واکاوی حملات سیاسی به مشی میانه‌روی

سویه‌های انتخاباتی حمله به دولت و مجلس

این روزها انتقاد تند از دولت و مجلس به یکی از ابزارهای مهم اصولگرایان دوآتشه برای جلب نظر مردم تبدیل شده است. در روزهای گذشته رییس و نایب رییس مجلس هدف هجمه های تند برخی نمایندگان مجلس قرار گرفته اند. دولت هم از سوی دیگر مورد هجمه این جریان است و اصلاح طلبان بخاطر حمایت از «حسن روحانی» مسوول چالش های موجود معرفی می شوند؛ همه این تحرکات را می توان در چارچوب انتخاباتی تحلیل کرد.

به نوشته روزنامه «آرمان ملی»، اعضای جبهه پایداری از زمان مجلس برای تبلیغات انتخاباتی استفاده می‌کنند و به خودشان یادآوری نمی‌کنند که تریبون مجلس عمومی است و نباید برای میل به اهداف انتخاباتی خود از آن استفاده کرد. اعضای جبهه پایداری در مجلس در حالی می‌خواهند خوبی خود را به تثبیت برسانند که رفتار آنها گویای ترس از عدم کسب رای است و آنها چاره‌ای ندارند جز حذف رقیب در بهارستان تا شاید خودشان بهارستانی شوند و به عبارتی، توهین مرز انتخاباتی اعضای پایداری است.

با این حال این جریان، همچنان تلاش می کنند بیش از پیش سرنوشت اصلاح طلبان را به سرنوشت دولت روحانی پیوند بزنند. حجت‌الاسلام «نصرالله پژمانفر» عضو فراکسیون نمایندگان ولایی مجلس امروز در گفت و گو با «خبرگزاری مهر» مدعی شد که فضای نطق‌ها و مصاحبه‌های نمایندگان اصلاح‌طلب مجلس نشان می‌دهد که آنان به دنبال جدا کردن خود از دولت روحانی هستند.

به گفته این چهره اصولگرا، حتی اگر اصلاح‌طلبان امروز از مواضع خود در زمان انتخابات عقب نشینی کنند، کسی نمی‌تواند انکار کند که روحانی با حمایت آنان رئیس‌جمهور شد. در واقع اردوگاه روحانی با اردوگاه اصلاح‌طلبان کاملا یکی است و اصلاح‌طلبان پس از آنکه به این موضوع رسیدند که روحانی با آنان یکی است، از وی حمایت همه جانبه‌ای کردند و امروز نمی‌توانند بگویند که روحانی از ما نیست.

به گفته پژمانفر، اصلاح‌طلبان به جز اپوزیسیون شدن حرفی برای گفتن ندارند و به جای اقرار به ناکارآمدی‌شان، عملکرد شورای نگهبان در تایید صلاحیت‌ها را نقد می‌کنند.

طرح «شفافیت آرا» هم این روزها به محلی برای رقابت های انتخاباتی تبدیل شده است. ارایه طرح جامع شفافیت آرا از سوی نمایندگان اصلاح طلب مجلس، از دید اصولگرایان با دید خوشبینانه نگریسته نمی شود.

حجت الاسلام «مجتبی ذوالنور» عضو شورای مرکزی فراکسیون نمایندگان ولایی مجلس امروز در گفت و گو با «خبرگزاری مهر» گفت: فراکسیون امید با ارائه طرح شفافیت آراء نظام تقنینی به دنبال فرار به جلو و گریز از طرح شفافیت آراء نمایندگان است. فراکسیون امید با ارائه این طرح دیگران را شریک در شفافیت کرده تا زیر سایه آنها از شفافیت آراء فرار کنند.

در همین حال، انتقادات اخیر «محمدباقر قالیباف» و «سعید جلیلی» اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام به دولت، از دید اصلاح طلبان دارای اهداف کاملا انتخاباتی است. به نوشته روزنامه «شرق»، روز گذشته هم‌زمان باقر قالیباف و سعید جلیلی برای چندمین‌بار به دیپلماسی دولت و سیاست‌های هسته‌ای آن حمله کردند.

