نرسي قربان متخصص نفت وگاز با اشاره به اينكه ما چندين سال است كه به تركيه گاز صادرميكنيم و قرارداد بسيار خوبي داريم، گفت: اين قرارداد بسيار پرمنفعت است. البته به نظر من خوب بودن اين قرارداد يك ايرادي شده، ديگر هيچكس جرأت نميكند قراردادي مثلا با پاكستان ببندد كه قيمتش از قيمت اين قرارداد كمتر باشد.گويي ما گروگان قيمت اين قرارداد هستيم
عصر شنبه ۹ اسفند درحالي كه هوا رنگ و بويي كاملا بهاري به خود گرفته، كميسيون اقتصادي بنياد اميد ايرانيان به ميزباني محمدرضا عارف و حسين عبدهتبريزي و با سخنراني نرسي قربان دكتراي اقتصاد انرژي از دانشگاه لندن و متخصص حوزه نفت و گاز دور هم جمع شدند تا در مورد خزان قيمت نفت صحبت و چشمانداز آتي نفت را بررسي كنند. نرسي قربان در اين نشست در پاسخ به «تعادل» در مورد سوآپ اظهاركرد:«سوآپ كار ما نيست. ما بايد خريدار و فروشنده باشيم.» اين درحالي است كه عارف در پايان جلسه مخالفت خود را با اين صحبت به اين شكل مطرح كرد: « اگر ما فقط به سمت خريد و فروش برويم ممكن است بازار را از دست بدهيم. به اين ترتيب سوآپ نفت هنوز در دستور كار دولت قرار دارد.» قربان در اين نشست پيشبيني كرد كه جهت بهاي نفت رو به بالا باشد. وي همچنين در مورد لزوم راهاندازي وزارتخانه انرژي در كشور صحبتهايي كرد. وي با اشاره به قرارداد گاز ايران با تركيه گفت: «اين قرارداد بسيار پر منفعتي است اما ما گروگان قيمت اين قرارداد هستيم.»
نرسي قربان متخصص نفت وگاز با اشاره به اينكه ما چندين سال است كه به تركيه گاز صادرميكنيم و قرارداد بسياري خوبي داريم، گفت: «اين قرارداد بسيار پرمنفعت است. البته به نظر من خوب بودن اين قرارداد يك ايرادي شده، ديگر هيچكس جرأت نميكند قراردادي مثلا با پاكستان ببندد كه قيمتش از قيمت اين قرارداد كمتر باشد.» وي افزود: «گويي ما گروگان قيمت اين قرارداد هستيم. به هر حال در اين زمينه رقيب اصلي ما درحال حاضر روسيه است، اگر ما زودتر دست بهكار نشويم و با شرايطي بهتر از آنان و خيلي سريعتر آنان اقدام نكنيم روسيه از ما جلو خواهد زد.» قربان افزود: «بهطوركلي اروپاييها مايلند تا حدودي منبع تامين گاز خود را از روسيه كنار بگذارند و اين برگ برندهيي براي ماست. ما از اين لحاظ از آنها جلوتر هستيم. اما اگر دست نجنبانيم ممكن است آذربايجان، تركمنستان و روسيه به اشكال مختلف گاز را به تركيه برسانند و از ما جلو بزنند.»
