جوزپ بورل که نسبت به آغاز یک جنگ جدید در منطقه خاورمیانه بیمناک است، طی این تماس از ایران خواست تا خویشتنداری به خرج دهد؛ مساله‌ای که چندان مورد قبول مقامات ایران نیست. با این حال اروپایی‌ها در یک تقسیم کار آشکار از یک سو تلاش دارند تا ایران را از اقدام تند علیه آمریکا منصرف کنند و از سوی دیگر برخی از کشورهای اروپایی می‌کوشند تا با حمایت از آمریکا، از ترامپ بخواهند از اقدامات بیشتر علیه ایران خودداری کند. در این شرایط اتحادیه اروپا از محمدجواد ظریف رسما درخواست کرده است که به بروکسل سفر کرده و با تعدادی از همتایان اروپایی خود دیدار داشته باشد. به گفته سخنگوی وزارت امورخارجه، ظریف هنوز این درخواست را نپذیرفته و پاسخ ایران پس از بررسی‌های بیشتر اعلام خواهد شد. در این میان دومینیک راب وزیر امور خارجه انگلیس در گفت‌وگو با شبکه اسکای‌نیوز تاکید کرد که لندن برای جلوگیری از جنگ تصادفی میان ایران و آمریکا تلاش می‌کند. او که قرار است سه‌شنبه به آمریکا برود اظهاراتی خصمانه درباره سردار سلیمانی بیان کرد و در پاسخ به اینکه «آیا سردار سلیمانی در این سناریو قربانی بوده است یا نه؟» گفت: «اجازه دهید درباره ژنرال سلیمانی شفاف باشیم. او یک تهدید منطقه‌ای بود و ما موضع آمریکایی‌ها در این مساله را درک می‌کنیم. آنها حق دفاع از خود را داشتند و توضیح دادند که بر چه اساسی این کار را انجام دادند».

هراس آشکار از واکنش ایران

باوجود رجزخوانی‌های آمریکا، رفتارهای ایالات متحده و منتقدان منطقه‌ای‌اش بیانگر آن است که واکنش احتمالی ایران‌هراسی جدی در دل آنها افکنده است. از یکسو آمریکایی‌ها عملیات‌های نظامی و آموزشی خود را در منطقه متوقف کرده‌اند، نیروهای نظامی خود را در حالت آماده‌باش نگه داشته‌اند و به نوشته العالم، آمریکا تمام شناورهای خود را به شعاع 1000 کیلومتری از ایران دور کرده است. از سوی دیگر متحدان منطقه‌ای این کشور نیز تلاش دارند با اظهار بی‌اطلاعی از ترور سردار سلیمانی، پای خود را از ماجرا کنار بکشند. یک مقام سعودی بدون افشای هویت خود، مدعی شد که ریاض درپی کاهش بحران به وجود آمده پس از شهادت سردار قاسم سلیمانی و به دنبال کاهش بحران در منطقه است. او به خبرگزاری فرانسه گفت دولت آمریکا با مقامات سعودی مشورت نکرده بود. این مقام سعودی افزود: «در سایه تحولات سریعی که رخ می‌دهد، دولت سعودی بر اهمیت خوشتنداری و ممانعت از افزایش تنش که عواقب وخیمی در پی دارد، تأکید می‌کند». در همین راستا وزرای خارجه روسیه و چین عملیات نظامی آمریکا بر فراز فرودگاه بغداد را نقض منشور ملل متحد خواندند و از عواقب آن در منطقه غرب آسیا ابراز نگرانی کردند. با این حال نتانیاهو که در آستانه یک شکست انتخاباتی قرار دارد اعلام کرد که از تصمیم آمریکا حمایت می‌کند.

