روسیه امروز وشوروی سابق علاوه براین ، اقتصادی بر پایه تولید تجهیزات نظامی پیچیده ونیز نفت وگاز و صنایع متصل به این دو منبع انرژی دارد و تنها مزیتش در اقتصاد، برخی از محصولات عمده کشاورزی بوده است. این وضعیت با توجه به اصرار ایران در تولید گندم وسایر محصولات غذایی تا سرحد خودکفایی و نیز تولید ارزانتر نهادههای دامی در کشورهای دیگر و از همه مهمتر، نبود بخش خصوصی نیرومند درتجارت دوکشور در همه دهههای تازه سپری شده، راه را بر توسععه تجارت گسترش یافته میان دوکشور بسته است. در سالهای تازه سپری شده که آمریکائیان به بهانه مساله هستهای نظام سیاسی ایران را زیر فشار تحریم بردهاند اما رویکرد سیاست خارجی ایران در مسیری افتاد که تصور میشود دوستی راهبردی با روسیه برای خنثی کردن تحریمهای آمریکا مؤثر واقع میشود. از طرف دیگر همه کارشناسان و سیاستمداران نیک میدانند اگر دوکشور نتوانند با یکدیگر تجارت داشته باشند و از این کانال به هم سود وفایده برسانند مناسبات سیاسی ژرف وگسترده نخواهد شد.
اکنون ایران در پی آن است که تجارت با روسیه را درکانون توجه قرارداده و کاستی و سستی ذاتی در مناسبات سیاسی را با اهرم تجارت در سطحی ثابت نگهدارد. استدلال کسانی که در نظام سیاسی دست بالا را دارند این است که اختلافهای ایران و امریکا تا دورهای دراز مدت ادامه دارد؛ از این رو لازم است به تحکیم روابط با روسیه بپردازد. به همین دلیل است که اصرار وجوددارد تجارت با روسیه بر پایه مزیتهای صادراتی ایران به این کشور ونیز مزیتهای روسیه در صادرات به ایران رونق گیرد.
آیا این اراده راهبردی ممکن است؟ هواداران استدلال یادشده باوردارند میتوان و باید دراین مسیر گام برداشت و گرهها را بازکرد. در برابر اما کارشناسان و فعالان اقتصادی براین باورند که کیفیت اقتصاد ایران وروسیه گونهای نیست که بتوانند یکدیگر را پشتیبانی کنند. ایران نیازهای بلندمدتی در اقتصاد دارد که در تواناییهای روسیه نیست. ایران نیاز دارد بازار نفت وگاز و پتروشیمی و فراوردههای اصلی آن را توسعه دهد و از مزیت داشتن منابع نفت وگاز تا دیر نشده استفاده کند، اما روسیه رقیب اصلی ایران است و شوربختانه تا امروز کامیاب شده و ایران از بازار انرژی جهان بهویژه بازار روبه رشد گاز دورمانده است. از سوی دیگر صنایع ایران چندین دهه از تکنولوژی روز دنیا دورافتاده و بههمین دلیل است که اتومبیل سازی، صنایع نساجی ، صنعت مبل ، صنعت لوازم خانگی وحتی صنعت ساختمان وصنایع نفت وگاز نیاز به تکنولوژی روزآمد دارند تا به طور کلی نابود نشوند. آیا روسیه کشوری هست که این نیاز ایران را برطرف کند؟ واقعیت این است که روسیه هرگز در اندازه و قد وقواره کره جنوبی هم نیست. آیا ایران که 4 دهه است برای خودکفا شدن درتولیدات زراعی هزینههای هنگفتی داده و منابع آب کشور اکنون با بحران روبروست، حاضر است گندم روسی را جایگزین گندم تولید داخل کند ؟ مجموعه تواناییهای روسیه دراقتصاد و در صنعت هرگز در اندازهای نیست که ایران بتواند برای عبور از مدار توسعه نیافتگی در بلندمدت روی آن حساب کند. از سوی دیگر روسیه تحت تحریمهای شدید غرب توانایی مالی و ارزی شکنندهای را تجربه میکند و ایران نیز همین وضعیت را دارد. دوکشور تحریم شده روی هم نیروی بالایی برای کمک کردن به هم ندارند. نباید با سادهانگاری وفرار از دیدن و واقعیتها وتنها با راهبرد دشمن دشمن ما دوست ما است، تجارت ایران را به کشوری با پایههای سست اقتصادی گره زد.
روزنامه آفتاب امروز
نظرات کاربران