فاش میگوید و از گفته خود دلشاد است / صراحت سوال‌انگیز کفاشیان درباره ساختار فدراسیون فوتبال

کفاشیان همچنین اضافه کرده است که «نباید دروغ می‌گفتیم. الان باید بگوییم که نهاد عمومی غیردولتی هستیم. اگر قبول نکردند، قانون را به مجلس ببریم که مدیران بعدی به مشکل نخورند. هر وقت تکان خوردیم، چوب را سر ما کوبیدند که فدراسیون فوتبال نهاد عمومی و غیردولتی هستیم.»
اظهارات علی کفاشیان در وانفسای تلاش فدراسیون برای اصلاح اساسنامه و ارسال آن به فیفا برای گرفتن تایید برگزاری انتخابات انجام شده است. انتخاباتی که قرار است از دل آن رییس جدید فدراسیون فوتبال بیرون بیاید و وضعیت را از بلاتکلیفی خارج کند. در واقع به نظر می‌رسد کفاشیان تلاش دارد تا دیگران را متقاعد کند رویه غلط سال‌های گذشته را کنار بگذارند و یک بار صادقانه با نهاد فیفا روبه‌رو شوند. اما به نظر می‌رسد در رسیدن به این هدف مشکلات زیادی وجود دارد. مشکلاتی که طی تمام این سال‌ها باعث شده اراده‌ای جهت شفاف‌سازی شکل نگیرد. مشکلاتی که احتمالا خود کفاشیان هم با آن درگیر بوده و در برهه‌ای ترجیح داده سرش به کار خودش گرم باشد.
اما واقعا دلیل اینکه چنین دروغی گفته می‌شود، چیست؟ و چرا آقای کفاشیان زمانی که زمامدار فدراسیون بوده کاری برای حل این معضل نکرده است؟ در پاسخ به سوال اول می‌توان از رابطه دولت با فدراسیون فوتبال حرف زد. نیازی به اثبات ندارد که تمام دولت‌های چند ده سال اخیر علاقه وافری به حضور پر رنگ و مستقیم در فوتبال داشته‌اند. در این میان بین جناح‌های مختلف هم تفاوتی نیست. از احمدی‌نژاد بگیرید که در سرش سودای ریاست فدراسیون فوتبال را برعهده داشت تا همین دولت روحانی که وزیر ورزش و جوانانش چهار سال است با کارت خصوصی‌سازی استقلال و پرسپولیس بازی می‌کند، اما در عمل نشان داده علاقه‌ای برای واگذاری این دو باشگاه ندارد حتی اگر به قیمت هر روز ناسزا شنیدن در استادیوم‌ها تمام شود.
این علاقه شدید سیطره دولت‌ها بر فدراسیون فوتبال را می‌توان از چند منظر بررسی کرد؛ اولین دلیل خیلی واضح و روشن است. فوتبال یکی از درآمدزاترین نهادهای نه تنها ایران که جهان است. گردش مالی فدراسیون فوتبال ایران که حتی از بسیاری از درآمدهای قانونی خود نظیر حق پخش تلویزیونی محروم است، رقم بسیار چشمگیری است. شاید گفته شود که وزارت ورزش نه تنها پولی از فدراسیون نمی‌گیرد، بلکه حتی دیده شده بودجه نیز در اختیار فدراسیون قرار می‌دهد یا هر وقت تیم‌های استقلال و پرسپولیس در پرداخت بدهی‌های روزافزون‌شان دچار مشکل شده دست به دامان وزارت می‌شوند. این نقل قول درستی است اما باید به این نکته توجه داشت که ما در مورد یک وضعیت سالم مالی حرف نمی‌زنیم. مقصود اتهام‌زنی نیست، اما باید تاکید کنیم که حساب و کتاب وزارت و فدراسیون فوتبال هیچ‌گاه شفاف نبوده است. اما می‌توان پرسید و پیگیری کرد که چه پول‌هایی در این میان جابه‌جا شده‌ و چه منافعی در میان است که دولت تحت هیچ شرایطی حاضر نیست پای خود را از فوتبال بیرون بکشد؟
دلیل دوم علاقه دولت و نهاد حاکمیت به حضور گسترده در فوتبال وجه سیاسی و اجتماعی این ورزش در جامعه است. فوتبال در ایران یک نیروی بالقوه بسیار بزرگ و عظیم پشت سر خودش دارد که می‌تواند تنش‌های زیادی را ایجاد کند و این برای برخی افراد کمی ترسناک است. هم غم و هم شادی این جماعت به‌طور مستقیم با فوتبال گره خورده است، پس خیلی بیراه نیست اگر تصور کنیم که فوتبال تبدیل به اهرمی برای مدیریت این نیروی بالقوه شود. نمودهای بیرونی و ساده دولت‌ها برای بهره‌برداری از فضای فوتبال را می‌توان در