واکنش قاطع بغداد

روز یکشنبه برای آمریکایی‌ها فاجعه‌آمیز بود. ابتدا سفیر این کشور به وزارت خارجه عراق احضار شد و دولت عراق اقدام تروریستی کاخ سفید را محکوم کرد. سپس عادل عبدالمهدی، نخست وزیر دولت موقت در پارلمان خواستار اخراج نیروهای آمریکایی شد و گفت که منفعت عراق و آمریکا ایجاب می‌کند که نیروهای خارجی عراق را ترک کنند». نخست‌وزیر دولت پیشبرد امور عراق گفت که «آمریکا به ما گفت که اسرائیل انبارهای تسلیحاتی حشدالشعبی را در تابستان گذشته، بمباران کرده بود». او همچنین گفته بود که با سردار سلیمانی قرار داشت تا پاسخ ایران پیرامون پیام عربستان مبنی بر کاهش تنش را دریافت کند، اما آمریکایی‌ها سردار سلیمانی را ترور کردند. شامگاه یکشنبه اتفاقی که آمریکایی‌ها از آن هراس داشتند رخ داد و پارلمان عراق رأی به اخراج نیروهای خارجی از این کشور داد؛ اتفاقی که برای آمریکایی‌ها قابل تصور نبود. در پارلمان عراق، نمایندگان پس از تصویب این قانون، به شعار دادن علیه آمریکا و حمایت از شهدای روز جمعه پرداختند. «آری، آری به سلیمانی»، «آری، آری به ابومهدی المهندس» و «آمریکا، هرگز، هرگز» از جمله این شعارها بود. پس از این اتفاق مقتدی صدر، رهبر جریان صدر عراق در پیامی 7 بندی به پارلمان خواستار لغو توافق امنیتی با آمریکا شد. صدر نوشته است: « نخست آنکه توافق امنیتی هرچه سریع‌تر لغو شود و به بندهای ظالمانه و خوارکننده آن پایبندی وجود نداشته باشد. دوم: سفارت شرِ آمریکا هرچه سریع‌تر بسته شود. سوم: پایگاه‌های آمریکایی بسته شده و به صورت خوارکننده‌ای بیرون رانده شوند. چهارم: تماس با دولت آمریکا جرم تلقی شود و برقراری تماس مورد مجازات قرار بگیرد. پنجم: از نیروهای ارتش عراق و نیروهای امنیتی با کمک مقاومت ملی منضبط برای حفاظت از حاکمیت عراق و مرزهایش و حریم هوایی‌اش پشتیبانی به عمل آید. ششم: از سفارتخانه‌های دیگر در عراق حفاظت به عمل آید. هفتم: کالاهای آمریکایی در عراق تحریم شود. در پایان: از گروه‌های مقاومت عراق و نیز از گروه‌های در خارج عراق می‌خواهم که نشست فوری برای اعلام تشکیل هنگ‌های بین‌المللی مقاومت داشته باشند». مقتدی صدر در پایان تأکید کرد که اگر پارلمان این کار را نکند، ما اقداماتی فراتر خواهیم داشت.

استراتژی ایران

واکنش ایران هنوز مشخص نشده است و گمانه‌زنی‌های زیادی در این باره مطرح می‌شود. رئیس فراکسیون مستقلین مجلس با اشاره به اظهارات یکی از معاونان سازمان اطلاعات سپاه با تاکید بر اینکه استراتژی پرهیز از جنگ در دستور کار دولت و حاکمیت ایران است، اظهارکرد: این بدان معنا نیست که آمریکا هر کاری کند ایران سکوت می‌کند. بلکه انتقام سریع با انتقام سخت تفاوت دارد. مردم فشار می‌آورند که سریعا کاری انجام شود ولی باید اجازه دهند کسانی که حافظ امنیت کشور هستند عاقلانه و مدبرانه و با بررسی همه جوانب انتقام خون شهید سلیمانی‌ها را بگیرند نه اینکه تنها ضرب شستی نشان داده شود و کشور را وارد مخاصمه‌ای کنیم که هزینه‌اش شاید خیلی بالا باشد. غلامعلی جعفرزاده ایمن‌آبادی با تاکید بر اینکه جنگ برای ایران نفعی ندارد، افزود: آمریکایی‌ها به دنبال جنگ هستند زیرا برایشان نفع دارد. آنها سلاح‌هایشان را در منطقه می‌فروشند و به دنبال جنگ نیابتی هستند. لذا کشورهای منطقه هوشیار باشند. رئیس فراکسیون مستقلین خاطرنشان کرد: انتقام سخت مزیتش این است که آمریکایی‌ها را در هراس نگه می‌دارد. من فکر می‌کنم در آینده نه چندان دور پاسخ محکمی درخور شأن شهید سلیمانی نه یک بار بلکه بیشتر داده خواهد شد.