پیچ و خم های گیج کننده احیای برجام

واقعیت این است که ایران تصور می کند حالا دست پری در گفت وگوهای هشت آذر دارد یا دست کم اینطور نشان می دهد و از سوی دیگر این احتمال را نباید کم انگاشت که آمریکا از ژرفا وگستردگی اقتصاد ویران شده ایران و فشار روز افزون بر شهروندان ایرانی اطلاعات کامل دارد و از این اطلاعات استفاده می کند. آیا ایران می داند نمی تواند از آمریکای بایدن تضمین بگیرد و همچنان بر این کار اصراردارد؟ اگر بشودبرای این پرسش مهم و سرنوشت ساز جواب درستی پیدا کرد شاید تحلیل داستان ساده تر شود ؟ در صورتی که مقامهای ایرانی خود می دانند آمریکا تضمین نمی دهد و اصولا تضمینی در کار نخواهد بود و بازهم بر آن اصرار دارند می شود حدس زد ایران مقصد پیچیده ای دارد.

با توجه به این‌که خروج ترامپ از برجام و اعمال مجدد تحریم‌ها، شرایط سختی را برای اقتصاد ایران ایجاد کرده، منطقی است که مقامات ایرانی ترجیح می دهند بازگشت خود به برجام را بر اساس یک معاهده الزام‌آور قانونی تضمین کنند. اکنون اعتماد به یک تعهد سیاسی صرف به حدی کم شده که برخی محافظه‌کاران ایرانی از ایالات متحده خواسته‌اند که آسیب‌های اقتصادی ایران را که تحت تحریم‌های ترامپ متحمل شده است، جبران کند. به اعتقاد ایرانی‌ها، ایالات متحده یک بار بدون پرداخت هیچ هزینه‌ای با خروج‌شان توافق هسته‌ای را نقض کردند و اکنون هم به صراحت می‌گویند که نمی‌توانند تضمین کنند بار دیگر این اتفاق نخواهد افتاد.اگرچه تقاضای ایران منطقی است، اما باید دید این کشور تا چه زمانی بر آن پافشاری می‌کند و بار تحریم‌های سنگین را تحمل می‌کند. ایران قطعاً انگیزه‌هایی برای توافق دارد. پایان تحریم‌های ایالات متحده با آزادسازی دارایی‌های خارجی و رفع مجدد تحریم‌های علیه صادرات نفت این کشور، موهبتی برای اقتصاد ایران خواهد بود.به جای درخواست تضمینی مبنی بر اینکه ایالات متحده به طور دائم به برجام پایبند است، ممکن است عاقلانه‌تر این باشد که ایران مکانیسم‌هایی را پیشنهاد کند که هزینه‌های خروج ایالات متحده را افزایش دهد و یا در صورت نقض ایالات متحده غرامت بدهد. با این حال، همان‌طور که ترامپ ثابت کرد، موانع کمی وجود دارد که می‌تواند مانع از خروج یک رئیس جمهور مصمم ایالات متحده از توافقات بین المللی یا نادیده گرفتن آن شود.در حال حاضر خطرات زیادی در کمین نشسته اند، زیرا شکست در مذاکراتی که از 29 نوامبر در شهر وین از سر گرفته می شود، خطر یک جنگ منطقه ای جدید را به همراه خواهد داشت. اسرائیل -دشمن سرسخت ایران- در صورت شکست دیپلماسی در رفع نگرانی های غرب درباره برنامه اتمی ایران، سیاست سخت‌ تری را دنبال خواهد کرد. این در حالی است که تهران بارها انکار کرده که به دنبال تولید سلاح هسته ای بوده و می گوید برای دفاع از برنامه اتمی خود آماده جنگ است.دو منبع ایرانی نزدیک به مرکز قدرت در ایران به رویترز گفتند، این واقعیت که مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشنگتن پس از انتخاب رئیس‌جمهور ابراهیم رئیسی از ماه ژوئن متوقف مانده حاکی از این است که احتمال شکست مذاکرات بیشتر از موفقیت آن است.