این موضوعی است که درمیان کارشناسان اختلاف ایجاد کرده است. گروهی باوردارند چین وروسیه دردوره قبلی تحریم ها ی ایران از طرف سازمان ملل متحد در چند قطعنامه صادره ایستادگی نکردند و از اهرم وتوی خود استفاده نکرده و باردیگر همان کار را تکرار می کنند. گروه دیگری اما می گویند این بار داستان تفاوت دارد و چین و روسیه در برابر قطعنامه احتمالی ایستادگی خواهند کرد. در زیر ابتدا نظراحمد زید آبادی تحلیل گر مسایل ایران وجهان و پس ا ز آن دیدگاه یک نماینده مجلس وعضوکمیسیون امنیت ملی را می خوانید:
حمایت چین قوی نیست
احمد زید ابادی در صفحه تلگرامی خود نوشته است: با نزدیک شدن موعد لغو داد و ستد تسلیحاتی با ایران بر مبنای توافقنامۀ برجام، دولت آمریکا در صدد برآمده است تا مانع این اقدام شود و تحریم خرید و فروش سلاحهای متعارف با ایران را تا مدت زمانی نامعلوم تمدید کند.بر همین اساس، گویا وزارت خارجۀ آمریکا طرحی حقوقی را تهیه و تدوین کرده است که بر مبنای آن، ایالات متحده به رغم خروجش از توافقنامۀ برجام، همچنان یکی از طرفهای توافقنامه شناخته شود تا بتواند "مکانیسم ماشه" را برای کشاندن پروندۀ هستهای ایران به شورای امنیت فعال کند و از آن طریق تحریم تسلیحاتی ایران را تمدید کند. در مورد اعتبار حقوقی اقدام آمریکا بحثهای بسیاری شده که عمدتاً حکایت از سست بودن آن دارد، اما دولت ترامپ تا کنون نشان داده است که فقط تا آنجا تابع مقررات حقوقی بینالمللی است که منافع خاص کشورش را در صحنۀ جهانی تأمین کند، اما همین که معاهدهها یا حتی قطعنامههای شورای امنیت را خلاف برنامههای کلان خود تشخیص دهد، به راحتی آنها را دور میزند و یا نادیده میگیرد.
در مورد لغو داد و ستد تسلیحاتی با ایران دولت ترامپ قاعدتاً بر "واقعیات روی زمین" انگشت خواهد گذاشت؛ بدین معنا که به جای استدلال حقوقی، ماجرای حضور ایران در خاورمیانه را پیش خواهد کشید، حضوری که از نگاه آمریکا ومتحدانش، مایۀ بیثباتی منطقه شده است و لغو تحریم تسلیحاتی ایران میتواند به ابعاد آن بیفزاید.به نظرم این نوع برخورد، مشکلی در جلب حمایت سه کشور اروپایی عضو برجام یعنی بریتانیا، فرانسه و آلمان ایجاد نخواهد کرد چرا که آنان نیز از حضور ایران در خاورمیانه بیمناکاند و آن را اقدامی بیثبات کننده و خطرناک میدانند.در این میان، قاعدتاً دو کشور روسیه و چین به عنوان اعضای دائمی شورای امنیت درجهت لغو یا تمدید تحریم تسلیحاتی ایران میتوانند نقش تعیین کنندهای بازی کنند.این دو کشور ضمن روابط به نسبت گرم خود با تهران و حتی شاید علاقهشان به فروش سطحی از تسلیحات به ایران با انگیزۀ تجاری، از رفتار کلان جمهوری اسلامی در منطقه راضی به نظر نمیرسند. از این رو، موضعگیری آنها در مورد بند مربوط به لغو تحریم داد و ستد تسلیحاتی با ایران به خلاف گزارش رسانههای بینالمللی چندان هم روشن نیست.طبعاً آمریکا و متحدان اروپاییاش، روسیه و چین را برای همراهی با تمدید تحریم تسلیحاتی ایران تحت فشار خواهند گذاشت، اما فشار مؤثرتر احتمالاً از جانب اسرائیل وعربستان اعمال خواهد شد.