«صادق زیباکلام» فعال سیاسی اصلاح طلب در گفت و گو با خبرگزاری «برنا» گفت: همه این جبهه سومی‌ها و مستقل‌ها در واقع همه از جبهه پایداری و اصولگرایان تندرو هستند. اینها می‌خواهند خود را به عنوان یک جریان سوم معرفی کنند. از بغض و کینه مردم نسبت به اصلاح طلبان و اصولگرایان آگاهی دارند بنابراین می‌خواهند بگویند، ما نه اصولگرا هستیم و نه اصلاح طلب؛ ما مردم هستیم. ما جبهه سوم هستیم. خادم مردم و حامی جوانگرایی هستیم. واقعیت این است که این گروه به نوعی همه دکان هستند برای اینکه خود را به عنوان جریان سوم مطرح کنند ولی هیچ جریان سومی در ایران وجود ندارد. مهم نیست که بگویند ما با احمدی‌نژاد هستیم یا نیستیم بلکه همه‌ جزو اصولگرایان تندرو هستند. مثلا قالیباف به گونه‌ای صحبت می‌کند که انگار دیروز از سوئیس آمده است؛ نه رئیس پلیس و رئیس نیروی انتظامی بوده، نه سال‌ها شهردار بوده و نه نقش دیگری در قدرت داشته است. به گونه ای سخن می گوید که هیچ نقشی در قدرت نداشته است. پناهیان به گونه‌ای صحبت می‌کند که انگار تا دیروز نجف بوده و هیچ‌گاه در ایران حضور نداشته است. همچنین یامین پور و جلیلی و غیره.

به باور زیباکلام، انتخابات اسفندماه انتخابات بسیار سردی خواهد بود. اصلاح طلبان یا بهتر است بگویم بسیاری از اصلاح طلبان شرکت فعال، پرجنب و جوشی مثل انتخابات 94 نخواهند داشت. پیروز انتخابات اصولگرایان خواهند بود و متأسفانه طیف تندرو اصولگرایان بیشترین نقش را در این انتخابات خواهد داشت؛ برای اینکه سعی می‌کنند از نارضایتی و دلخوری که در بدنه اجتماعی اصلاح طلبان و اصولگرایان به وجود آمده و از حالت رویگردانی هم که نسبت به اصلاح طلبان به وجود آمده، بهره برداری کنند و خودشان را در قالب جریان سوم جا بزنند.

«اختلاف نظرها در جریان اصلاح طلبی گفتمانی است»

اصلاح طلبان هنوز بر سر راهبردهای انتخاباتی با هم به توافق نرسیده اند و بحث و نظرها با این محوریت در جریان اصلاح طلبی در جریان است.

در حالی که برخی معتقدند قبل از ورود به مصادیق انتخاباتی، اصلاح طلبان باید راهبردها و تاکتیک های انتخاباتی خود را مشخص کنند، برخی دیگر تصمیم گیری نهایی در مورد راهبردهای انتخاباتی جریان متبوع خود را به بعد از مشخص شدن نتیجه بررسی صلاحت ها منوط می کنند.

حجت‌الاسلام «حسین انصاری‌راد» نماینده اصلاح طلب مجلس در گفت و گو با روزنامه «آرمان ملی» بحث و نظر در مورد تعیین سیاست های انتخاباتی اصلاح طلبان را به بعد از مشخص شدن نتیجه بررسی صلاحیت ها موکول کرد.

به گفته انصاری راد، باید منتظر ماند تا رویکرد نهادهای نظارتی در زمینه تایید صلاحیت اصلاح‌طلبان مشخص شود. در چنین شرایطی و در حالی که نتایج تاییدصلاحیت‌ها برای جریان اصلاحات مشخص باشد این جریان می‌تواند با یک تصمیم جمعی درباره حضور در انتخابات نتیجه‌گیری کند که با چه استراتژی در انتخابات شرکت کند. اصلاح‌طلبان باید با قدرت کامل در انتخابات ثبت‌نام کنند. در مرحله بعد نیز تلاش زیادی صورت بگیرد که پس از رایزنی با مسئولان، چهره‌های اصلی جریان اصلاحات در انتخابات حضور پیدا کنند. اگر این اتفاق رخ دهد و اصلاح‌طلبان بتوانند با چهره‌های اصلی خود در انتخابات شرکت کنند که نیاز به تصمیم‌گیری جدیدی نیست، در غیر این صورت و در حالی که جریان اصلاحات نتواند با چهره‌های اصلی خود در انتخابات شرکت کند اصلاح‌طلبان باید با حضور بزرگان و احزاب تاثیرگذار به یک جمع‌بندی درباره حضور در انتخابات برسند.

