک کتاب کفایت می کند. مسئله عدالت در آموزش باید در ذهن ها اتفاق بیافتد.به گزارش ساعت 24،کارشناس سازمان سابق برنامه و بودجه گفت: محاسبات سازمان برنامه ریزی در سال ۷۱ نشان داد که آموزش و پرورش از همان ابتدای شروع ۹ درصد کسری بودجه دارد و این روند از همان سال ادامه پیدا کرد و هر سال این کسری بودجه تکرار شد به همین دلیل آموزش و پرورش فقط تلاش می کرد تا به نوعی حقوق عقب افتاده معلمان خود را پرداخت کند و نه چیزی بیشتر.
وی با اشاره به اینکه بهترین سالهای آموزش و پرورش از سال ۷۸ تا ۸۶ بوده است گفت: بعد از آن در دولت هشتم و نهم تمام تلاش ها وزحمت ها بخاطر تصمیمات آنی و بی برنامه گی ها از دست رفت. هیچ نگاه علمی به آموزش و پرورش وجود ندارد و مدیران فقط آموزش و پرورش را اداره می کنند آن هم بی سر و صدا.
تربیت دانش آموزان مدارس غیر انتفاعی برای زندگی در خارج از کشور
علاءالدینی نیز با اشاره به اینکه مدارس غیر انتفاعی یکی از بسترهای بی عدالتی است گفت: بچه هایی که به مدارس غیر انتفاعی می روند طوری تربیت می شوند که گویی فقط باید به خارج از کشور بروند چون فضای اجتماع کاملا برایشان غریبه است و کسانیکه به مدارس دولتی می روند به حوزه پرورش شان کمتر توجه می شود و هر چه هست فقط آموزش صرف است.
بزرگترین اشتباه تزریق پول به آموزش و پرورش است
علی الله یاری به عنوان سومین سخنران پنل سوم گفت: بزرگترین اشتباه در حال حاضر تزریق بودجه به آموزش و پرورش است زیرا هنوز ساختارها و شکل به کارگیری منابع شفاف نشده است و هرچه پول تزریق شود برای پرداخت حقوق معلمین خرج می شود.
وی با اشاره به اینکه هیچ نهادی به وظیفه خود عمل نکرده است گفت: این امر فقط مختص آموزش و پرورش نیست و مشکل اصلی آموزش و پرورش در نگاه سلیقه ای مدیران آن است.
الله یاری افزود: نباید فشار سیاسی به آموزش و پرورش بیاوریم و باید به آن فرصت دهیم تا کار خود را انجام دهد و برای ایجاد عدالت آموزشی و برنامه ریزی بودجه ای باید میزان وابستگی آموزش و پرورش به دولت دقیقا مشخص شود.
گلنار مهران هم ضمن پیشنهاد معافیت مالیاتی خانواده ها به ازای هر کار فرهنگی که انجام می دهند گفت: اولویت کشور ایران اصلا آموزش نیست بلکه ایدئولوژی است. پرورش کودکان در دنیایی از دروغ بخاطر تناقض نحتوایی کتابهای درسی با آنچه بصورت واقعی در جامعه جریان دارد ظلم به کودکان است.
وی گفت: آموزش صدقه نیست بلکه حق مسلم کودکان این مرز و بوم است و جامعه باید آموزش را در اختیار کودکان خود بگذارد.به گزارش ساعت 24،بحرینی نماینده شهر مشهد در مجلس شورای اسلامی با اشاره به آماده کردن بسته بودجه ای در خصوص آموزش و پرورش در این همایش گفت: از موانع تحقق این بسته آموزشی این است که هنوز احساس اینکه آموزش و پرورش باید دغدغه اول باشد وجود ندارد. این در حالیست که دولت منبع عظیمی با عنوان یارانه ها در اختیار دارد که می تواند قبل از هدر رفتن تمامی آن خرج آموزش در این کشور شود.
لازم به ذکر است که در پایان هر پنل صاحب نظران شرکت کننده در همایش به ارایه نظرات خود می پرداختند و به سوالات شرکت کنندگان پاسخ داده شد.