اسرائیل با هر دو کشور روسیه و چین رابطۀ صمیمانهای دارد. بنابراین از تمام قدرت دیپلماتیک خود و فشار جوامع یهودی سرتاسر جهان استفاده خواهد کرد تا آن دو کشور را به تمدید تحریم تسلیحاتی ایران راضی کند. سعودیها هم گرچه در شرایط کنونی روابط سابق خود را با روسیه ندارند، اما از جهت تحت فشار گذاشتن چین برای کمک به تمدید تحریم تسلیحاتی ایران، همچنان نیروی بسیار مؤثری هستند.با این حساب، احتمال اینکه روسیه و چین قطعنامۀ احتمالی شورای امنیت برای تداوم تحریم تسلیحاتی ایران را وتو کنند، چندان قوی نیست.
چین می ایستد.
اما محمدجواد جمالی نوبندگانی، نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی درگفت وگو با ساید دیپلماسی ایرانی نظر دیگری دارد و معتقداست چین و روسیه دربرابر تصویب قطعنامه ایستادگی خواهند کرد. وی گفته است : من معتقدم که سه کشور اروپایی آلمان، فرانسه و انگلستان به عنوان اعضای برجام موافق ارائه چنین پیش نویس قطعنامهای به شورای امنیت از طرف آمریکایی ها هستند و بگذارید از سوال اخر شما شروع کنم. مسلماً مقامات ایالات متحده آمریکا چه پیشنویس قطعنامه مورد نظر خود را به مقامات روسیه و چین ارائه بکنند یا نکنند با توی این دو کشور در شورای امنیت مواجه خواهند شد. بنابراین ایالات متحده آمریکا از هم اکنون میداند که سرنوشت این قطعنامه در شورای امنیت چه خواهد بود و این قطعنامه از همین حالا هم مرده است. اتفاقا به همین دلیل است که به موازات تلاش کاخ سفید برای تنظیم پیش نویس این قطعنامه و ارائه آن به شورای امنیت، آمریکاییها درصددند با یک ترفند حقوقی، به اصطلاح خود را در برجام جا دهند تا بتوانند بدون در نظر گرفتن وتوی چین و روسیه و یا هر کشور دیگری به راحتی تحریم های سازمان ملل و شورای امنیت و قطعنامه های پیشین را ضد جمهوری اسلامی ایران احیا کنند. اما در خصوص واکنش اروپایی ها به این قطعنامه هم باید گفت که بر خلاف روسیه و چین، اروپایی ها در نهایت به این قطعنامه رای مثبت خواهند داد. چون اگرچه تروئیکای اروپا و اتحادیه اروپا در برخی مسائل به خصوص توافق هستهای و برجام با عملکرد ایالات متحده آمریکا و شخص ترامپ مخالفند، اما در خصوص دیگر پرونده ها به ویژه پرونده موشکی و توان دفاعی و نیز نفوذ منطقه ای ایران با آمریکاییها هم صدا هستند و حتی در مواقعی این اروپایی ها بوده اند که واکنش های به مراتب جدیتری از کاخ سفید در خصوص این مسائل از خود نشان داده اند. کما این که در قبال اقدام ایران در پرتاب موفقیت آمیز ماهواره بر قاصد هم شاهد بودیم که مقامات اروپایی نیز مواضع تندی در این خصوص اتخاذ کردند که در راس آن وزارت امور خارجه فرانسه طی مواضعی رسمی این اقدام غرور آفرین نیروی هوافضای سپاه را محکوم کرد و آن را مغایر قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت و گامی در جهت ناامنی منطقه و جهان توصیف کرد. این مسائل نشان میدهد که احتمالاً اروپاییها در این بحث با کاخ سفید همنوا باشند.
نظرات کاربران