عوامل فزاینده قیمت
آغاز رزمایش نظامی چین در نزدیکی مرز تایوان: دولت چین در واکنش به دیدار رییسجمهور تایوان با رییس مجلس نمایندگان ایالاتمتحده، روز شنبه رزمایش نظامی سهروزهای را در نزدیکی مرز تایوان آغاز کرد. از سوی دیگر چین کماکان درخواستهای وزیر دفاع و رییس ستاد مشترک ارتش ایالاتمتحده برای تماس را رد میکند. در جدیدترین اقدام نیز، چین در حال برنامهریزی برای بستن حریم هوایی شمال تایوان از ۱۶ الی ۱۸ آوریل ۲۰۲۳ است. اقدام مذکور پروازهای تایوان را مختل میکند؛ چراکه این ممنوعیتها بر ۶۰ تا ۷۰ درصد پروازهای بین شمال شرق آسیا و جنوب شرق آسیا و همچنین پروازهای بین تایوان و کرهجنوبی، ژاپن، و آمریکای شمالی تاثیر میگذارند. احتمال چرخش امارات متحده عربی بهسوی شرق: نشریه فوربس گزارش داد که با توجه به اختلافات ابوظبی و واشنگتن، احتمال آنکه امارات متحده عربی از مدار ایالاتمتحده خارج شود زیاد است.
تضعیف جایگاه دلار: سامانه پرداخت الکترونیکی فرامرزی میان ۱۰ کشور عضو اتحادیه آ.سه.آن. فعال شد. برگزاری رزمایش هوایی ناتو: ناتو قصد دارد بهعنوان بخشی از مقابله خود با روسیه، در بازه زمانی ۲۲ خرداد تا ۲ تیرماه ۱۴۰۲، بزرگترین رزمایش پدافند هوایی خود را بر فراز لهستان، رومانی، جمهوری چک، آلمان و کشورهای بالتیک برگزار کند.
اظهارات امانوئل ماکرون: رییسجمهور فرانسه طی مصاحبهای اعلام کرد که اروپا باید وابستگی به ایالاتمتحده را کم کند. اروپا باید در برابر فشار برای تبدیل شدن به دنبالهروی ایالاتمتحده مقاومت کند. اروپاییها همین الان نمیتوانند بحران اوکراین را حل کنند، پس چطور میتوانیم در مورد تایوان بگوییم «مراقب باشید، اگر اشتباهی انجام دهید ما آنجا خواهیم بود؟» اگر تنشها بین ایالاتمتحده و چین بیشتر شود، ما زمان و منابع لازم برای تامین مالی استقلال راهبردی خود را نخواهیم داشت و به نوکر تبدیل خواهیم شد. اروپا باید حتی وابستگی خود به فراسرزمینیبودن دلار را کاهش دهد.
ورود ناوشکن ایالاتمتحده به دریای چین جنوبی: در ادامه اقدامات تحریکآمیز در منطقه، فرماندهی ناوگان هفتم نیروی دریایی ایالاتمتحده اعلام کرد: ناوشکن موشکانداز «میلیوس» از آبهای جزایر مورد مناقشه «اسپراتلی» در دریای چین جنوبی عبور کرد تا «آزادی ناوبری» را تضمین کند.
تداوم توقف صادرات نفتخام اقلیم کردستان عراق: صادرات نفتخام میدانهای نفتی استان کرکوک در شمال عراق با خط لوله کرکوک – جیحان هنوز از سر گرفته نشده است. دولت مرکزی و دولت منطقهای کردستان عراق سهشنبه هفته گذشته (۱۵ فروردینماه ۱۴۰۲) توافقنامه موقتی را برای ازسرگیری صادرات نفت با خط لوله کرکوک- جیحان امضا کردند و طرفین امیدوار بودند صادرات نفت در همان روز از سر گرفته شود. با این وجود ترکیه بهدلیل وجود یک پرونده شکایت دیگر موافقت خود را با صادرات مجدد نفتخام اعلام نکرده است.
حمله راکتی به پایگاه ایالاتمتحده در سوریه: منابع محلی حاضر در استان دیرالزور سوریه از شنیدهشدن صدای چند انفجار مهیب از داخل یکی از پایگاههای نظامی ایالاتمتحده خبر دادند.