این در حالی است که برخی اصلاح طلبان بر اساس روندهای جاری، آینده پیش روی اصلاح طلبان را پیش بینی می کنند. «صادق زیباکلام» در گفت و گو با «برنا» گفت: اصلاح طلبان هیچ شانسی برای بازگشت به قدرت ندارند. اصلاح طلبان چه با راه حل سکوت تاجیک و چه با راه حل زیباکلام برای گفتگو با مردم، در هر حال حاضر هیچ شانسی برای اینکه به قدرت نزدیک شوند، ندارند؛ برای اینکه شورای نگهبان خیلی ساده از نزدیک شدن قدرت به آنها جلوگیری می‌کند. شورای نگهبان بدون تعارف همه چهره‌های اصلاح طلب و نزدیک به اصلاح طلب را در انتخابات پیش رو رَد صلاحیت خواهد کرد.

به گفته این استاد دانشگاه، هیچ امیدی و هیچ روزنه امیدی برای اصلاح طلبان نیست و متأسفانه هیچ خط مشی‌ای را در پیش نگرفتند. اساسا اصلاح طلبانی که می‌گویند باید در انتخابات شرکت کنیم، یک سوی حرف آنها درست است، ما به جز صندوق رأی گزینه دیگری نداریم. صادق زیباکلام همواره گفته ما به جز صندوق رأی چیز دیگری نداریم این حرف در اساس درست است و بهزاد نبوی، خاتمی و کرباسچی و کارگزاران سازندگی هم بارها این سخن را مطرح کرده اند. درست است که به جز صندوق رأی گزینه دیگری نداریم ولی اصلاح طلبان هیچ گامی نتوانستند بردارند و هیچ حرکتی نکردند و هیچ تلاشی نکردند که برای مردم تبیین کنند که این ناکامی هایی که در تحقق مطالبات مردم به بار آمد، به چه دلیل بوده و توضیحات ارائه دهند.

اصلاح طلبان در مورد راهبردها انتخاباتی با یکدیگر اختلاف نظر دارند ولی معتقدند این اختلاف نظرها بحث های درون گفتمانی است و نباید به انشقاق میان آنها تعبیر شود.

حجت الاسلام «مهدی شیخ» نماینده اصلاح طلب مجلس در گفت و گو با «ایلنا» با اشاره به اختلاف نظرها در اردوگاه اصلاح طلبی گفت: اصلاح‌طلبان طیف وسیعی هستند و بین‌شان تفکرات و موضوعات مختلفی مطرح می‌شود و این امری مثبت است. اصلاح‌طلبان می‌گویند ما باید خودانتقادی داشته باشیم و این موجب پویایی ماست. همین که اطلاح‌طلبان خودانتقادی را می‌پذیرند نشان‌گر این است که در سطحی از باور به دموکراسی قرار دارند. هرچند که روحیات هیچ یک از جریان‌های کشور کاملا منطبق بر مردم‌سالاری و دموکراسی نیست و این یک واقعیت جامعه ماست، ولی اصلاح‌طلبان در این مساله بلوغ بیشتری از خود نشان داده‌اند.

نایب رئیس‌ فراکسیون روحانیون یادآور شد: انتقادات درونی اصلاح‌طلبان منجر به دعوا نمی‌شود و این بر خلاف جریان‌های دیگر است که اختلاف‌های درونی‌شان رنگ و بوی دعوا و نزاع درون گروهی می‌گیرد. اصلاح‌طلبان این حالت را ندارند و اختلاف‌نظرهایشان بیشتر حالت گفتمانی پیدا می‌کند. به همین دلیل هم اصلاح‌طلبان به یک وحدت خواهند رسید و همه‌شان حول یک نظریه واحد عمل خواهند کرد و تشتتی بین‌شان نخواهد بود. انتقادات درون گروهی اصلاح‌طلبان باعث نمی‌شود که برآیند تصمیم‌شان تفرقه‌آمیز باشد.