دلیل بروز این معضل در جامعه ما یک مسئله عادی است و آن محدود بودن بودجه و در عین حال سهل الوصول بودن آن از در آمدهای ارزی ناشی از نفت است.
به همین دلیل هرگاه بودجه سالانه تصویب می شود ماراتن تخصیص بودجه آغاز می شود و همواره طرح های سود آور برای کشور در ته جدول قرار می گیرند.
تا زمانی که تخصیص بودجه با حساب و کتاب انجام نشود و منابع مالی به طرح های با بازده بالاتر اختصاص نیابد که سود آن اندوخته مالی و ذخیره مالی برای اجرای دیگر طرح ها شود روند توسعه ناموزون در کشور ادامه می یابد.
یکی از طرح هایی که زیان های فراوانی را که سالها در مسیر سفر مردم به شمال به اقتصاد کشور تحمیل کرده می توانست کاهش دهد بزرگ راه تهران شمال است.
تقاضای سفر به شمال در فصل های پر تقاضا و کم تقاضا در سال های اخیر افزایش یافته و این سال ها همه روزه شاهد ترافیک متراکم در این مسیر هستیم. استهلاک خودرو هزینه مصرف سوخت و تلفات جاده ای زیان هایی است که همه ساله در چند مسیر قدیمی که به سوی شهرهای شمالی کشور ساخته شده رو به رشد است.
متاسفانه در زمان معین و طبق معیارها و استاندارد های مشخص شده بزرگ راه تهران شمال به بهره برداری نرسیده و امروز تقاضای سفر به میزانی است که به نظر نمی رسد که این طرح سود آوری مورد انتظار در طرح اولیه را داشته باشد و راه بندانهایی که این سال ها در پیک تقاضای سفر به شمال شاهد هستیم در صورت افتتاح کامل این بزرگراه نیز ادامه داشته باشد.
حال این سوال مطرح است که امروز بزرگراه تهران شمال با چه معیاری و براساس چه تقاضای سفری در حال اجرا است؟
آیا ارزیابی های اقتصادی این طرح اصلاح و یا بازنگری شده است. متاسفانه مهندسان و کارشناسانی که در طراحی و پی ریزی این طرح مشارکت داشته اند امروز یا فوت کرده اند و یا پیر شده اند و دیده نمی شود که نقشی در این طرح داشته باشند که اشراف تاریخی به این طرح وجود داشته باشد و معضلات آینده آن از همین امروز حل شود و به آینده موکول نشود.
دولت های زیادی آمده اند و اعلام کرده اند که در مدت کوتاهی آن را تمام و یا بخشی را افتتاح می کنند. اما همچنان این طرح تکه تکه شده کارایی مشخصی در حمل و نقل کشور ندارد و تنها هزینه هایی در بودجه دارد.
دولت جدید و بزرگراه

پس از روی کار آمدن دولت جدید وزیر راه که مشخص شد وی از طرح حل و فصل موضوع بزرگراه خبرداد و گروه ویژه ای را مامور بررسی وضع بزرگ راه کرد و گفت در مدت کوتاهی وضع آن را مشخص می کند. پس از تمام شدن کار گروه کارشناسی تا کنون هیچ خبری از تصمیم دولت جدید نبود که ناگهان مراسمی با حضور معاون لول رئیس جمهوری برپاشد و ، سرانجام دولت یازدهم روز پنجشنبه هفته گذشته از طرح خود برای آزادراه تهران – شمال رونمایی کرد.

این مراسم با حضور اسحاق جهانگیری، معاون اول رییس جمهور، آخوندی، وزیر راه و شهرسازی و سعیدی کیا رییس بنیاد مستضعفان اعلام شد و طبق آن قرار است ظرف دو سال آینده قطعه یک آزادراه تهران – شمال به مرحله بهره برداری برساند.

این قطعه مهم است و البته در صورت تکمیل شدن بیش از ۶۰ کیلومتر از مسیر تهران به استان‌های شمالی کشور را کاهش می‌دهد آما همچنان این سوال مطرح است که این مسیر آیا با ارزیابی دقیق و کارشناسی شده است. در عین حال همه دولت های قبلی نیز پایان این بخش را در دستور کار داشته اند اما هرگز به بهره برداری نرسیده است.

این قطعه بنا بود با همراهی وزارت راه، بنیاد مستضعفان و شرکتی چینی ساخته شود اما براساس خبرهایی که منتشر شده ه دلیل کمبود بودجه و منابع اعتباری و اختلافهایی که گفته می شد با چینی ها بود هنوز افتتاح نشده است.

حالا باید منتظر بود و دید که همه دولت یازدهم و سعیدی کیا یک مقام ارشد قدیمی که خود سالها در سمت وزیر راه با این طرح دست به گریبان بوده می توانند یک بخش از این طرح را افتتاح کنند.
بخش یکم این طرح بخش مهمی است اما بخش های دیگر نیز اهمیت دارند و مشخص نیست که بخش 2 و 3 چه خواهد شد.

ظاهرا همچنان اجرای طرح های موقت و نیمه کاره و قطعه قطعه تنها راه چاره است. تخصیص بودجه برای تعریض برخی نقاط جاده های موجود و فقدان یک یدید کارشناسی که به همه جاده های موجود به عنوان یک کل و در کنار هم توجه کند و هدفش حل معضل رفت و آمد در این جاده باشد و تنها اجرای طرح های نامشخص را در دستور کار دارد.
به نظر می رسد که اجرای طرح ها با حداقل بودجه موجود به هر ترتیب و با هر چه که در دسترس است به یک قانون تبدیل شده است.
در همه جاده های کشور شاهد تعرض های بدون توجه به آثار ترافیکی هستیم و در بسیاری از بخش ها شاهد گره های ترافیکی خروج از یک مسیر تعریض شده به یه مسیر قدیمی و یا خروج از یک معبر تنگ به یک مسیر تعریض شده و معضلات ترافیکی ناشی از آن هستیم.