وزیر خارجه بریتانیا روز شنبه در بیانیهای اقدام اخیر دولت چین در راستای «کاهش نقش مردم هنگکنگ در اداره این دولتشهر» را نقض مداوم توافق 1984 توصیف کرد و نوشت:«اقدامات دولت چین در راستای وضع قوانینی برای کاهش مشارکت مردم در اداره هنگکنگ نقض آشکار اعلامیه مشترک چین-بریتانیا به حساب میآید. این بخشی از الگویی است که برای آزار دادن و خاموش کردن صداهای منتقد استفاده میشود و این اقدام دولت چین سومین نقض آشکار بیانیه مشترک در کمتر از 9 ماه گذشته است.» دومینیک راب در این بیانیه تاکید کرد:«تداوم اقدامات اینچنینی مقامات چین به آن معناست که اکنون باید گزارش کنم، انگلیس پکن را در وضعیت عدم تطابق با اعلامیه مشترک میداند، نمایشی از فاصله روزافزون وعدههای پکن و اقدامات آن.»
پارلمان چین در جلسه روز 11 مارس خود با تصویب لایحه ارسالی دولت، زمینه را برای بازنگری نظام انتخاباتی هنگکنگ فراهم آورد. تحلیلگران از این اقدام به عنوان گام نهایی در اعمال محدودیت سیاسی شدیدتر در هنگکنگ یاد میکنند. براساس این لایحه، تنها کسانی میتوانند در انتخابات پارلمان محلی هنگکنگ کاندیدا شوند که از نگاه کمیته بررسی- نهادی که اعضای آن از سوی حکومت مرکزی چین مشخص میشوند- «میهنپرست» به حساب آیند و درنتیجه آن حق کاندیداتوری چهرههای منتقد و طرفدار آزادیهای مدنی از آنها سلب میشود. تحلیلگران بر این باورند تصویب این لایحه شرایطی را پدید میآوردکه براساس آن حتی اگر تعدادی از چهرههای منتقد حکومت چین نیز بتوانند به پارلمان محلی راه پیدا کنند چنان در اقلیت خواهند بود که نمیتوانند کاری از پیش ببرند.
پارلمان محلی هنگکنگ 70 عضو دارد که پیش از این نیمی از آنها از طریق کمیته منصوب دولت چین و نیم دیگر از طریق آرای مردم انتخاب میشدند اما با مصوبه اخیر قرار است علاوه بر واگذاری بررسی صلاحیت کاندیداها به کمیته مذکور، انتخاب تعداد بیشتری از اعضای پارلمان به این کمیته واگذار شود.
براساس توافقی که در 1984 میان بریتانیا و چین منعقد و در 1997 اجرایی شد، پکن متعهد شده که به خودمختاری این ناحیه از حکومت مرکزی احترام بگذارد و بپذیرد آزادیهایی بیشتر از مردم عادی چین به مردم این منطقه اعطا کند. در این توافق همچنین پکن پذیرفته که نظام اقتصادی هنگکنگ که نظامی مبتنی بر بازار آزاد است به همان صورت باقی مانده و در سیستم اقتصادی چین حل نشود.
دومینیک راب وعده داده که این کشور درکنار مردم هنگکنگ باقی خواهد ماند و از دولت چین خواسته طبق تعهدات بینالمللی خود عمل کند. بهرغم این تاکیدات وزیر خارجه بریتانیا در بیانیه مذکور به هیچوجه اشاره نشده که در صورت تداوم عدم پایبندی چین به معاهده 1984 لندن چه واکنشی به این موضوع خواهد داشت.