نرسي قربان در پاسخ به «تعادل» در مورد حركت اقتصاد ما از نفت به گاز مدعي شد: «اين حركت مدتهاست كه شروع شده است. درحال حاضر بخش انرژي كشور ۷۰درصد گاز است. اگر اين حركت صورت نگرفته بود درحال حاضر حتي يك بشكه نفت هم براي صادرات نداشتيم.» وي در مورد سوآپ نفت در كشور به «تعادل» گفت: «سوآپ كار ما نيست. ما به آن معنا واسطه نيستيم بلكه ما فروشنده و خريدار نفت وگاز هستيم و بايد هم باشيم.» وي تشريح كرد: «سوآپ كردن يك داستان غيرشفافي است كه در آن يك عده صاحب منفعتي ميشوند و در نتيجه مشكلاتي ايجاد ميشود.» قربان ادامه داد: «ما اگر بخواهيم ميتوانيم از تركمنستان بخريم و به تركيه يا هركشور ديگري بفروشيم. يا مثلا نفت را از قزاقستان ميخريم و پول آن را بهصورت دلار پرداخت ميكنيم و در پايانه خارك هم به هر كسي كه بخواهيم ميفروشيم. اختلافش هم سودي است كه به خودمان
خواهد رسيد.» وي افزود: «سوآپ فقط براي اين بوده كه ما پولي ندهيم. پولي براي خريد ندهيم و اين ميان دو يا سه دلار هم سود ببريم. اين كار ايران بهعنوان كشوري كه بزرگترين ذخايرگاز دنيا را دارد يا يكي از بزرگترين ذخاير نفت دنيا را دارد خوب نيست و درست نيست كه وارد چنين معاملاتي بشود. ما ميتوانيم بزرگترين خريدار و بزرگترين فروشنده در عرصه نفت و گاز باشيم.»
سوآپ نفت؛ آري يا خير؟
اما محمدرضا عارف در پايان جلسه مخالفت خود را نسبت به صحبتهاي قربان در مورد سوآپ در كشور به اين شكل مطرح كرد: «دركشور ما سوآپ گاز هيچوقت مطرح نبوده است با اينكه تركيه اصرار زيادي به اين كار داشت اما ما هيچوقت حاضر به اين كار نشديم. چراكه هيچ صرفهيي براي ما ندارد.» وي ادامه داد: «اما در مورد نفت خام هميشه اين صحبت بوده است. اگر ما فقط به سمت خريد و فروش برويم ممكن است، بازار را از دست بدهيم. به اين ترتيب سوآپ نفت هنوز هم از دستوركار دولت خارج نشده و اين مساله بسياري مهمي است».
لزوم تجديدنظر در فرمول قيمتگذاري گاز
در ادامه جلسه نرسي قربان در مورد صادرات گاز به اروپا از طريق خطوط لوله اظهاركرد: «خيليها اعتقاد دارند كه اروپا ديگر بازار خوبي براي گاز نيست. اروپا از گاز اشباع شده است. از همه جا به اروپا گاز مي رسد از آفريقا گرفته تا روسيه به اروپا گاز ميفرستند.» وي افزود: «امريكاييها ميخواهند به اروپا ال ان جي بدهند. به اين ترتيب ما ميتوانيم بدون هيچ مشكلي از طريق تركيه به اروپا برويم اما اين بازار، بازاري نيست كه تصور كنيم بابت آن ميليونر ميشويم.»
سپس اين متخصص حوزه اقتصاد انرژي كشور در مورد ايراداتي كه به فرمول قيمتگذاري گاز دركشور وجود دارد، اشاره كرد و گفت: «نكته ديگر اينكه فرمول محاسبه گاز ما در داخل حتي در دورافتادهترين نقاط و روستاها بر مبناي نفت وارداتي ژاپن است و بر اين اساس قيمتگذاري ميشود.» وي تاكيد كرد: «اين موارد بايد اصلاح شود. مهمترين چيزي كه اكنون بايد به آن فكر كنيم اين است كه يك فرمول درازمدت گاز داشته باشيم؛ طوري كه هم اسراف را تشويق نكند و هم باعث سرمايهگذاريهاي گازي شود تا گاز ما جايگزين نفت ما شود. صادرات برق هم همان حالت را پيدا ميكند، برق هم با گاز توليد ميشود و به اين ترتيب باز همهچيز به گاز بازميگردد.»