درگیری میان نیرویهای نظامی جمهوری آذربایجان و ارمنستان: وزارت دفاع ارمنستان اعلام کرد که در پی اقدام تحریکآمیز جمهوری آذربایجان
۴ نظامی ارمنی کشته و ۶ نظامی زخمی شدند. باکو نیز از کشته شدن ۳ نظامی خود خبر داده است.
آزمایش موشک بالستیک توسط روسیه: در بحبوحه تنشها میان روسیه و غرب، وزارت دفاع روسیه اعلام کرد که مسکو با موفقیت یک موشک بالستیک بینقارهای را آزمایش کرده است.
درخواست برزیل برای حذف دلار از تجارت بینالمللی گروه بریکس: لولا داسیلوا، رییسجمهور برزیل در نخستین سفر خود به چین از کشورهای عضو گروه بریکس (چین، روسیه، برزیل، هندوستان و آفریقای جنوبی) خواست در دفاع از ارزهای ملی خود، دلار را از تجارت بینالمللیشان حذف کنند.
عوامل کاهنده قیمت
احتمال پایان جنگ عربستان سعودی و یمن: خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع آگاه نوشت که یک هیات سعودی- عمانی تصمیم دارد بهمنظور دستیابی به توافق و آتشبس دائم در یمن، به صنعا سفر کند.
این دو منبع آگاه گفتند: «مذاکرات هیات سعودی و عمانی در صنعا، روی بازگشایی کامل بنادر و فرودگاههای یمن، پرداخت حقوق کارکنان و انتقال سیاسی قدرت متمرکز خواهد بود.» همچنین منابع رسانهای از دیدار محمدعلی الحوثی از اعضای شورای انقلاب مردمی یمن با هیات نمایندگی عربستان سعودی در صنعا پایتخت یمن خبر دادند.
بهبود روابط دیپلماتیک ایران و عربستان سعودی: خبرگزاری الشرقالاوسط عربستان سعودی از سفر نخستین هیات نمایندگی این کشور به ایران پس از احیای روابط دیپلماتیک با ایران خبر داد. هدف از این سفر، بررسی سازوکارهای بازگشایی سفارت عربستان سعودی در تهران و کنسولگری آن در مشهد اعلام شده است.
همچنین توافق شد که هیات فنی ایران بهمنظور بازدید از سفارتخانه تهران در ریاض و فراهم کردن مقدمات بازگشایی سفارت، راهی عربستان سعودی شود. المیادین از ورود هیات فنی ایران به خاک عربستان سعودی بهمنظور تدارک برای بازگشایی سفارت ایران در ریاض، سرکنسولگری جده و دفتر نمایندگی ایران در سازمان همکاری اسلامی
خبر داد.
برنامه کشورهای گروه۷ برای تایید سرمایهگذاریهای تازه گازی: وزیران تغییرات اقلیمی و انرژی کشورهای عضو گروه۷، ۱۵ و ۱۶ آوریل ۲۰۲۳ (۲۶ و ۲۷ فروردین ۱۴۰۱) برای گفتوگو درباره تلاشها بهمنظور رسیدگی به مسائل تغییرات اقلیمی که اکنون زیر فشار بازارهای آشفته انرژی در سراسر جهان در پی تنشهای بین روسیه و اوکراین قرار دارد، در ساپوروی ژاپن ملاقات خواهند کرد. در پیشنویس بیانیه نشست وزارتی اعضای گروه ۷ آمده که وزیران با تغییرات اقلیمی موافقت خواهند کرد تا سرمایهگذاریها در بخش بالادستی گاز طبیعی افزایش یابد.
ورود وزیر خارجه سوریه به عربستان سعودی: خبرگزاری سوریه (سانا) خبر داد که «فیصل المقداد» وزیر خارجه این کشور وارد عربستان سعودی شده است. طبق این گزارش، «ولید الخریجی» معاون وزیر خارجه عربستان و شماری از مقامات ارشد این کشور در فرودگاه جده از هیات سوری استقبال کردهاند. این اولین سفر مقامات سوریه به عربستان سعودی از سال ۲۰۱۲ تاکنون است. ریاض در سال ۲۰۱۲ همزمان با ناآرامیهای سوریه سفارت خود در دمشق را تعطیل و روابط دیپلماتیک با دولت سوریه را قطع کرد. ریاض و دمشق بامداد پنجشنبه و در پایان سفر رسمی وزیر خارجه سوریه به شهر جده در غرب عربستان سعودی در پاسخ به دعوت فیصل بن فرحان آلسعود، وزیر خارجه این کشور، یک بیانیه مطبوعاتی مشترک صادر کردند که در آن، ضمن استقبال از آغاز روند از سرگیری خدمات کنسولی و پروازهای میان دو کشور، اهمیت تقویت امنیت و مبارزه با تروریسم در همه اشکال و سازمانهای آن را مورد تاکید قرار دادند.