واکنش چین به انتقادات بریتانیا
دولت چین روز یکشنبه به انتقادات لندن واکنش نشان داد. در بیانیهای که اولین بار در وبسایت سفارت چین در انگلستان منتشر شد، پکن اظهارات مقامات بریتانیا را «اتهاماتی بیاساس» خوانده و تاکید کرده بریتانیا هیچ «حق یا صلاحیت قانونی برای اظهارنظر در مورد هنگکنگ» و احساس مسوولیت در قبال مردم این منطقه ندارد. چین معتقد است براساس «حق حاکمیت ملی» همچنین برمبنای رای پارلمان که چهرهای دموکراتیک به اقدامات اخیر در هنگکنگ میدهد، میتواند در راستای منافع ملی خود تغییراتی را در نظام انتخاباتی هنگکنگ به وجود آورد.
اعتراضات 2019؛ ریشه بحران
ویویان وانگ، تحلیلگر نیویورک تایمز پیرامون دلایل اقدامات تند چین در راستای آزادیزدایی از هنگکنگ همچنین بیتوجهی این کشور به انتقادات خارجی میگوید:«اعتراضات سال 2019 در هنگکنگ یک شوک جدی برای پکن بود. اعتراضات مشابه در این منطقه یا سایر مناطق چین معمولا به سرعت خاموش میشد و دولت قادر بود با اتخاذ سیاستهایی خیلی زود آنها را کنترل کند اما در اعتراضات کنگکنگ شرایط متفاوت بود و معترضان تصمیمی برای خاموش کردن آتش اعتراضات نداشتند. از سوی دیگر پکن متنفر است که دولتهای خارجی از برخی بحرانهای داخلی چین برای ضربه زدن به این کشور استفاده کنند و این بحرانها را بهانهای برای افزایش فشار بر دولت مرکزی قرار دهند. دولت امریکا و دولت بریتانیا در آن زمان به شدت علیه موضوعات پیش آمده در هنگکنگ موضع گرفتند و رفتارها در این خصوص تا اندازهای تهاجمی بود که حکومت شی جینپینگ را نگران کرد.» به گفته وانگ، چینیها نگران شدند که هنگکنگ به پایگاه دولتهای خارجی در راستای تلاش برای به چالش کشیدن پکن تبدیل شود و از همین رو با اتخاذ سیاستهای رادیکال کوشیدند از این مساله جلوگیری کنند.
هر چند در حال حاضر انتقادات زیادی به دولت چین برای محدودسازی آزادیها در هنگکنگ مطرح میشود اما اگر از دید مقامات چینی به موضوع نگاه کنیم، سیاست پکن در قبال هنگکنگ کاملا جواب داده است. آنها توانستند اعتراضات را کنترل کنند، فعالان تاثیرگذار و منتقد را کنار بزنند و مانع از تداوم فعالیت جنبش اعتراضی در متن جامعه هنگکنگ شوند. اجرای این سیاست تا اندازهای برای پکن مهم بوده که چین برای اجرای این سیاستها پذیرفته تا با تبعات بینالمللی آن از جمله تحریم و محکومیتهای جهانی مواجه شود و یک گام هم به عقب برندارد.
حمایت از اقدام چین
ایران از معدود کشورهایی بوده که رسما از اقدام دولت چین حمایت کرده و پکن را پایبند به اصل «یک کشور- دو سیستم» دانسته است. هفته گذشته سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوال خبرنگاران درخصوص تصویب قانون جدید انتخابات هنگکنگ درکنگره چین گفت: به تصمیم حاکمیتی چین احترام میگذاریم. منطقه ویژه اداری هنگکنگ بخشی از تمامیت ارضی چین است لذا امور مربوط به آن، امور داخلی چین محسوب میشود. چین طی این سالها نشان داده به خوبی به اصل یک کشور- دو سیستم در هنگکنگ پایبند است.
خطیبزاده افزود: قانونگذاری کنگره خلق چین در مورد سیستم انتخاباتی از اختیارات این نهاد در راستای اصل یک کشور- دو سیستم است. لذا طبیعی است هرگونه دخالت خارجی در امور داخلی چین که از جمله میتواند موجب تضعیف ثبات هنگکنگ شود، مردود است.
نظرات کاربران