به صورت کلی هیچگاه نگاه کارآمدی به بخش تولید در کشور وجود نداشته است. تولید به نظر من همیشه مظلوم بوده و مشکلات خاص خودش را داشته است. این مظلومیت بهخصوص در چند سال گذشته بسیار حاد شد و مسائلی مانند تحریم، کمبود نقدینگی و کاهش فروش نیز مزید بر علت شده و به صنعت کشور لطمه زد. یکی از مشکلات اصلی در این سالها ثابت نگهداشتن نرخ ارز توسط دولت بود که درواقع سوبسیدی بود که به واردکنندگان داده شد.
به دلیل تورم بالایی که در کشور داشتیم، نرخ ارز باید حداقل به اندازه تورم رشد میکرد، اما متأسفانه اینطور نشد. همین موضوع باعث شد بسیاری از واحدهای تولیدی تعطیل شوند و بسیاری از تولیدکنندگان به صف واردکننده اضافه شوند. دلیل اصلی این بود که بهدلیل افزایش هزینهها، تولید مقرون به صرفه نبود و از طرفی ارز با قیمت پایین برای واردات در اختیارشان بود. شرکتهایی مانند فرش ستارهکویر و سایر شرکتها که ماندند، فشارهای زیادی تحمل کردند، به امید آیندهای که شاهد بهبود شرایط باشند. تولید کالا در کوتاه مدت قدرت انعطاف کمی دارد، در زمان رکود و رونق تنها میتوانند یک شیفت کاری را کم و یا زیاد کنند. از آنجاییکه سرمایه کارگر و همه امکانات برای تولید بهکار گرفته شده و اگر تولید اتفاق نیفتد زیان بیشتری متوجه کارفرما خواهد شد، در واقع تصمیمگیریها در رونق و یا ایجاد معضل در یک صنعت بسیار تأثیر گذار است.
+ در صحبتهایتان از امید حرف زدید، دلیلش چیست؟ آیا روی کار آمدن دولت جدید امیدها را زنده کرده است؟ تاکنون در عمل تغییری هم حاصل شده و یا فعلاً حرفهای امیدوارکننده زده شده است؟
به نظر من هردو موضوع تاثیر گذاشته است. دولت با شعار خوبی آمد، دولت تدبیر و امید. درعمل هم بهنظر میرسد مسیر خوبی را طی میکند. بحث برداشتن تحریمها با مذاکرات جدی که درحال پیگیری است از نکات مثبت و اثرگذاری در اقتصاد بهدنبال خواهد داشت.
+ تغییر ملموسی از سوی شما مشاهده شده است؟
خیلی ملموس نیست ولی امیدی که ایجاد شده اثر بخش بوده است.
+ به بحث تخصصی برگردیم، صنعت فرش ماشینی به لحاظ تولید، صادرات و مصرف داخلی در چه وضعیتی است؟
ایران یکی از مصرفکنندگان اصلی فرش ماشینی است و فرهنگ ایرانی ایجاب میکند روی فرش زندگی در جریان باشد. روی فرش مینشینند، غذا میخورند و میخوابند. اکنون حدود 80 تا 90 میلیون متر مربع فرش در سال نیاز بازار داخلی است و اگر این تولید در کشور نبود یکی از واردات عمده، فرش ماشینی بود. هر چند اوایل انقلاب مخالفتهای زیادی با تولید فرش ماشینی شد، به این دلیل که به فرش دستبافت صدمه میزند و با جلوگیری از صدور مجوز این مخالفتها را عملی میکردند. بهنظر من درست نبود و بعداً اصلاح شد، زیرا آمار نشان میدهد تولیدات فرش دستبافت حدود 3 تا 4 میلیون متر مربع در سال است و نیاز مصرف داخل را تأمین نمیکند. فرش دستبافت جایگاه خاص خودش را دارد، و بهعنوان یک کالای با ارزش، صادراتی و برای طبقات خاصی از جامعه کاربرد دارد.
