اشتغال از نظر اندازه بنگاهها
نتایج مطالعات نشان می دهد بنگاههای کوچک با توجه به وابستگی بیشتر به منابع داخلی برای تأمین سرمایه در گردش و همچنین لزوم پرداخت هزینه های جاری با تواتر کوتاه مدت، در معرض آسیب های شدیدتر در کوتاه مدت هستند. از مجموع حدود 24 میلیون نفرافراد شاغل کل کشور در سال 1397میلیون 15.4 میلیون نفرنفر در بنگاههای بسیار کوچک ( 1تا 4نفر) شاغل هستند و درمجموع حدود 65 درصد اشتغال کشور را همین بنگاههای بسیار کوچک تشکیل می دهند.همچنین اطلاعات بازار کار نشان نشان می دهد 97درصد از شاغلان کارکن مستقل مرد، در بنگاههای زیر 5نفر کارکن شاغل هستند. همچنین . 98درصد از کل شاغلان کارکن مستقل زن، در بنگاههای زیر 5نفر کارکن شاغل هستند همچنین آمارهای بازار کار نشان می دهد سهم شاغلان در بنگاههای دارای 1تا 4کارکن درتمامی استانهای کشور استان تهران، بیش از 50درصد است
مشاغل رسمی و غیررسمی
مشاغل غیررسمی بیش از مشاغل رسمی در معرض آسیب شوک ناشی از کرونا هستند زیرا در مشاغل رسمی رابطه کاری شاغل و بنگاه در چارچوب یک قرارداد با کارفرما تعریف میشود که غالباً افراد تحت پوشش بیمه قرار می گیرند. این رابطه کاری به دلایل مختلف پایدارتر از مشاغلی است که قرارداد و پوشش بیمه برای نیروی کار وجود ندارد. این در حالی است که به طور میانگین 60درصد از اشتغال کشور را مشاغل غیررسمی تشکیل میدهند. سال حدود 1397 حدود 62 درصد زنان و 59درصد از مردان دارای مشاغل غیررسمی هستند.همچنین 81درصد از شاغلان غیررسمی کشور مرد و در حدود 19درصد آن زنان بودند.اطلاعات نشان می دهد به ترتیب 35درصد از مردان و 17درصد از زنان شاغل در بخش رسمی، در بنگاههای 1تا 4نفر کارکن مشغول به فعالیت هستند و 87درصد از مردان و 84 اززنان شاغل در بخش غیررسمی، در بنگاههای 1تا 4نفر کارکن مشغول به فعالیت هستند.همچنین سهم اشتغال غیررسمی در اکثر استانهای کشور بالای 50درصد است و به خصوص در استانهای محروم و مرزی ازجمله آذربایجان غربی ( 73درصد،) خراسان شمالی(72
درصد) و مازندران ( 71درصد)
شاغلان جدید
آمار و اطلاعات نشان میدهد طی سالهای 1394تا 1398حدود 3میلیون نفر به جمعیت شاغل کشورافزوده شده که این جمعیت جدید شاغل، دارای ویژگیهایی هستند که عمدتاً از کاهش تقاضای ناشی ازبیماری کرونا آسیب خواهند دید. اشتغال ایجاد شده اشتغالی است که نه بخش دولتی یا شرکتی و کارخانه ای،بلکه بخش غیرشرکتی و با تمرکز بر خدماتی مانند خرده فروشی و عمده فروشی، تمیرات، حملونقل، واسطهگری، خدمات مواد غذایی و... ایجاد شده است. در این دوره که تقاضای نیروی کار جدید ازسوی شرکتها و بنگاههای اقتصادیِ متوسط و بزرگ بسیار محدود بوده است، بخشی از جمعیت فعال به دلیل نیازبرای تأمین معیشت، خود اقدام به ایجاد مشاغل و ارائه خدماتی برای گذران زندگی خود کرده اند. لذا این مشاغل که با وضعیت شغلی «کارکن مستقل» طبقه بندی میشود، دارای قرارداد به معنای متعارف بنگاههای اقتصادی و کارکنان خود نیستند و تحت پوشش بیمه قرار نمیگیرند. این گروه از شاغلان عمدتاً مشاغل تمام وقت ندارند و در موقعیت های شغلی ناپایداری مشغول هستند که عمدتاً به تقاضای خانوارها و حضور آنان در خارج از خانه وابسته است. بنابراین انتظار می رود کاهش تقاضای رخ داده طی ماه اسفند و احتمال تداوم آن حداقل تا اردیبهشت سال 1399سبب از بین رفتن گسترده این مشاغل شوند.