اول اینکه هیچ انقلابی هرگز بدون تظاهرات گسترده شکل نگرفته است. شیوع کووید-19 و ترس از ابتلا به ویروس به طور موثر احتمال برگزاری راهپیمایی، تجمع و هر گونه اعتراض جمعی را که کلید شکل گیری انقلاب ها در تاریخ بوده، از بین برده است. در حقیقت، این بیماری جنبش های اعتراضی در عراق و لبنان را که چندین ماه ادامه داشتند، خاموش کرد. اگر اعتصابات گسترده در ایران در جریان باشند هم هیچ کسی متوجه آن نخواهد شد، چون هیچ کسی نمی داند اعتصاب در قرنطینه چه شکلی می تواند داشته باشد. اگرچه انقلابیون ایرانی می توانند ابداع کننده اولین انقلاب مجازی علیه یک نظام در تاریخ بشریت باشند، اما بعید است که چنین اتفاقی رخ دهد.
دوم اینکه اصول گرایان در ایران خیلی مسئولانه تر از عمل گرایان واکنش نشان داده اند. تا اینجای کار، این اصول گرایان به رهبری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بوده اند که کارآمدترین و مناسب ترین واکنش را به بحران نشان داده اند. آنها بودند که در مباحثات، ممنوعیت سفر، قرنطینه، منع آمد و شد، فاصله گذاری اجتماعی، لغو رویدادهای مذهبی و فرهنگی، کمک دولت به افراد آسیب دیده از نظر جسمانی و کمک به قشر آسیب پذیر از نظر اقتصادی را خواستار شدند. در اتفاقی عجیب، میانهروها و عمل گرایان به سرپرستی رئیس جمهوری حسن روحانی اصرار داشتند که ویروس خیلی خطرناک نیست، درباره مشکلات پزشکی ایران مبالغه می شود و مردم باید زندگی روزمره خود را داشته باشند. برای نمونه، به رغم اجماع پزشکان و متخصصان بهداشت و درمان در ایران بر سر لزوم قرنطینه شهرهای ایران در اواسط ماه مارس، دولت حسن روحانی و متحدانش که طبق گزارش ها طرفدار ایده محافظت از اقتصاد به هزینه انتشار ویروس بودند، از این کار امتناع کردند. در همین حال، وزارت کشور ایران به سرپرستی عبدالرضا رحمانی فضلی که یک اصول گرای تندرو به شمار می رود، به رغم نارضایتی روحانیون و محافظه کارترین اقشار در جامعه تصمیم به تعطیلی همه حرم های مذهبی ایران گرفت. در نتیجه، زمانی که این بحران نیز سرانجام به تاریخ بپیوندد، احتمالا از اصول گرایان ایران به عنوان قهرمانان و از پراگماتیست ها به عنوان شخصیت شرور داستان یاد می شود. همین امر سبب شده که مردم به قد علم کردن در برابر نظامی که آن را اساسا اصول گرا می دانند، تمایلی نداشته باشند.
سوم و آخر اینکه در نظام جمهوری اسلامی عمدتا در مواجهه با هر بحرانی گروه های مختلف متحد می شوند. در جنبه سیاسی بحران کووید-19 در ایران تا اینجای کار بیشتر تقصیرها بر گردن عمل گرایان افتاده، اما اگر کار به جایی برسد که بحران از سوی نیروهای مردمی به تهدیدی برای نظام تبدیل شود، تاریخ جمهوری اسلامی نشان می دهد که همه شکاف ها و اختلافات در دستگاه سیاسی ناپدید می شوند. بنابراین، بعید به نظر می رسد که بحران کووید-19 به تغییر نظام بینجامد.
نظرات کاربران