آمارها نشان میدهد نیاز جامعه بالاتر از اینها است و باید فرش ماشینی برای پاسخگویی به این نیازها رونق پیدا کند و بههمین دلیل این صنعت توسعه پیدا کرد. صادرات نیز درحال افزایش است و در صورت رفع تحریم ها، در این زمینه نیز جهش خواهیم داشت. تولیدات فرش ماشینی در ایران، قابلیت و ظرفیت صادرات را دارد، مسیری که انتخاب شده، طرحهای کلاسیک و با بافت خیلی ظریف است که ما در این زمینه مزیت نسبی داریم و از تکنولوژی روز دنیا استفاده میکنیم. کشورهای دیگر مانند ترکیه روی طرحهای مدرن و با قیمت ارزان تمرکز کردهاند، اما همانطور که گفتم ایران مسیر دیگری انتخاب کرده و تولیدات با کیفیت بالاتر دارد که موفق هم بوده، زیرا نیاز بازار داخلی ما فرشهای ظریف، باکیفیت و طرحهای کلاسیک است، که در این طرحها همیشه در دنیا حرف اول را میزدیم و اکنون هم طراحان خوبی در کشور داریم. درواقع فرش به ایران تعلق دارد و در هرجای دنیا نامی از فرش باشد، حتماً درکنارش نام ایران نیز هست.
+ نیاز یا مصرف کشور به فرش ماشینی را حدوداً 80 تا 90 میلیون متر مربع اعلام کردید. در صورتی که کارخانههای موجود با تمام ظرفیت کار کنند، میزان تولیدشان چه عددی خواهد بود؟
بهنظر من در برابر این ظرفیت درحال حاضر امکان تولید در کشور وجود دارد.
+ بنابراین باتوجه به اینکه ظرفیت تولید بیش از نیاز داخل است، باید به سمت صادرات بیشتر گام برداشت.
قطعاً اینگونه است. حرکتها به این سمت هم شروع شده است. با وجود تحریمها و مشکلات انتقال پول و مشکلات حمل و نقل کالا که بهطور مثال کالاهای ما باید در جیلعلی تخلیه و مجدداً بارگیری شود و باعث صدمه دیدن کالاها و افزایش قیمت تمامشده میشود، ما توانستهایم بازارهای صادراتی خود را داشته باشیم، امید است با رفع شدن گرهها و مشکلات جهش خوبی در صادرات صنعتی به خصوص فرش ماشینی اتفاق بیفتد.
+ کیفیت فرش ایران بالاتر از ترکیه و مصر است، اما آنها با توجه به تولیدات باکیفیت پایین اما قیمت کمتر و طرحهای مدرن توانستهاند بازارهای جهان فرش ماشینی را بیش از ایران در اختیار داشته باشند، آیا نمیتوان تولیدات کارخانههای ایران با دو کیفیت بالا برای داخل و کیفیت پایینتر و قیمت پایینتر و طرحهای مدرن که مدنظر کشورهای دیگر است تولید شود تا بازارهای بینالمللی را بیشتر در اختیار گرفت.
بازار است که تعیین میکند چه کالایی نیاز است. هر بازار نیاز خاص خودش را دارد. باید ببینیم دنیا چه از فرش میخواهد؟ متاسفانه در کشور ما مُد حاکم نیست، و عدم وجود مُد، این مشکل را بوجود میآورد که ما همواره عقب بودهایم. رنگها را مُد تعیین میکند، بهطور مثال پیشبینی میکنند که در سال 2020 چه رنگی مُد خواهد بود. بنابراین در صورتی که بخواهیم بهسمت تولید مورد نیاز سایر کشورها حرکت کنیم باید تحقیق بازارهای آن کشورها را مد نظر قرار دهیم و قبل از اینکه مُدی بخواهد عرضه شود بدانیم نیاز سالهای آینده به لحاظ رنگ و طرح چه فرشی است. فرش نیز مانند لباس میتواند حرکت کند، پرده و مبلمان تغییر پیدا میکنند. از طرفی به خاطر تحریمها در این چند سال ارتباطمان با سایر کشورها محدودتر شده بود و در این زمینه نتوانستیم پیشرفت خوبی داشته باشیم و بیشتر در جهت تأمین نیاز بازار داخل بهلحاظ طرح و رنگ تولید کردهایم. البته سهم بازار کمی درخارج از کشور داریم، اما سهم بازار مُد همیشه زیاد است و باید با اطلاعات روز، با مُد حرکت کرد و در نمایشگاههای مختلف شرکت کرد و پیش از تولید، نیاز جامعه و سایر کشورها و مُد را در نظر گرفت.
+ درباره تکنولوژیهای مورد استفاده در فرش ماشینی توضیح بفرمایید.
