چه بخواهیم و چه نخواهیم؛ قیمت گوشت گوسفند بالای 100 هزار تومان است. قیمت گوشت سر به فلک کشیده است و ما با آن شوخی می کنیم. می گوییم امان از روزی که گوشت را مثل طلا بفروشند. مسئولان هم راهکارهای خلاقانه ای ارائه می کنند. یکی می گوید گوشت وارداتی را تا فروشگاه ها اسکورت می کنیم. دیگری می گوید باید جلوی قاچاق را بگیریم. فروش اینترنتی هم جزو خلاقیت های دیگر مسولان است.
در شب عید امسال که نمی توان گوشت خورد، بد نیست سری به چند خبر در سال های گذشته بزنیم. مثلا در خرداد ماه سال قبل، 200 تن گوشت قاچاق در حال ورود به ایران کشف شد. این در حالی است که مساله قاچاق در حال حاضر کاملا عکس شده است. یعنی قاچاق از داخل ایران به خارج از ایران است. مساله کاملا شفاف است که نرخ ارز باعث شده است که سود قاچاقچیان در خروج گوشت باشد نه در وارد کردن آن. پس مساله گوشت به این صورت است: نرخ ارز افزایش پیدا کرده است. صادر کردن (یا گران فروختن) گوشت سوده شده است. مسئولان سازوکار نظارتی مناسبی ندارند. گوشت گران به دست مردم می رسد.
این مساله تنها در موضوع گوشت نیست. در سایر کالاها هم این اتفاق رخ داده است. علت اصلی هم تلاش های ناکام برای تنظیم بازار است. وقتی انگیزه های اقتصادی شدیدی برای انجام کاری وجود دارد، راه های فرار آن هم خیلی زود پیدا می شود. فرض کنید دولت قاعده بگذارد که شما حق ندارید ماشین خود را از 40 میلیون تومان گران تر بفروشید و قیمت خودرو شما 60 میلیون تومان باشد. شما قطعا به مسیرهای فکر می کنید که این قانون را دور بزنید. چون بحث 20 میلیون تومان پول است. این اتفاق در بازارهای مختلف رخ می دهد. به این دلیل است که بسیاری از اقتصاددان ها معتقدند که سیاست های کنترل قیمت، در بهترین حالت در کوتاه مدت جواب می دهند.
شاید علت گرانی اصلی قیمت گوشت گوسفند، تلاش های ناکام دولت در حفظ دلار 4200 بود. ادعای زیبای ثابت نگه داشتن نرخ ارز، ضربات زیادی در سال های اخیر به اقتصاد ایران زده است. زمانی که متغیرهای بازار، تمایل به حرکت ملایم در جهت افزایش نرخ دلار دارند، ثابت نگه داشتن آن به منزله فشردن فنری باشد که روزی در خواهد رفت. امسال فنر نرخ ارز در رفت و دود آن به چشم مردم رفت. در صورتی که احتمالا افزایش تدریجی نرخ دلار، انقدرها آزار دهنده نمی بود.