قول احمدی‌نژاد برای بازگرداندن امتیازات کسر شده از پرسپولیس از طریق رایزنی با فیفا و دست به کار شدن تمام ارکان دولت روحانی برای بازگرداندن استراماچونی دید. در چنین شرایطی بسیار بعید به نظر می‌رسد که پای دولت از فوتبال برچیده شود. به این نقل قول از کفاشیان در همین مصاحبه اخیر دقت کنید: «بعد از جابه‌جایی در دولت، وزیر جدید من را نمی‌خواست و گفت که من بازنشسته هستم. به او یادآور شدم که فدراسیون یک نهاد مستقل غیردولتی است و بازنشستگی من ایرادی ندارد، اما وزیر محترم گفت فدراسیون نهاد عمومی غیردولتی است و بازنشستگی هم ایراد دارد.» آیا چنین چیزی با عقل جور در می‌آید که وزیر ورزش به کسی که با رای مجمع فدراسیون انتخاب شده بگوید تو را نمی‌خواهم؟
کافی است سری به جنجال‌های بین وزارت ورزش و فدراسیون فوتبال در سال‌های گذشته بزنیم تا شکی در این نظریه باقی نماند که دولت‌ها به فوتبال علاقه شدیدی دارند. حتی همین ماجرای سال گذشته و تصویب قانون بازنشستگی و فشار به مهدی تاج برای ترک مسندش نیز جزو همین دسته قرار می‌گیرد. اما در کنار علاقه و دخالت‌های دولت یک سوال مهم دیگر مطرح می‌شود؛ اینکه چرا رییس فدراسیون فوتبال که می‌داند چنین مشکلی وجود دارد تلاشی برای مرتفع کردنش نمی‌کند. از آقای کفاشیان باید پرسید که چرا عوض اینکه امروز با زبان موعظه چنین مطالبه‌ای داشته باشد در روزگاری که قدرت داشت، کاری نکرد؟ البته در چند وقت اخیر و بعد از جدایی کامل کفاشیان از فدراسیون فوتبال شکایت‌های زیادی توسط مرد خوش‌خنده ورزش ایران از نهادی که سابق بر این مدیرش بوده را شنیده‌ایم. کافی است به تعداد برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی و مطبوعاتی که کفاشیان در همین دو، سه ماه گذشته در آن شرکت کرده، نگاهی بیندازیم. کفاشیان مثل پیرمردی شده که در جمع‌های مختلف می‌نشیند و از خاطراتش می‌گوید و شیرین زبانی و گاهی هم مثل مورد اخیر نقد می‌کند و راهکار ارایه می‌دهد. این در حالی است که ایشان باید بابت عملکرد خودش و اینکه چرا در زمان نشستن بر مسند ریاست فدراسیون کاری نکرده پاسخگو باشد.
البته این سکوت مدیران فوتبال و تن دادن به بازی دولت، همین بازی نهاد عمومی یا مستقل بودن فدراسیون و دروغ گفتن به فیفا، هم به نوعی به همان دلایل اول برمی‌گردد. می‌دانیم که شرکت در انتخابات‌ فدراسیون‌ها نیز باید از مسیر گزینش نهادهای اطلاعاتی و امنیتی نظیر حراست وزارت ورزش بگذرد و طبیعتا سخت‌گیری‌ها برای فدراسیون فوتبال به خاطر دلایل ذکر شده قطعا بالاتر است. پس مدیری که می‌خواهد در سطح اول فوتبال ایران سکاندار شود باید حواسش باشد که زیاد دور بر ندارد، چراکه به خوبی می‌داند ممکن است بعد از اتمام مثلا دوره نخستش دیگر شانسی برای حضور در انتخابات پیدا نکند.
مجموعه این عوامل و معضلی به نام علاقه به پنهانکاری در تار و پود فوتبال ایران تنیده شده، کما اینکه همین چند وقت پیش ای‌اف‌سی هم به این دلیل که باشگاه‌ها در ارایه صورت حساب‌های‌شان دروغ گفته‌اند، عصبانی شده بود، باعث شده که سال‌ها فدراسیون خودش را نزد فیفا نهادی مستقل معرفی کند در حالی که چنین نبوده و عجیب‌تر از همه اینها این است که چرا در همه این سال‌ها فیفا فریب خورده است؟ فیفا برای اینکه بفهمد فدراسیون فوتبال ایران نهادی مستقل و غیردولتی نیست، کافی است سری به مطبوعات ایران بزند و اخبار را دنبال کند تا از حجم انبوه تناقضات در این زمینه آگاه شود. اما اینکه چرا چنین اتفاقی تاکنون نیفتاده و درست سر بزنگاه و هنگام برگزاری انتخابات فدراسیون سر و کله فیفا پیدا شده نیز جای سوال دارد!