در دنیا تنها دو کشور صاحب تکنولوژی تولید دستگاههای فرش ماشینی هستند. بلژیک سهم عمده بازار را در اختیار دارد و پس از آن آلمان در جایگاه دوم بافاصله زیادی قرار دارد. بلژیک توانسته با توجه به تغییراتی که بهلحاظ تکنیکی در دستگاهها بوجود آورده سهم بیشتری از بازار را در اختیار بگیرد. در ایران و سایر کشورها از همین دو نوع تکنولوژی استفاده میشود. انتخاب نوع ماشین با توجه به نیاز تولیدکننده صورت میگیرد. در ایران ماشینهای تولید فرشهای ظریف و بارنگهای زیاد متدوال شدهاست، زیرا به سمت نزدیک شدن به فرش دستبافت حرکت میکنیم.
+ برای برونرفت از رکود فعلی در صنعت، پیشنهاد و راهکار شما چیست؟
حمایتها و سیاستهای دولت تاثیرگذار است. بحث رفع تحریمها، تأمین نقدینگی و تشویق بانکها به ارائه تسهیلات برای تولید کمک زیادی به رونق صنعت خواهد کرد. درحال حاضر بانکها به عنوان بنگاههای مستقل اقتصادی تمایل بیشتری به سرمایهگذاری در بخش تجارت دارند. دولت میتواند با سیاستگذاری صحیح بانکها را ملزم به تأمین نقدینگی برای بخش تولید کند. همچنین دولت با تعیین تعرفه کمتر برای بعضی از صنایع و یا تعرفه بیشتر برای واردات برخی کالاها از تولیدکنندگان میتواند حمایت کند.
+ با توجه به بالاتر بودن ظرفیت تولید از نیاز داخل در این صنعت، آیا شما موافق هستید که دولت مجوز تأسیس کارخانههای فرش ماشینی را محدود کند.
دولت نباید الزام کند که کالایی تولید بشود یا نشود و اگر محدودیت در تولید کالایی ایجاد کند به نتیجه مناسب نخواهد رسید. دولت باید اطلاعات مناسب در اختیار سرمایهگذاران قرار دهد و آنها را هدایت کند تا سرمایهگذار خودش تصمیم بگیرد. یکی از مشکلات کشور بحث آمارها است، متاسفانه آمارها شفاف نیست و رهبری که باید دولت و وزارتخانهها انجام دهند بهطرز مناسبی انجام نمیگیرد. در صورتی که این اتفاق بیفتد خود سرمایهگذار با توجه به آمارهای صحیح و اینکه بیشترین دلسوزی را نسبت به منافع خود دارد قطعاً در بخشی که در ریسک بالایی داشته باشد سرمایهگذاری نخواهد کرد.
+ مزیتهای تولیدات شما برای حفظ و افزایش جایگاه بازار داخل و خارج چه مواردی است؟
شرکت ما خط کامل تولید شامل رنگرزی، ریسندگی، الیافسازی و ... را در اختیار دارد، بههمین دلیل کنترل کیفی روی تمامی موارد اولیه داریم که باعث تولید محصول باکیفیت است. همچنین تجربه 30 ساله در این صنعت در شناسایی بازار و تولید در جهت آن نیازها، استفاده از پرسنل و نیروهای متخصص و کارآمد و تولید با کیفیت بالا باعث ایجاد اعتماد از سوی مردم گروه ستارهکویر و خاطرهکویر شده است، که بزرگترین مزیت برای ما، محسوب میشود. در بخش صادرات نیز همینگونه است، و ما توانستهایم به بازارهای سختی مانند ژاپن و چین نفوذ کنیم و در خارج از مرزهای ایران نیز مشتریان وفاداری که به محصولات ما اطمینان دارند بدست آوریم.
+ علاوهبر بحث کیفیت تولید، در بخش خدمات چگونه رضایت مشتریان خود را جلب میکنید.
با وجود اینکه نارضایتی از تولیدات ما بسیار کم بوده است، اما در صورت وجود چنین مواردی، همواره پاسخگو بودهایم و واحد بررسی شکایت و نظرات مشتریان در این زمینه فعال است.
+ یکی از مشکلاتی که در صنعت کشور وجود دارد، عدم ارتباط مناسب بین صنعتگران و دانشگاهیان است. مجموعه ستارهکویر برای تحقیقات خود در زمینه استفاده است تکنولوژیهای جدید، بررسی مُد و ... تا چه میزان از اساتید دانشگاهها کمک میگیرد.
