دوم، ابراهیم رئیسی می تواند با تکیه بر درآمد حاصل از افزایش قیمت نفت و سرمایه گذاری های بیشتر خارجی پس از تمدید توافق هسته ای، وضعیت موجود را حفظ کند. او می تواند با حرکت تدریجی مبتنی بر «احترام متقابل و منافع متقابل» که عبارت دیپلماتیک مورد علاقه مقامات ایران است، به سوی همسایگان ایران و قدرت های اروپایی دست دراز کند. ایران در کشورهای عراق، سوریه، لبنان و یمن از نفوذ و اهرم فشار برخوردار است. این مساله می تواند به نقش پررنگ ایران در کمک به بازگرداندن امنیت، صلح و ثبات به این کشورها شود و باور عمومی منطقه و غرب درباره نقش «بی ثبات کننده» ایران را معکوس و به این کشور در نشان دادن حسن نیت خود و کسب اعتبار فزاینده، کمک کند. ایران حتی فرصت و شرایط تبدیل شدن به ضامن امنیت منطقه را دارد، چرا که ایالات متحده در مسیر کاهش تعهدات نظامی خود در منطقه پیش می رود و این شرایط، می تواند فرصتی برای ایجاد ثبات و بهبود روابط ایران با همسایگان خلیج فارس، به ویژه عربستان سعودی، باشد که یک پیروزی برای مردمان همه کشورهای منطقه خواهد بود.
سوم، رئیس جمهوری جدید ایران می تواند دیدگاه های محافظه کارانه خود را تشدید و از درآمد حاصل از قیمت بالاتر نفت و سرمایه گذاری های جدید برای افزایش قدرت جمهوری اسلامی و سرمایه گذاری روی تفکر گسترش نفوذ شیعه و ایران در سراسر منطقه استفاده کند. چنین رویکردی به معنای توانمند سازی بیشتر گروه های شبه نظامی متحد ایران در منطقه است. اما نبود بازدارندگی استراتژیک در قبال همسایگان عرب، آنها را از ایران و بهبود روابط با آن دلسرد خواهد کرد. البته، اتحاد کوته بینانه اخیر بین چند کشور عربی کوچک حاشیه خلیج فارس با اسرائیل می تواند ایران را به نشان دادن شدت عمل در برابر دشمنان احتمالی تحریک کند.
عقب نشینی محدود ایالات متحده از مسئولیت پذیری نظامی در قبال «متحدان سنتی» و کاهش تعهدات استراتژیک آمریکا در خاورمیانه می تواند دولت جدید رئیسی را به جدیت بیشتر در بازی قدرت ایران برای پر کردن خلاء قدرت ناشی از عقب نشینی آمریکا، ترغیب کند.
در حال حاضر، سناریوی سوم بیشترین بخت را برای وقوع دارد. با این حال، لازم به یادآوری است که سیاست گذاری های ایران از جمله در قبال منطقه، ساکن نیستند و در خلاء شکل نمی گیرند. روابط غرب و شرق نیز چنین نیست. احتمال آشفتگی های جدید در بیشتر کشورهای منطقه وجود دارد و می تواند خسارات سنگینی برای ایران در پی داشته باشد. به همین ترتیب، ارزیابی مجدد منافع و بازسازی اتحادها می تواند محاسبات ایران را تحت ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی تغییر دهد و برای نمونه، او را برای تحقق منافع شخصی، منافع ملی، و منافع منطقه ای، به پذیرش سناریوی دوم ترغیب کند. تحقق سناریوی اول در شرایط کنونی چندان محتمل به نظر نمی رسد، اما می تواند ایران را به الگویی برای سراسر منطقه تبدیل کند.
منبع: الجزیره – ترجمه تحریریه دیپلماسی ایرانی
نظرات کاربران