وزارتخانه انرژي و آب را راه بيندازيم
بهدنبال اين صحبتها مباحث پايهايتري مطرح شد. نرسي قربان اظهاركرد: «به نظر من بايد يك وزارت انرژي داشته باشيم كه يك سمت آن كارهاي مربوط به نفت را انجام دهد، يك سمت آن شركت ملي گاز باشد كه توليد گاز را هم در دست داشته باشد، يك طرف هم برق باشد؛ البته به اين ترتيب هستهيي هم وارد اين بخش ميشود. اما به يك وزارت آب نياز داريم شايد به قدرت وزارت نفت.» وي افزود: «معنايي ندارد كه آب كشور در دستان وزارت نيرو باشد، مهمترين معضل ما در آينده آب است، ما به يك وزارت بزرگ براي حل اين مشكل نياز داريم. اين مشكلي است كه از قديم نشات ميگيرد كه آب را در حيطه وزارت نيرو قرار داده است، هيچ توطئهيي هم در كار نبوده اما اين مشكل ايجاد شده است.»عارف نيز در اين مورد اعلام كرد: «اخيرا بحث وزارت انرژي مطرح شده اما در مورد آب بايد بهطور جديتر به آن بپردازيم. آب در شرايط بلاتكليفي قرار گرفته است».
نرسي قربان در اين جلسه با اشاره مسايلي كه روسها در شرايط فعلي كاهش بهاي نفت از آن استفاده بردند، اظهاركرد: «روسها در اين وضعيت از مساله گاز استفاده بردند. آنها خط لوله جنوب را كنسل كردند، گفتند ما از طريق تركيه به جنوب اروپا گاز صادر ميكنيم.» وي استدلال كرد: «اين مساله نقش ايران را در اين جريان پررنگتر ميكند، اين يعني آنها دارند تلاش ميكنند جاي ما را بگيرند، آنها دارند هاب ما را ميگيرند. اين نشاندهنده تغييرات و تحولات عمده در حوزه گاز است كه در شرايط حاضر درحال رخ دادن است.» وي افزود: «اگر همه اينها را روي هم بريزيم، متوجه خواهيم شد كه سقوط قيمت نفت منجر به تحولات عمدهيي شده كه ما فقط بخشي از آن را ميبينيم و بخش ديگر آن از ديد ما پنهان است.»
كارشناس حوزه نفت وگاز با بيان اينكه تقاضا درحال افزايش است و عرضه با كاهش مواجه خواهد شد گفت: «به تعادل رسيدن اين موضوع امكانپذير است اما اينكه نفت به ۱۰۰دلار و ۱۲۰دلار بازگردد دوباره مشكل ايجاد خواهد چراكه به محض اينكه توليد براي شيل و ساير توليدكنندگان غيراوپك، اقتصادي شود آنها دست به رقابت ميزنند و توليد خود را افزايش ميدهند و دوباره وارد بازار ميشوند.» قربان افزود: «به اين ترتيب ميتوان پيشبيني كرد كه نفت براي ۴تا ۵ سال آينده بين ۷۰تا ۸۰دلار باقي بماند.» وي خاطرنشان كرد: «البته هيچ يك از اين پيشبينيها دقيق نيست. مثلا با وجود اينكه ميگوييم اهميت اوپك يا خاورميانه كم شده با اين وجود اگر مثلا فردا اتفاق سياسي بزرگي در عربستان سعودي يا كودتايي در آنجا رخ دهد خيلي سريع شاهد نفت ۸۰دلار خواهيم بود به اين ترتيب اين پيشبينيها دقيق نيست.»
بهاي نفت صعود خواهد كرد
قربان در مورد روند بهاي نفت در آينده چنين پيشبيني كرد: «به نظر من در شرايط فعلي احتمال بالا رفتن جهت قيمت نفت بيشتر از پايين آمدن آن است.» وي ادامه داد: «اگر مساله تحريمها در ايران حل شود، تغييرات عظيمي در سيستم نفت وگاز منطقه رخ خواهد داد. اگر درهاي ايران به روي شركتهاي نفتي خارجي باز شود و آنها بتوانند در اينجا سرمايهگذاري كنند، ايران ميتواند دوباره بالانس را تغيير دهد. نه تنها در مورد نفت بلكه در مورد گاز نيز ميتواند اين تغيير را ايجاد كند.»