متاسفانه این قهری که بین صنعت و دانشگاه وجود دارد باید هرچه سریعتر تبدیل به ارتباط بیشتر و سازنده تبدیل شود. در همه کشورهای پیشرفته صنعتی این ارتباط قوی وجود دارد و باید از آنها الگوبرداری شود. شرکت ستارهکویر این ارتباط را دارد اما کم است و جا دارد که گسترش یابد. البته در داخل مجموعه، واحد تحقیقوتوسعه قوی و فعال است که ایدههای بسیار خوبی ارائه کرده است و بعضی از تکنولوژیهای جدید صنعت فرش ماشینی ایده اولیهاش در داخل مجموعه ما شکل گرفته است. در همین راستا ارتباط خوبی بین بخش تحقیق و توسعه این شرکت و شرکت وندویل بلژیک برقرار است. متاسفانه در داخل کشور ظرفیت تبدیل ایدهها به تکنولوژی و دستگاههای جدید نیست و ما مجبوریم این ایدهها را به آنها منتقل کنیم. بههرحال ما فرش و بافت را بهتر از آنها میشناسیم و با کمکها و ایدههای ارائه شده توسط ما، اخیراً دستگاههای جدید براساس همین ایدهها و همکارها ساخته شده است. در سال 2003 نیز در نمایشگاه ماشینآلات نساجی در کشور انگلستان، وزیر اقتصاد بلژیک یک نشان رپیر طلایی به واحد تحقیق و توسعه شرکت ما هدیه داد که برای اولینبار و آخرینبار اتفاق افتاده که وزیر اقتصاد یک کشور اروپایی چنین قدردانی انجام دهد. اما متاسفانه همان زمان علیرغم اعلام این موضوع در داخل کشور در مطبوعات، هیچ مسئولی حتی سوال نکرد که شرکت ستارهکویر چه موفقیتی داشته که از سوی وزیر اقتصاد بلژیک از شما قدردانی شدهاست. توجه به مواردی از این قبیل حداقل انتظاری است که از مسئولین میرود تا باعث ایجاد انگیزه و رشد شود.
+ بسیاری از صنعتگران از دانشجویانی که فارغالتحصیل میشوند رضایت کامل ندارند،و به اعتقاد آنها مهارتهای عملی و اجرایی لازم را ندارند. دراینباره توضیح بفرمایید.
این موضوع نیز به عدم ارتباط صحیح صنعت و دانشگاه باز میگردد. دانشجویان باید بعضی درسهای خود را در واحدهای صنعتی بهصورت عملی بگذارنند تا بتوانند توانمندیهای لازم را به لحاظ اجرایی کسب کنند. در بین دانشکدههای فنی، بیشتر دانشگاه علم و صنعت، امیرکبیر و شریف توجه بیشتری به این موضوع دارند و سایر دانشگاهها امکانات کمتری برای آموزش مهارتهای فنی دارند. درواقع این موضوع مسئولیتاش تا حدودی با کارفرمایان است و باید ساز و کار مناسبی برای اجرایی شدن این کار اتخاذ گردد، و از سایر کشورهای صنعتی که تجربه این فرآیند را با موفقیت پشت سر گذاشتهاند الگو برداری کرد تا این نقص که در صنعت ایران وجود دارد برطرف شود.
+ بررسی که در کشورهای صنعتی انجام شده، نشان میدهد کارخانهها، دانشجویان را از سال اول ورود به دانشگاه به صورت پارهوقت استخدام میکنند و در پایان دوران تحصیل نیروی انسانی ماهر و متخصص به لحاظ تئوریک و فنی در اختیار کارخانه قرار میگیرد که سرمایه بزرگی برای آنها محسوب میشود. چرا این امر در ایران و یا حتی کارخانه شما صورت نمیگیرد؟
دلیل اصلی به سیاستگذاریها و قانونگذاریهای کلان دولت مربوط میشود. پیش از انقلاب اینکار انجام میشد و خیلی از کارخانهها دانشجویان را بورسیه میکردند و پس از تحصیل در همان واحد صنعتی مشغول بهکار میشدند. با تغییر قانون کار مواردی در آن لحاظ نشد که این مشکل باعث شده تا سرمایهگذار احساس کند که سرمایهگذاری که روی نیروی انسانی میکند ممکن است برایش نتیجهبخش نباشد و آن نیرو را نتواند پس از تحصیل در اختیار داشته باشد.
در صورتیکه این راه و روشها اصلاح شود، آمادگی این موضوع از سوی صاحبان صنعت وجود دارد.