تفسیر هفته
در سالهای اخیر اهمیت صنعت هیدروژن و آینده آن برای بسیاری از سازمانها و شرکتها برجسته شده و در گزارشهای سالانه بینالمللی و چشماندازهای شرکتهای مختلف جایگاه ویژهای یافته است. یکی از مهمترین شرکتها، بریتیش پترولیوم است که هر ساله گزارشی از چشمانداز سیستم انرژی جهان منتشر میکند. در گزارش چشمانداز انرژی ۲۰۲۳، به بررسی آینده سیستم انرژی جهان تا سال ۲۰۵۰ در قالب سه سناریو شامل حرکت جدید، باشتاب و خالص انتشار صفر پرداخته است. براساس پیشبینیهای انجام شده، نقش برق بهطور قابل توجهی در هر سه سناریو افزایش مییابد. سهم مصرف برق در سناریو حرکت جدید ۲۰ درصد و در سناریوهای باشتاب و خالص انتشار صفر، ۴۵ تا ۵۰ درصد افزایش مییابد.
رشد برق در هر سه سناریو با رشد سریع انرژی بادی و خورشیدی برآورده میشود. این موضوع نشاندهنده افزایش اهمیت هیدروژن بهعنوان حاملی جهت ذخیرهسازی انرژی تجدیدپذیر است. همچنین سهم هیدروژن کمکربن بهصورت مستقل در مصرف نهایی انرژی تا سال ۲۰۵۰ در سناریوهای باشتاب و خالص انتشار صفر به حدود ۶ تا ۲۰ درصد میرسد. در هیدروکربنها، سهم زغالسنگ بهشدت کاهش مییابد، زیرا جهان بهطور فزایندهای به سمت استفاده از برق و هیدروژن کمکربن در بخش صنعت سوق مییابد. علاوهبر آن، سهم نفت که عمدتا ناشی از کم شدن مصرف آن در حملونقل جادهای است، کاهش مییابد. سهم سوختهای فسیلی در سبد تقاضای انرژی از حدود ۶۵ درصد در سال ۲۰۱۹ به ۲۰ تا ۵۰ درصد تا سال ۲۰۵۰ در هر سه سناریو کاهش مییابد. تغییر ترکیب تقاضای انرژی چشمانداز ۲۰۲۳ چهار روند را نشان میدهد: کاهش نقش هیدروکربنها، گسترش سریع انرژیهای تجدیدپذیر، افزایش مصرف برق و استفاده رو به رشد هیدروژن کمکربن.
استفاده از هیدروژن کمکربن در سناریوهای باشتاب و خالص انتشار صفر بهعنوان حامل انرژی کمکربن در مسیر برق رسانی رو به رشد سیستم انرژی برجستهتر است. مقدار کمتر کربنزدایی در سناریو حرکت جدید، حاکی از محدودیت نقش هیدروژن در سیستم انرژی است. رشد نسبتا آهسته هیدروژن کمکربن در دهه اول چشمانداز منعکسکننده زمان طولانی مورد نیاز برای ایجاد پروژههای مربوط به صنعت هیدروژن و نیاز به سیاستهای حمایتی قابل توجه برای ایجاد انگیزه بهمنظور استفاده از هیدروژن در سیستم انرژی جهان است. تقاضا برای هیدروژن کمکربن تا سال ۲۰۳۰ بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون تن در سال در سناریوهای باشتاب و خالص انتشار صفر است.
سرعت رشد این صنعت پس از سال ۲۰۳۰ شتاب میگیرد، زیرا کاهش هزینههای تولید و سیاستهای کربنزدایی، منجر به رقابتپذیری صنعت هیدروژن کمکربن با سوختهای فعلی میشود. تقاضا برای هیدروژن کمکربن بین سالهای ۲۰۳۰ و ۲۰۵۰ در سناریوهای باشتاب و خالص انتشار صفر در بخشهای صنعت و حملونقل ۱۰ برابر افزایش یافته و به ترتیب به ۳۰۰ تا ۴۶۰ میلیون تن در سال میرسد. علاوهبر آن، براساس پیشبینیها استفاده از هیدروژن کمکربن در واحدهای تولید آهن و فولاد بهعنوان یک حامل جایگزین برای گاز طبیعی و زغالسنگ جهت کربنزدایی از این صنعت، حدود ۴۰ درصد از کل تقاضای هیدروژن صنعتی را تا سال ۲۰۵۰ در هر دو سناریو باشتاب و خالص انتشار صفر به خود اختصاص میدهد.
