laquo;سرگئي لشچنكو» عضو پارلمان جديد اوكراين ميگويد: «بهترين راه براي نجات اوكراين چيست؟ اصلاح كشور» اين سياستمدار تازهوارد معتقد است نبرد با روسيه تنها خط مقدمي نيست كه براي بقاي كشورش اهميت دارد بلكه او بيشتر درگيري ذهني خود را بر مبارزه با فرهنگ فساد و سستي در اوكراين متمركز ساخته؛ فرهنگي كه باعث توقف توسعه در اين كشور است. لشچنكو معتقد است كه مبارزه با فساد چالشي بزرگتر از جنگ در شرق اوكراين است. مصاحبهاي كه كريستين كاريل با لشچنكو و نيز هانا هوپكو ـ دو عضو از اعضاي مجلس اوكراين ـ انجام داده در حاشيه سفري است كه آنان در سالگرد سقوط دولت پيشين اوكراين به واشنگتن داشتهاند تا طبق گفته فارين پاليسي جايزه ويژهاي در جشن سالگرد پيروزي دريافت كنند. هانا هوپكو نيز يكي از متفكران جهاني سال ۲۰۱۴ فارين پاليسي بود.
لشچنكو معتقد است كه او و ديگر مجلسيان بدنبال ايجاد ساختاري اداري هستند كه در آن ساختارِ قدرتمند، بتوانند سياستمداران عمده را كه دستي در فساد دارند و غارتگران اموال عمومي هستند دستگير نمايند. اين ساختار بايد بتواند شفافيت پديد آورد و افشاي فعاليتهاي قدرتمداران كشور را سرلوحه خود سازد. مشكل او و دوستانش اين است كه ميخواهند يك برنامه اروپايي گونه (European – Style) براي سرمايهگذاري عمومي در مبارزات سياسي ايجاد كنند تا تلاشي براي خاتمه بخشيدن به نفوذ سياسي اليگارشي موجود باشد. اليگارشي قدرتمندي كه از تاجران ثروتمند اوكراين تشكيل شده و هنوز استيلاي خود بر كشور را حفظ كرده است.
اين اصلاحطلبان، خود معترفند كه اصلاح نظاممند ساختارهاي قضايي ـ پليسي ـ نظامي سالها به طول خواهد انجاميد. همين هفته بود كه صندوق بينالمللي پول خبر از فاصله بسيار ميان تامين مالي ضروري براي كييف و نيازهاي احتمالي كشور داد. يكي از دلايل نياز بالاي مالي اوكراين؛ از دست رفتن مناطق مهم صنعتي به دست جدايي طلبان در شرق اوكراين است كه با از دست رفتن بازارهاي صادراتي روسيه همراه شده و نهايتا باعث وخيمتر شدن اوضاع اقتصاد در اوكراين گرديده است. اين مقدار سرمايه مورد نياز كه براي تامين مالي در اوكراين فرستاده ميشود كه البته كمتر از حد مورد انتظار است، نزديك به ۱۵ ميليارد دلار خواهد بود. حال، دولت كييف براي پر كردن اين شكاف بين دو امر مخير مانده است: يا بايد پرداختهاي عمومي را به زور كاهش دهد يا بايد از بازپرداخت بدهيهاي مستقل سر باز بزند كه باعث نوعي شكست مالي در سالهاي پيش روي براي كشور خواهد شد.
وضعيت اوكراين هنگامي بدتر ميشود كه بدانيم كشورهاي غربي علاقهاي براي ريختن مقادير بيشتري نقدينگي به اين كشور ندارند، زيرا غربيها نگرانند. چراكه ميبينند اوكراين هنوز كار درخوري انجام نداده كه نشان از آمادگي براي حل مشكلات خود باشد. براي نمونه، پس از انتخابات پارلمان در ماه اكتبر، يك ماه طول كشيد تا احزاب پيروز بتوانند دولت را تشكيل دهند و كابينه جديد هنوز هم سرگردان است تا برنامهاي براي اصلاحات مورد نياز تدوين نمايد.
البته بنا به آنچه نويسنده فارين پاليسي معتقد است، زمينههاي اميدي هم وجود دارد. نخستوزير ـ ياتسنيوك ـ اخيرا اعلام كرد كه تعداد كارمندان دولت كاهش خواهد يافت. او گفته كه هزينههاي عمومي ـ يعني بخش دولتي ـ را تا ۱۰ درصد كاهش ميدهد. شايد نكته مهمتر اين باشد كه وي قول اجراي اصلاحات در بخش انرژي را داده است. اين بخش به دليل فقدان تغييرات متقن باعث شده اوكراين وابستگي كشندهاي به واردات گاز از روسيه داشته باشد. در گذشته اين وابستگي، سودهاي هنگفتي براي افراد متصل به روسيه در كشور پديد آورده بود كه در پشت پرده تجارت گاز با روسيه فعاليت ميكردند. اوكراينيها معتقدند با خشك كردن اين مرداب، ميتوانند ضمن احياء سرمايههاي عمومي كشور، وجهه بينالمللي خود را نيز ارتقا بخشند.
