دربرابر این تحریم طولانی دو دیدگاه وجوددارد: یک دیدگاه باوردارد که ایران زیر بار تحریم نشکسته است و اوج تحریم را پشت سرگذاشته و با ادامه مقاومت دربرابر آن و با استفاده از امکانات داخلی می توان اقتصاد را از تنگنا نجات داد. این گروه معتقدند با وجود همه فشارها اقتصاد ایران فرو نریخته است و به جای اینکه دنبال رفع تحریم از راه گفت وگو باشیم بهتر است دنبال بی اثرکردن تحریم باشیم و یاد آور می کنند که دولت وبنگاهها باید با شرایط ادامه تحریم فعالیت کنند. در برابر اما گروه دیگر باور دارند پیامدهای تحریم بر زندگی وکسب وکار ایرانیان گسترده و عمیق بوده وهست. این گروه نرخ تورم نزدیک به 50 درصد درتابستان امسال و رسیدن قیمت هردلار به مرز 30 هزارتومان ونیز کسری بودجه دهشتناک نزدیک به 500 هزار میلیاردتومان و از دست رفتن قدرت خرید شهروندان وگروههای کم درآمد را از آسیب های جدی تحریم می دانند . گروه دوم اعتقاددارند اقتصاد ایران بیش از این تابآوری در برابر این وضعیت را ندارد و هر سه رکن اقتصاد بسیار تضعیف شده اند.
در حالی که پس از روی کار آمدن جوبایدن در آمریکا راه برای مذاکره باز شده بود و شش دور مذاکره در وین برای رسیدن به توافقی با راهبرد احیای قرارداد برجام نیز انجام شده بود انتخابات ریاست جمهوری ایران در 28 خرداد 1400 برگزار شد. نتیجه انتخابات این بود که سید ابراهیم رییسی با 18 میلیون رای بر دیگران غلبه کرد و رییس دولت سیزدهم شد. حالا بیش ازسه ماه از نشستن سیدابراهیم رییسی بر صندلی ریاستجمهوری و نیز بیش از دوماه از استقرار وزیران در وزارتخانههایشان سپری شده است. در این مدت در حوزه سیاست خارجی سیدابراهیم رییسی یک سخنرانی در سازمان ملل متحد به صورت آنلاین انجام داده و آن طور که در خبرها خواندهایم در این مدت با روسای جمهوری کشورهای چین، روسیه و نیز فرانسه به صورت تلفنی صحبت کرده است. رییس دولت سیزدهم در نشست شانگهای که البته روسای مهمترین کشورهای عضو در آن حاضر نبودند نیز شرکت کرد و در این نشستها ایران به عضویت پیمان شانگهای درآمد. همچنین رییسی به جای حضور در نیویورک وزیر پرانرژی و خاص خود در امور خارجه را به نیویورک و بغداد فرستاده است.درهمه این سه ماه از انتخاب رییسی ونیز سی وچند روز از استقرارتیم دیپلماسی ایران اما روند مذاکرات صلح هسته ای بهبودی نداشته است که هیچ بلکه وضعیت مبهم تر شده است. با این همه و بهرغم دیدارهای پرشمار و خواستههای هممسیر اتحادیه اروپا و نیز آمریکا وبرگزاری دونشست در ویت با تیم جدید هیچ گره ای از پرونده هسته ای بازنشده است. واقعیت این است که بهرغم همه حرفها و حدیثها در شرایط حاضر نظام رسانهای که سکان آن در دنیا در اختیار ایران نیست ،شهروندان جهانی و نیز رهبران سایر کشورها و علاقهمندان به پرونده هستهای در ایران را به این نتیجه رسانده و خواهد رساند که بهانه گیری های ایران برای به بارنشستن گفتوگوها دلیل به شکست رسیدن است.
درباره این وضعیت و در این نقطهای که ایستادهایم و درباره خواسته های حد اکثری ، ایران گمانهزنیها در دو سر مرز بدبینی و خوشبینی استوار شدهاند. نظر بدبینها که رهبران کشورهای غربی و تحلیلگران غربی هستند و حتی تا حدودی روسیه نیز در این باره با غربیها سازگار شده این است که ایران میخواهد با دستاوردهای قابل لمس در نزدیک تر شدن به ساخت و تولید اورانیوم غنی شده میز مذاکرات را ادامه دهد و امتیازهای بیشتری را طلب کند. آن طور که نماینده روسیه گفته است ایران میخواهد راه بازگشت آمریکا در شکستن پیمان تازه را برای همیشه مسدود کند و نیز همه تحریمهای ایران برداشته شود. البته رفتار امریکایی ها ونیز اروپایی ها گونه ای است که نشالن می دهد آمریکا به خواسته ایران اعتنا نخواهد کرد و تضمینی نخواهد داد. از سوی دیگر خوشبینها میگویند دولت در ایران تغییر کرده و گروه جدید مذاکرهکننده باید آمادگی پیدا می کردند و همانطور که وزیر امور خارجه بارها گفته است بررسیهای داخلی باید انجام می شد. . واقعیت اما این است که یورش همه جانبهای از سوی سه کشور اروپایی و نیز اتحادیه اروپا و آمریکا برای تسریع در روند مذاکرات شروع شده است. حالا وزیر خارجه تازه آلمان از ایران خواست می خواهد زودتر گفتوگو ها را به نقطه مناسب برساند و هشدار داد تا ابد نمیشود به ایران مهلت داد، ونیز وزیر خارجه تازه انگلستان نیز همین حرف را در دیدار با امیر عبداللهیان بیان کرده است. از سوی دیگر جوزپ بورل «مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا» در دیدار با آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، بر ضرورت ازسرگیری مذاکرات احیای توافق هستهای موسوم به برجام در وین پایتخت اتریش تاکید کرد. این دیدار در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک برگزار شده است. دفتر مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در بیانیهای اعلام کرده است، جوزپ بورل و آنتونی بلینکن در خصوص موضوعات کلیدی مورد توجه مشترک، از جمله افغانستان و ایران و همچنین برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) گفتوگو کردند. در این بیانیه آمده است، در خصوص برجام، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا بر ضرورت به نتیجه رسیدن زودتر گفتوگوها در وین تاکید کرد ه و گفته برجام همچنان ابزار کلیدی برای منع گسترش تسلیحات هستهای در جهان، برقراری صلح در منطقه و امنیت بینالمللی است، اما اگر بخواهیم از اجرای کامل آن اطمینان حاصل کنیم زمان بازگشت به اجرای آن نامحدود نیست.شهروندان ایرانی این روزها زیر فشار نرخ تورم بیمهار و لجامگسیخته کمر تا کرده و با سیلی صورت خود را سرخ نگه میدارند و این را آمارهای رسمی نیز تایید میکنند. علاوه براین افزایش نرخ تبدیل دلار به ریال به روندهای تورمی افزوده و انگیزه برای سرمایهگذاری در ایران منفی شده است. به نظر میرسد نظام سیاسی ایران ضمن اندازهگیری تاب و توانایی نیروهای خارجی باید درباره اندازهگیری تابآوری شهروندان در آخر پاییز نیز برآورد تازهای داشته باشد.
نظرات کاربران