dir="RTL" style="text-align:right">تولید ناخالص داخلی مهم ترین و متداول ترین شاخص اندازه گیری فعالیت در سطح اقتصاد کلان است و ارزش تولید کالا و خدمات نهایی را در اقتصاد داخلی یک کشور اندازه گیری می کند.برخی نیز تولید ملی را شاخص اندازه گیری می دانند . تولید ناخالص ملی Gross National Production که به اختصار GNP نیز گفته میشود « عبارت از" ارزش پولی کالا و خدمات نهایی تولید شده و مبادله شده در یک اقتصاد طی یک دوره زمانی مشخص (معمولا یک سال) » است. یکی از روشهای اندازه گیری تولید ناخالص ملی راه اندازه گیری هزینه هاست. در این روش کل مخارج صرف شده روی کالاها و خدمات نهایی که توسط خانوار (C)، سرمایه گذاران (I)، دولت (G) و خریداران خارجی (EX- IM) انجام می شود محاسبه می شود.

GNP = C + I + G + EX – IM که مخارج مصرفی بخش خانوار (C) شامل: مصرف کالاهای باودام، مصرف کالاهای بی دوام، و مصرف خدمات می باشد و مخارج سرمایه گذاری (I) شامل: سرمایه گذاری برنامه ریزی شده (خرید ، نصب، تعمیرات و تجهیزات اساسی ابزار تولید؛ ساخت و تعمیرات ساختمان مسکونی؛ تغییر در موجودی انبار) و خاص صادرات و واردات EX – IM است.

دراقتصاد کشورهایی مثل ایران که نقش دولت به دلیل حجم بزرگ آن که شامل هزینه های جاری ونیز هزینه های عمرانی است سهم بزرگی در تولید ملی دارد. در دههایی که ایران بیشترین صادرات نفت خام را داشت ودرامد سرانه نفت رقم چشمگیری بود دولتهای وقت علاوه براینکه به کارکنان خود حقوق ومزدهای بالاتری می دادند در آموزش وپرورش و در بهداشت و در پرداخت یارانه ونیز هزینه های عمرانی مخارج بزرگی انجام می دادند که به رونق تولید ملی منجر می شد. از سوی دیگر خانواده ها نیز با دریافت مزد وحقوق بالاتر به رغم نرخ پس انداز شاید بالاتر نسبت به درآمدشان اما هزینه های آنها به رونق تولید منجر می شد. از طرف دیگر پس انداز خانواده ها از راههای گوناگون مثل سپرده گذاری در بانکها یا خرید سهام شرکتهای پذیرفته شده در بورس سهام واز مسیرهای دیگر به سرمایه گذاری تبدیل می شد. رشد مصرف کل در واقع یکی از نمادهای رشد تولید ناخالص ملی یا داخلی بوده است. نموداری که دراین صفحه می بینید و از سوی کوثر یوسفی در نشست کارشناسی موسسه عالی مدیدریت و برنامه ریزی ارایه شده است روندهای مصرف دولت و مصرف بخش خصوصی را نشان می دهد.

کاهش نرخ مصرف کل ونرخ رشد مصرف خانوارها که درسال 1386 به صفر می رسد همانطور که نمودار نشان می دهد نرخ رشد مصرف پس تحریم های سازمان ملل متحد روندی کاهنده دارد واین روند تا زمان امضای برجام ادامه دارد . بر اساس داده های این نمودار درسالهای بین اجرای برجام تا خروج ترامپ از برجام وضعیت مناسب شده و پس از آن دوردوباره در مسیر سرازیری قرارمی گیرد..فراز ها وفرودهای مصرف کل همانطور که نموار نشان می دهد با رخدادهای بیرون از محیط ملی که متاسفانه برای ایران همواره ناخوشایند بوده است نشان می دهد تولید ناخالص داخلی چرا در دهه 1390 با نرخ رشد میانگین صفرروبه روشد. در این سالها براساس یافته هایی که درنمودار نیز دیده می شود سطح مصرف خانوارها و در نتیجه رفاه شهروندان روندی به شدت نزولی دارد.