آنگونه كه لشچنكو ميگويد، مشكل اصلي اين است كه طبقه اليگارشي هنوز حاكم است. اين حاكميت و قدرت هنوز بعد از گذشت يكسال از سقوط دولت يانوكوويچ كه بدترين نظام اوليگارشي را رهبري ميكرد، ادامه دارد. براي نمونه، آخمتوف كه ثروتمندترين مرد اوكراين است، هنوز نفوذ سياسي قابل توجهي دارد كه ريشه در منافع صنعتي و دست نشاندههاي وي در بلوك اپوزيسيون دارد. البته اين اپوزيسيون باقي ماندههاي حزب يانوكوويچ هستند كه در منطقه فعال هستند. از سوي ديگر، پترو پروشنكو ـ يا همان سلطان شكلات ـ هماكنون كل كشور را مديريت ميكند. اين سوال جاي پرسش دارد كه آيا وي ميخواهد لجام زدن به قدرت تاجران را تحمل نمايد؟
اصلاحطلبان اوكراين به فارين پاليسي گفتهاند كه يكي ديگر از مكارترين ثروتمندان اين كشور، ايگور كولومويسكي است كه هماكنون فرمانداري يكي از ايالات مركزي را بر عهده دارد كه از اهميت راهبردي بالايي برخوردار است. او كه در بهار فرماندار درينپروپترووسك شد، تنها رهبر منطقهاي بود كه در مذاكرات منجر به ائتلاف تشكيل دولت، حضور يافت اما علاوه بر اينها، او قدرت افزونتري را به كار ميگيرد و آن مالكيت يكي از پربينندهترين كانالهاي تلويزيوني خصوصي در اوكراين است. اين اليگارش يا نخبه، تا جايي پيش رفته كه براي خود نيروي نظامي اختصاصي تشكيل داده و آنها را به نبرد با جدايي طلبان طرفدار روسيه در شرق كشور گسيل داشته است. البته لشچنكو ميگويد كه كولومويسكي اين ارتش خصوصي را در منطقه كليدي حول پالايشگاه اودسا مستقر كرده است كه نشان از نوع منافع سياسي و تجاري وي دارد.
هرچند بايد پذيرفت كه اصلاحات كامل زمان ميطلبد، اما گامهاي اخير ياتسنيوك و تلاشهاي مبارزيني كه ديگر اكنون به كار در پارلمان مشغولند، نشانههاي اميدبخشي را عرضه ميدارند و از سوي ديگر غرب نيز بايد پاسخهاي مقتضي به اين اتفاقات بدهد. براي نمونه، چند سال پيش ۵۰ كارشناس از اتحاديه اروپا جهت اجراي برنامهاي وسيع به اوكراين آمدند تا وضعيت حاكميت قانون در اوكراين را بهبود بخشند. اين تيم، درجا و بلافاصله راهنماييهايي را براي اصلاح سيستم قضايي و اجراي قانون ارائه ميداد.
شايد از همه تعجببرانگيزتر برنامهاي باشد كه ناتو اعلام كرده ميخواهد در ارتش اجرا كند. ناتو گفته ميخواهد پنج بنياد هيات امنايي راهاندازي كند تا اصلاحات لازم را درون ارتش پيادهسازي نمايند. برخلاف تزريق پول به ساختار فعلي ارتش، با سابقه طولاني در فساد و تخلف، ساختار هيات امنايي به سرمايهگذاران اين اختيار را ميدهد كه ضمن اعمال نظارت بر منابع، اجراي تغييرات مدنظر را هم تحت تحميل و فشار قرار دهند.
اصلاحطلبان اوكراين، همانند لشچنكو و هوپكو، ميگويند جامعه جهاني بايد يك ناظر مستقل براي پيگيري دقيق نحوه خرج كردن كمكهاي غرب منصوب نمايد. اصلاحطلبان اوكراين ميگويند: اين نظارت هرچه مداخلهگراتر باشد، بهتر است. شايد با اين نگاه و اجراي آن، سياستمداران سختگير امريكايي و اروپايي را متقاعد كنند تا قدري آسانتر به اوكراين كمك نمايند چون آنگاه ميدانند كه پول تزريقي واقعاً در همان طريقي مصرف ميشودكه مدنظر بوده است.
اصلاحگرايان اوكراين معتقدند كه غرب بايد بجنبد. اين امر تنها زماني رخ خواهد داد كه رهبران واشنگتن، بروكسل، لندن و برلين بدانند مهمترين جبهه در نبرد اوكراين مرزهاي شرقي اين كشور نيست، بلكه اصلاحاتي است كه بايد در كي يف صورت پذيرد. اولكساندر سولوناتي كه از فعالان دموكراسي خواه است در واشنگتن گفت: پوتين، ميداند كه فتح كل اوكراين با زور ناممكن است اما بهترين راه براي زمين زدن كشور جلوگيري از اجراي اصلاحات است. در همين راستا، جفري پيات، سفير امريكا در كييف، پيشتر در همين ماه يادآور شده بود كه تجارت رايج در اوكراين، تهديدي بزرگتر از تانكهاي روسي است. اگر اوكراينيها به واقع بتوانند پيشرفتي در تلاشهاي اصلاح گرايانه از خود نشان دهند، آنگاه لايق حمايتهاي سخاوتمندانه ما خواهند بود، هرچه زودتر بهتر.
منبع: فارين پاليسي به نقل از ايراس
فساد از پوتین هم خطرناکتر است
كريستين كاريل
نظرات کاربران