هر چند حمام روزانه برای کودکان توصیه نمی‌شود اما بزرگسالان -به ویژه آنها که با افسردگی دست و پنجه نرم می‌کنند- می‌توانند با خیال راحت پس از پایان کار روزانه زیر دوش آب گرم بروند و پیامدهای مثبت آن را در زندگی‌شان ببینند؛ تاثیر بسیار بیشتر و ماندگارتر از ورزش روزانه که معمولا برای افراد افسرده تجویز می‌شود.

سیلویا پلات، شاعر و رمان‌نویس آمریکایی بیش از نیم قرن پیش گفته بود «من اطمینان دارم دردهایی هست که با یک حمام خوب درمان می‌شود اما نمی‌توانم یک مورد هم نام ببرم.» او که از افسردگی رنج می‌برد، اگر 55 سال بیشتر زنده می‌ماند شاید با خواندن گزارش این شماره نشریه نیوساینتیست متقاعد می‌شد که اگر هر روز یک دوش آب گرم بگیرد، احتمالا بیش از 30 سال زندگی می‌کرد و از افسردگی هم نجات می‌یافت.

گرفتن یک دوش آب گرم باعث بالا رفتن دمای بدن انسان و در نتیجه بهبود فعالیت و هماهنگی ساعت زیستی می‌شود. به این ترتیب نوسان‌های روزانه در رفتار و زیست‌شیمی که بر هر یک از اعضای بدن از جمله مغز تاثیر می‌گذارند، آسان‌تر به کارکرد عادی خود می‌پردازند. دمای بدن در طول روز بالا می‌رود و شب‌ها پایین می‌آید تا انسان خوابی راحت داشته باشد. در این حالت با ترشح هورمون ملاتونین بدن درمی‌یابد شب فرارسیده و وقت خواب است.

این فرآیند هماهنگ در بدن انسان‌های عادی معمولا در مبتلایان به افسردگی دیده نمی‌شود و ضرباهنگ دمای بدن آنها با تاخیرهایی در حد چند ساعت مواجه است. قرار گرفتن در معرض نور خورشید تابان در روزها که ساعت زیستی را تقویت و انسان را برای آغاز کار روزانه ترغیب می‌کند، کارکردی معکوس در افسرده‌ها دارد و به همین دلیل است که این گروه معمولا به نور خورشید واکنش منفی نشان و تاریکی و تنهایی را ترجیح می‌دهند.

در یک پژوهش تازه، دانشمندان در دانشگاه فرایبورگ آلمان از 45 فرد مبتلا به افسردگی خواستند یکی از این دو کار را انجام دهند؛ قرار گرفتن روزانه در آب 40 درجه به مدت 30 دقیقه و پس از آن پیچیدن پتو دور خود به مدت 20 دقیقه دیگر یا دو بار در هفته انجام دادن 40 تا 45 دقیقه ورزش‌های هوازی. هشت هفته بعد، گروه موسوم به حمام روزانه شش واحد کمتر داروهای ضدافسردگی استفاده کردند و این رقم در گروه ورزش هوازی سه واحد کمتر بود.

نتایج این آزمایش نشان داد داشتن یک حمام گرم روزانه می‌تواند به تنظیم شدن ساعت زیستی انسان کمک کند. نتایج آزمایش‌های دیگر هم حاکی از آن است که گرفتن یک دوش آب گرم در داشتن خواب بهتر موثر است. رسیدن جریان آب گرم به تمام بخش‌های بدن جریان خون را تنظیم می‌کند به این شرط که دمای اتاق خواب نسبتا سرد نگه داشته شود. برای داشتن یک خواب خوب دمای 18 درجه اتاق خواب بسیار مناسب است.

در واقع، یکی از دلایل تاثیر حمام آب گرم در درمان افسردگی فراهم کردن زمینه خواب خوب است. هر چند تنظیم کردن ساعت زیستی تنها ویژگی درمانی حمام آب گرم نیست. تصور می‌شود افسردگی به کاهش سطح سروتونین در ملکول‌های مغزی ربط دارد و افزایش دمای بدن باعث می‌شود عملکرد انتقال‌دهنده‌های عصبی به ویژه در مغز بهتر شود. هر چه باشد، یک حمام آب گرم آنقدر فایده دارد و کم‌هزینه است که نتوان از خیرش گذشت.

ویژگی‌های یک حمام خوب

زمانی را برای گرفتن دوش انتخاب کنید که حواس‌تان جمع باشد. آرامش و سکوت به شما کمک می‌کند زودتر تمدد اعصاب کنید.

دمای آب حمام باید اندکی بالاتر از دمای بدن باشد که حدود 37 درجه است. بنابراین، دمای 40 تا 45 درجه می‌تواند بسیار مناسب باشد.

دمای فضای داخلی حمام را هم در نظر بگیرید. یک آزمایش ژاپنی نشان داده گرفتن دوش زیر آب 41 درجه در فضایی با دمای 25 درجه دمای بدن را بسیار بیشتر بالا می‌برد نسبت به دوش گرفتن در فضایی با دمای 14 درجه. هر چند اگر کسی بخواهد بلافاصله پس از حمام به خواب برود، بهتر است دمای 18 درجه را انتخاب کند.

افزایش زیاد و ناگهانی در دمای آب برای سلامت قلب بسیار خطرناک است. از این رو، کسانی که مشکل قلبی دارند توصیه می‌شود از گرفتن دوش آب گرم بپرهیزند. این توصیه به ویژه در روزهای بسیار سرد الزامی می‌شود.

همشهری آنلاین