مصرف هیدروژن خالص یا سوختهای مصنوعی مشتقشده از آن در بخشهای حملونقل جادهای و ریلی (هیدروژن خالص)، حملونقل دریایی (به شکل آمونیاک، متانول و گازوئیل مصنوعی) و در حملونقل هوایی و فضایی (به شکل سوخت جت مصنوعی) برای کربنزدایی از این بخشها بسیار حائز اهمیت است. سوختهای مشتقشده از هیدروژن به ترتیب در حملونقل هوایی و دریایی ۱۰ تا ۳۰ درصد و ۳۰ تا ۵۵ درصد از تقاضای نهایی انرژی را به خود اختصاص میدهند.
در حال حاضر، در اکثر نقاط جهان هزینه تولید هیدروژن آبی بهطور کلی کمتر از هیدروژن سبز است. با این حال، ترکیبی از ابتکارات سیاسی اخیر نظیر قانون کاهش تورم در ایالاتمتحده، قیمت بالای گاز طبیعی در اروپا و آسیا و جنگ روسیه و اوکراین مزیت هزینه را در برخی کشورها و مناطق کاهش داده است. با پیشرفت در فناوری و افزایش راندمان، قیمت فناوریهای مربوط به انرژیهای تجدیدپذیر و الکترولیز نیز کاهش مییابد. هیدروژن سبز حدود ۶۰ درصد از هیدروژن کمکربن را در سال ۲۰۳۰ در سناریوهای باشتاب و خالص انتشار صفر تشکیل میدهد، این سهم تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۶۵ درصد افزایش مییابد.
عمده هیدروژن باقیمانده نیز توسط هیدروژن آبی و مقدار کمی با استفاده از انرژی زیستی همراه با فناوری جذب و ذخیره کربن (BECCS) تامین میشود. هیدروژن آبی بهعنوان یک مکمل مهم برای تامین هیدروژن سبز عمل کرده و جایگزینی ارزانتر در برخی مناطق و همچنین منبعی برای تامین هیدروژن کمکربن است.
تجارت هیدروژن با توجه به شکل هیدروژن (حاملهای مختلف هیدروژن نظیر آمونیاک و سوختهای مصنوعی) از طریق خطوط لوله منطقهای، حملونقل ریلی، جادهای و دریایی انجام میشود. ماهیت تجارت هیدروژن بسته به استفاده نهایی و فاصله مبدأ تا مقصد آن متفاوت است. برای فعالیتها و فرآیندهایی که به هیدروژن به شکل خالص آن نیاز دارند نظیر فرآیندهای حرارتی با دمای بالا در صنعت یا برای استفاده در حملونقل جادهای در فواصل کمتر از ۳۰۰۰ کیلومتر، انتقال هیدروژن از طرق خطوط لوله و بهصورت گاز هیدروژن بهصرفهترین روش برای انتقال است. در مقابل، برای فعالیتهایی که میتوانند از مشتقات هیدروژن استفاده کنند، مانند آمونیاک و متانول یا فواصل بیشتر از ۳۰۰۰ کیلومتر حملونقل دریایی بهصرفهترین روش برای انتقال هیدروژن است.
اتحادیه اروپا حدود ۷۰ درصد از هیدروژن کمکربن مورد استفاده خود را در سال ۲۰۳۰ در سناریوهای باشتاب و خالص انتشار صفر تولید میکند که این سهم تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۶۰ درصد کاهش مییابد و مابقی آن از طریق واردات تامین میشود که حدود نیمی از آن از طریق خطوط لوله از شمال آفریقا و سایر کشورهای اروپایی (نروژ و بریتانیا) به شکل گاز هیدروژن و نیم دیگر آن از طریق حملونقل دریایی بهصورت آمونیاک و دیگر اشکال هیدروژن از بازارهای جهانی وارد میشود.
نویسندگان: تبسم میرشکارزاده
حسن راعی و عباس ملکی
نظرات کاربران