+ برخی دیدگاههای موجود در جامعه صنعت نساجی را صنعتی ورشکسته میداند و حتی در بین متقاضیان ورود به دانشگاه تمایل کمتری برای ورود به این رشته وجود دارد، اما صنعتگران این رشته با این دیدگاه مخالفند، نظر شما در اینباره چیست؟
به نظر من صنعت نساجی بسیار پویا است و بیشترین اشتغال را با تمام مشکلات موجود ایجاد کرده است. همچنین نیازهای جامعه را برآورده کرده است و علاوهبر نیاز داخل سهم خوبی از صادرات را در اختیار دارد. متاسفانه در بحث گزینش رشته تصمیمگیریها براساس آمار صحیح نیست و در یک رشته بیشاز نیاز جامعه دانشجو پذیرش میشود و در رشتهای دیگر کمتر از نیاز پذیرش میشوند. در صورتیکه ارتباط مناسبی بین صنعت و دانشگاه برقرار شود این موضوع نیز برطرف میشود و براساس نیاز جامعه در رشتههای مختلف دانشجویان جذب دانشگاهها میشوند و امید است هیچ فارغالتحصیلی بدونکار نماند.
+ چند درصد تولیدات مجموعه شما صادر میشود؟
بالای 25 درصد آن صادر میشود.
+ پیش از شروع مشکلات تحریم و موانعی که در هشت سال گذشته وجود داشت، چند درصد صادرات داشتید؟
آن زمان شروع ورود به حوزه صادرات برای ما بود و 15 درصد صادرات داشتیم، درواقع در این سالها صادرات ما رشد داشته است.
+ انتظار دارید چند درصد صادراتتان افزایش یابد؟
باید بتوانیم باتمام ظرفیت تولیده کنیم، هرمیزان نیاز بازار داخل بود در داخل کشور عرضه شود و مابقی صادر شود. در کل کشور اگر با تمام ظرفیت تولید داشته باشیم 50 درصد آن نیاز داخل است و 50 درصد میتواند صادر شود و حتی میتوان تولید و صادرات را افزایش داد.
+ درحال حاضر با چند درصد ظرفیت، تولید میکنید؟
¡ تقریباً بالای 75 درصد.
+ برنامه سال 93 شما چیست؟ آیا برنامه میانمدت نیز دارید؟
متاسفانه در کشور ما برنامهریزی بلندمدت و حتی میانمدت دشوار است، زیرا بخشنامهها و قانونهای خلقالساعه وجود داشته است. اما برنامههایی که در بخش تولید و صادرات داشتیم به آنها رسیدیم و باتمام مشکلاتی که داشتیم و شرکت ستارهکویر در سال 59 در زمان جنگ تحمیلی تاسیس شد، به اهداف خود در برنامه توسعه دست پیدا کردیم. درحال حاضر نیز برنامههایی برای افزایش تولید و تنوع محصولات برای بازار داخل و خارج داریم. در نمایشگاهها نیز شرکت میکنیم، مانند نمایشگاه دموتکس آلمان و سعی داریم مشتریان خود را حفظ و افزایش دهیم. هرچند برخی از مشتریان خود را در آمریکا و کانادا بهدلیل تحریمها از دست دادیم،اما بازارهای جدیدی مثل کره، چین، روسیه و ژاپن را بهدست آوردیم.
+ درباره وظایف درست بهصورت کلی برای کمک به صنعت صحبت فرمودید. در صنعت فرش ماشینی انتظار خاصی از دولت دارید؟
یکی از مشکلات بسیاری از واحدها بحث قانون کپیرایت است. در فرش طرح حرف اول را میزند، در ابتدا طرح و رنگ برای مشتری جاذبه ایجاد میکند، بعد از آن فرش را لمس میکند و بحث کیفیت مطرح میشود. برای طرح و رنگ جدید هزینه میکنیم و در بازار تست میکنیم و چندین بار طرح و رنگ را تغییر میدهیم تا به مدل مطلوب تبدیل شود، اما متاسفانه پس از موفقیت یک طرح، سایر شرکتها از روی آن کپی میکنند و وارد بازار میکنند.