نرسي قربان در مورد وضعيت عراق نيز اظهاركرد: «عراق بهدنبال اين بود كه توليد خود را به ۱۲ميليون بشكه در روز برساند. اما تمامي قراردادهايي كه عراق داشت براي نفت ۱۰۰دلار قابل بحث بود و در مورد نفت ۶۰دلار شرايط فرق ميكند و بايد مورد بازنگري قرارگيرد.» وي ادامه داد: «اما در مورد ايران قرارداد بيع متقابل بود كه من نام آن را زجر متقابل گذاشته بودم، چون به نظرم هر دو طرف از آن قرارداد زجر ميكشيدند.» البته قربان با اشاره به اينكه اكنون در اين قراردادها تجديد نظر شده است، گفت: «قراردادهاي تجديدنظر شده قراردادهاي خيلي بهتر از بيع متقابل و قراردادهاي نفتي عراق است؛ اما به نظرم باز هم اين قرار داد براي نفت ۱۰۰دلاري بود و بايد براي نفت ۶۰دلاري مورد بازبيني قرار گيرد.»
عراق؛ خطر نفتي براي عربستان
در ادامه اين جلسه حسين عبدهتبريزي، مشاور وزير راه و شهرسازي در مورد قدرت عربستان در توليد بيشتر و شكستن قيمتها از قربان پرسيد. نرسي قربان در پاسخ گفت: «اگر جدول توليد عربستان را در يك سال گذشته نگاه كنيد، تغييري در آن نميبينيد، عربستان ادعا ميكند كه تا ۱۲ميليون بشكه در روز ميتواند توليد كند. تا ۱۰ميليون بشكه هم توليد داشته است.»
وي افزود: «اينكه بتواند بهصورت درازمدت ۱۲ميليون را داشته باشد، امري نيست كه فعلا كسي بتواند در مورد آن اظهارنظر كند، عربستان هم فعلا نيازي به اين كار نميبيند.»
استاد اقتصاد انرژي با بيان اينكه عربستان دو خطر را احساس ميكند، اظهاركرد:«يك خطر نفتي كه از سوي عراق است. عراق با ذخايري كه دارد بهراحتي ميتواند ۴تا ۵ ميليون بشكه در توليدات خود اضافه كند.»
وي ادامه داد: «خطر ديگر كه سياسي است از سوي يمن است. يمن كشوري است با جمعيت عربستان، خيلي فقير، خيلي پركار و خيلي هم مسلح؛ براي همين خطر اصلي سياسي براي عربستان سعودي، يمن است.»
قربان تصريح كرد: «بهطوركلي بعيد ميدانم عربستان توليد خود را بالا بياورد.» وي با اشاره به اينكه اين موقعيت مختص عربستان تنها نيست،گفت:«نفت عراق از عربستان هم ارزانتر است، ايران و كويت و امارات متحده عربي هم نفت ارزان دارند، اين يك مساله منطقهيي است و هر پنج كشور نفت ارزان توليد ميكنند كه هيچكس قيمت دقيق آن را نميداند اما همگي زير ۲۰دلار است.»
نرسي قربان با اشاره به اينكه امريكا تا آينده بسيار دوري واردكننده نفت خواهد بود، گفت: «البته امريكا توليد خواهد كرد اما فعلا نميتواند صادر كند. ميتواند بزرگترين توليدكننده نفت باشد اما صادركننده خير.»
وي ادامه داد: «نكتهيي كه در مورد امريكا اهميت دارد، اين است كه دولت در اين كشور هيچ دخالتي در نفت وگاز ندارد. نفت وگاز امريكا در كنترل شركتهاي خصوصي قرار دارد همينطور در كانادا و در اكثر نقاط اروپا وضع به همين شكل است.»
روزنامه تعادل12اسفند
نظرات کاربران