این نرخ در بلوچستان، کرمانشاه و کردستان ( 70درصد) بسیار بالاست .اطلاعات نشان میدهد که 24درصد از شاغلان بخش خدمات در بنگاههای دارای 1تا 4نفر کارکن دارای بیمه هستند و 76درصد مابقی بیمه ندارند و از این 76درصد، 10واحد درصد زن و 66واحد درصد مرد هستند. همچنین سهم اشتغال غیررسمی از کل اشتغال بخش خدمات در هر استان محاسبه شده و نشان میدهد اولاً در بیش از نیمی از استانهای کشور، سهم اشتغال غیررسمی از کل اشتغال بخش خدمات بالای 50درصد است. ثانیاً استانهای مازندران، خوزستان و آذربایجان غربی به ترتیب با 58 ،66 و 57 درصد بیشترین سهم از اشتغال غیررسمی بخش خدمات را دارند
زمستان 98
بررسی وضعیت بازار کار ایران در زمستان 1398نشان میدهد هرچند نرخ بیکاری کاهش 1.7 نسبت به زمستان 1397داشته است با این حال از جمعیت 3270هزار نفری بیکاران در زمستان 1397حدود 35.1 موفق به یافتن شغل شده اند و مابقی یا همچنان بیکار ماندهاند (36.8 درصد) و یا عمدتاً به دلیل دلسرد شدن از یافتن شغل از بازار کار خارج شدهاند ( 27.9 درصد). نتایج محاسبات نشان می دهد در صورتی که این افراد دلسرد شده همچنان در بازار کار باقی می ماندند نرخ بیکاری در زمستان 1398به جای 10.6 درصد اعلام شده توسط مرکز آمار ایران به 13.6 می رسید. همچنین رشد تعداد شاغلان نیز کاهش قابل توجهی نسبت به سالهای قبل داشته است. به طوری که در این فصل حدود 52هزار نفر به جمعیت شاغل اضافه شده است. ضمن اینکه این افزایش اشتغال نیزتنها در بخش خدمات و آن هم در مناطق شهری رخ داده است و در سایر بخشها با کاهش تعداد شاغلان روبه رو بوده ایم. این موضوع در حالی است که پس از شیوع بیماری کرونا بیشتر شاغلان آسیبدیده، در بخش خدمات مناطق شهری بوده اند.در این شرایط تحمیل شوک پیش بینی نشده بیماری کرونا بر بازار کار کشور شرایط را بسیار پیچیده تر کرده است. ضمن اینکه ساختار بازار کار کشور باعث شده اثر شیوع این بیماری بر بازار کار تشدید شود. نتایج مطالعات نشان می دهد بنگاههای کوچک با توجه به وابستگی بیشتر به منابع داخلی برای تأمین سرمایه در گردش و همچنین لزوم پرداخت هزینه های جاری با تواتر کوتاه مدت، در عرض آسیب های شدیدتر ناشی از شوک کرونا در کوتاه مدت هستند. در حال حاضر از مجموع نزدیک 24 میلیون نفر افراد شاغل کل کشور در سال ،1397 15.4معادل میلیون نفر در بنگاههای کوچک ( 1تا 4نفر) شاغل هستند و درمجموع حدود 65درصد اشتغال کشور را همین بنگاههای کوچک تشکیل میدهند. همچنین مشاغل غیررسمی بیش از مشاغل رسمی در معرض آسیب ناشی از شوک کرونا هستند. این در حالی است که 60درصد اشتغال کشور را مشاغل غیررسمی تشکیل میدهند و حتی سهم اشتغال غیررسمی در بسیاری از استانهای کشور بالای 70درصد است
نظرات کاربران