از نظر برند نیز مشکلاتی داریم، اسامی مشابه، برندهای معروف واقعاً مشکلآفرین است، حتی مواردی بوده که مصرفکننده شکایتی از شرکت ما داشته و پس از اینکه بخش حقوقی ما به دادگاه مراجعه میکند مشاهده میشود که اصلا فرش مربوط از مجموعه ما نیست و نام مشابه است که پسوند یا پیشوند به آن اضافه کردهاند. این موضوع در اروپا حل شده است و حتی برندهای خارجی در ایران اعلام دعوا میکنند و موفق میشوند، اما در داخل ایران ما نتوانستهایم این مشکل را حل کنیم و رنگ و طرح و برند ما مردد رقابت ناصحیح قرار میگیرد و دولت کمکی که میتواند بکند این است که با قانون کپیرایت در کشور شدیدتر برخورد شود. درصورت تحقق این موضوع حق مصرفکننده نیز محفوظ میماند، زیرا طرحها و رنگهای شبیه با برند مشابه را باکیفیت پایینتر خریداری میکنند. همچنین در مواردی بعضی واحدهای تولیدی کوچک و خانگی برچسبهای شرکتهای معروف را خریداری میکنند و به نام آنها میفروشند.
+ درمورد محصولاتتان، زمان تاسیس کارخانه، ظرفیت تولید و بیوگرافی خودتان توضیح بفرمایید.
احمد صادقیان هستم، مدیر عامل گروه ستارهکویر. ستارهکویر واحد بافندگی بود و در سال 1359 در یزد ثبت شد که چهاردهمین واحد تولید فرش ماشینی در کشور بود. با تمام مشکلات موجود در زمان جنگ و پس از آن تبدیل به یک گروه تولیدی قوی شد که درحال حاضر 5 شرکت دیگر را نیز شامل میشود. شرکت رنگریزی یزد برای رنگریزی الیاف تاسیس شده که هم جوابگوی نیازهای گروه است و هم میتواند به سایر تولیدکنندگان، مصرفکنندگان خدمات ارائه دهد. واحد ریسندگی ما که میتواند نخهای اکرلیک و پشم را بعد از رنگریزی ریسندگی کند. واحد BCF ما به نام الیاف یزد است که نخهای پروپلین مرغوب تولید میکنیم. فرش خاطرهکویر هم شرکت دوم فرش ماشینی ما است، از آنجاییکه تکنولوژی ماشینهای این شرکت بلژیکی است و تکنولوژی شرکت ستارهکویر آلمانی است، این دو شرکت جداگانه فعالیت میکنند. مجموع ظرفیت تولید با تراکم بالا در حدود 2 میلیون متر مربع برای فرشهای ظریف است، اما اگر بخواهیم با کیفیت پایینتر تولید کنیم تا 5 یا 6 میلیون متر مربع قادر به تولید هستیم. شرکت کاملاً خصوصی است و مسئولیتها بین برادرانم و دیگر اعضا فامیل تقسیم شدهاست، همچنین شرکای خوبی نیز داریم که تعامل خوبی با آنها داریم، از همه اینها مهمتر پرسنل زحمتکشی هستند که متخصص و متعهد هستند و جا دارد که از همه عزیزان که در گروه ستارهکویر زحمت میکشند قدردانی کنیم.
+ در پایان اگر صحبت خاصی باقی مانده است که درباره آن بحث نشد بفرمایید.
به خیلی از بحثهای اصلی اشاره شد، بهنظر من ما مشکلات را تکرار میکنیم و مسئولین نیز مشکلات را میدانند، باید دنبال راهحل باشند. اکنون ارادهای بهوجود آمده تا مشکلات تولید حل شود و خوشبختانه تفکر، تفکر تولیدی است و مجموعه دولت مانند آقای دکتر جهانگیری معاون اول، دکتر نهاوندیان رئیس دفتر رئیس جمهور، آقای مهندس نعمتزاده وزیر صنعت، معدن و تجارت با امور تولید و مشکلاتش آشنا هستند. این فرصتی است که ما باید از آن بهره بگیریم تا بتوانیم مشکلات را حل کنیم، هیچگاه چنین مجموعههای تولید روی کار نبوده است. اگر افراد در جایگاه خودشان در دولت و یا کارفرمایان، در زمان مشخص و با مدیریت زمان بتوانند وظایف خود را به شکل مناسب انجام دهند، آینده تولید روشن خواهد بود.
+ در سخن آخر شما بحثی مطرح شد که حیفام آمد دربارهاش نپرسم، از این فرصت بوجود آمده کارفرماها باید چگونه استفاده کنند و چه وظیفهای دارند؟
کارفرما باید در هر رشتهای مزیت نسبی آن صنف و نیازهای بازار را در سطح داخل و خارج کشور شناسایی و اطلاعرسانی کنند و تصمیمگیریهای صحیح داشته باشند.
انتهای پیام(17 اسفند/92)
نظرات کاربران