دو جناح درگیر همه توش و توان خود را برای پیش افتادن در این رقابت به کار بسته اند. جناح مخالفان مذاکره را بنیامین نتانیاهو هدایت می کند و میزبانش تندروهای کنگره امریکا است.

تعابیری که رسانه های امریکا برای این نشست به کار برده اند به روشنی گویای ابعاد حادثه است. محافل خبری امریکا از عبارت «شام آخر نتانیاهو» برای توصیف این کارزار سیاسی استفاده کرده اند. زیرا نتیجه این ماجرا احتمالاً سرنوشت کابینه تندروهای تل آویو را در انتخابات هفته آینده اسرائیل رقم خواهد زد. محافل و رسانه های صلح طلب از این کارزار به عنوان مواجهه نیروی خیر و شر یاد می کنند. آنها حرکت نتانیاهو را برای بر هم زدن توافق جامعه جهانی با ایران نماد بارز یک حرکت شرارت آمیز می بینند و بالاخره دسته دیگری از ناظران امریکایی نگران عواقب این رقابت بر روابط فیمابین هستند و کار و بار نتانیاهو نشانه های یک تقابل و تنش طولانی میان دو همپیمان را می بینند.

دوربین شبکه های تلویزیونی با مهارت صحنه رویارویی این دو جریان را به نمایش گذاشتند آن هم با زوم کردن روی چهره خندان هیات ایران و محمد جواد ظریف و سیمای برافروخته نتانیاهو.

با همه این اوصاف ماجرای جلسه تندروهای کنگره با نتانیاهو و مذاکره همزمان جان کری و محمد جواد ظریف را باید رویدادی فراتر از تضاد منافع دو دولت اسرائیل و امریکا دید این واقعه دارای جنبه های مهمتری است از جمله این که:

۱- رودررویی نتانیاهو با دیپلماسی کاخ سفید در قبال ایران مواجهه دو تفکر و و دونگاه است. در این میدان جریان افراط در پی آن است که از ابزار زور و تهدید برای کرسی نشاندن منافع و مطالبات خویش بهره گیرد. اما طرف دیگر بر آن است که از منطق گفت و گو و تعامل برای گشودن گره مناقشات جهانی بهره گیرد.

دست بر قضا دیپلمات هایی که در صحنه مذاکره با ایران حاضر شده اند تا دیروز مثل نتانیاهو و تندروهای کنگره می اندیشیدند، آنها نیز مثل تندروهای کنگره سال های طولانی کوشیدند با ابزار تحریم اقتصادی و تهدید نظامی سیاست خویش را مقابل ایران پیش ببرند اما بعد از یک دوره تجربه آزمون و خطای پرهزینه راه مذاکره را برگزیدند. بی شک پیروزی ایران در این عرصه پیروزی میانه روی و اندیشه اعتدال و ضربه سنگین بر تفکر نظامی گری و منطق زور در روابط بین الملل است و به طور متقابل ناکامی نتانیاهو نشانی از افول نفوذ تندروها و انزوای جبهه رادیکالیسم است.

۲- در دو شهر مونترو سوئیس (محل مذاکره ظریف و کری) و واشنگتن (محل نشست سناتورهای تندرو با نتانیاهو) چهره عریان و نیمه پنهان سیاست خارجی امریکا به نمایش درآمده است. همه آنچه در باره نفوذ افسانه ای لابی یهودیان شنیده بودیم را می توان در تصویرهای دوربین های مستقر در این دو نقطه به عیان دید. افکار عمومی بعد از چند ماه مذاکره هسته ای اکنون می تواند لایه های پیچیده پیوند ثروت و سیاست در ساختار سیاست امریکا را لمس کند. ارزش این شناخت و عریان سازی آن است که کار بر لابیگران سخت خواهد شد و از این پس حفظ این زدو بندها در صحنه سیاست امریکا و غرب آسان نخواهد شد.

۳- قضاوت شهروندان و نخبگان امریکا در پایان این رقابت و کارزار نفس گیر اهمیت شایان دارد. تاخت و تاز نتانیاهو و تندروهای کنگره تردیدهای جدی در باورهای تاریخی شهروندان امریکا ایجاد کرده است. به مدت بیش از نیم قرن در میان امریکایی ها این باور نهادینه شده بود که منافع اسرائیل منافع امریکا است و بالعکس. اما اکنون این معادله در حال تغییر است. آنها با حکامی در تل آویو روبرو هستند که منافع خود را به قیمت به مخاطره افتادن منافع منطقه ای و جهانی امریکاو اروپا پیش می برد بنابراین اگر کاخ سفید راهی متفاوت از تل آویو این بار در پیش گرفته به نظر می رسد از آن روست که افکار عمومی غرب دیگر توان تحمل هزینه های طاقت فرسای رژیم میلیتاریستی تل آویو را ندارد و به قول یک دیپلمات اروپایی دیگر حاضر نیست چک سفید به تل آویو بدهد.

*آفرین چیت ساز اول

روزنامه ایران