یکی از تحولات مهم در جنگ اوکراین زمانی بود که مقر ناوگان دریایی روسیه در دریای سیاه واقع در بندر سواستوپول کریمه مورد حمله نیروهای اوکراینی قرار گرفت. تصاویر منتشر شده حاکی از این بود که حمله بسیار دقیق، برقآسا و در عین حال مرگبار بوده است؛ بهطوری که اوکراینیها در ابتدا مدعی شدند ژنرال ویکتور سوکولوف فرمانده ناوگان روسیه در دریای سیاه در این حملات کشته شده است.
در این میان هر چند که روسها با انتشار تصاویر و ویدیوهایی اعلام کردند کهاین خبر کذب است، اما به گفته کارشناسان زنده ماندن یا کشته شدن سوکولوف در اینجا چندان اهمیتی ندارد، زیرا ضربه اوکراینیها به روسیه در دریای سیاه و نفوذ به عمق استراتژیک این کشور در کریمه خود حاکی از تغییر چهره جنگ در 19 ماه اخیر است. طبق گزارشی که در این خصوص روزنامه گاردین منتشر کرده، همزمان با پیشرفت اندک ضد حمله اوکراین و برخورد آنها با سد غیرقابل نفوذ روسیه، گویا معادلات در دریا در حال تغییر پیدا کردن است، زیرا درحالی که اوکراین فاقد نیروی دریایی است، اکنون دریای سیاه را برای ناوگان قدرتمند روسیه بسیار ناامن کرده است. طبق اطلاعات منتشر شده از سوی ماهوارهها، اکنون دو ناوچه و سه زیردریایی تهاجمیروسیه بندر سواستوپول را ترک کرده و به مکانی امنتر به سمت شرق یعنی نووروسیسک حرکت کردهاند. همچنین شواهد نشان میدهد که 5 فروند کشتی بزرگ، یک قایق گشتی و شناورهای موشکانداز کوچک نیز در حال پیوستن به آنها هستند. در واقع به گفته برخی ناظران، روسیه به دنبال جدا شدن از سواستوپول و افزایش تمرکزش در آبخازیا (به عنوان منطقه مورد مناقشه با گرجستان) است؛ بهطوری که یکی از فرماندهان نظامیروسیه در این منطقه اعلام کرده که روسها به منظور تقویت قوای دریایی خود به دنبال ساختن یک پایگاه دایمیدر منطقه آبخازیا هستند. وقایعی که در حدود دو هفته پیش در دریای سیاه برای روسیه رخ داده، موجب شده تا مقامات و ناظران غربی چنین موضوعی را یک تحول مهم در خلال جنگ عنوان کنند. به عنوان مثال جیمز هیپی از مقامات ارشد نظامیانگلستان مدعی است ناوگان روسیه در دریای سیاه متحمل شکست شده و مجبور است به بنادری پراکنده شود که نتیجه آن کاهش توان عملیاتی برای ادامه جنگ دریایی برای روسیه خواهد بود. مزیت استراتژیک پهپادها مساله مهم این است که هر چند اوکراین فاقد نیروی دریایی موثر و در عین حال نیروی هوایی کارآمد است، اما به گفته تحلیلگران، استفاده از پهپادها و هواپیماهای بدون سرنشین نقش تعیینکنندهای برای کییف به خصوص در حمله اخیر به ناوگان روسیه در کریمه و دریای سیاه داشته است. در این میان منابع خبری اعلام کردهاند که اوکراین در حال ساخت مجموعهای از هواپیماهای بدون سرنشین و پهپادهای آبی و خاکی است و حالا به شکل جدیدی از جنگ با روسیه روی آورده است. به گفته وزیر دفاع اسبق اوکراین، کییف در حالی از پهپادهای 10 هزار تا 100 هزار دلاری استفاده میکند که ارزش کشتیهای روسی هدف گرفته شده صدها میلیون دلار است. روشی که از آن به عنوان جنگ نامتقارن یاد شده و میتواند در آینده هزینههای زیادی را به روسیه تحمیل کند. آیا روسها عقبنشینی کردهاند؟ گفتنی است پس از الحاق شبهجزیره کریمه به روسیه در سال 2014، مسکو تبدیل به قدرت برتر در دریای سیاه شد. پس از این ماجرا، روسیه مناطق وسیعی از دریای آزوف و اطراف بندر ماریوپل را برای عبور کشتیهای ممنوع کرده و توانست در روز اول حمله به اوکراین با تصرف جزیره استراتژیک مار، عملا بدون مانع خاصی شهر خرسون را محاصره کند. اما به ناگهان گویا در دریا ورق برای روسها برگشت؛ چراکه بعد از مدتی اوکراینیها، علاوه بر اینکه توانستند از عملیات فرود آبی- خاکی روسها به بندر اودسا جلوگیری کنند، بلکه با موشکهای کروز نپتون که از غرب گرفتهاند، ناو مهم و استراتژیک مسکوا را نیز غرق کردند. پس از این ماجرا روسیه جزیره مهم مار را ترک کرده و بعد سلسله وقایع مهمیرقم خورد. مانند حمله پهپادی اوکراین به پل کرچ در کریمه و مهمتر از آن حمله گسترده به ناوگان دریایی روسیه در دریای سیاه که گفته میشود در این حملات علاوه بر برخی شناورها، حداقل دو سامانه دفاع هوایی اس- 400 نیز منهدم شدهاند. حتی برخی رسانهها مدعی هستند که بر اثر برخورد یک موشک به کارخانه کشتیسازی واقع در بندر سواستوپول به یک کشتی و زیردریایی روسی آسیب رسیده است؛ امری که برای نخستینبار است از 1945 بهاین سو یعنی بعد از پایان جنگ جهانی دوم، روسها یک زیردریایی خود را از دست میدهند. از این رو کارشناسان معتقدند با توجه به جنگ نامتقارنی که صورت گرفته، نیرویهای روسی، دریای سیاه را در قسمتهای غربی برای خود ناامن دیده و به دنبال مناطقی هستند که از حملات پهپادی و موشکی اوکراین جلوگیری کنند. واقعیت میدانی چیست؟ البته چنین خبرها و تحلیلهایی در حالی مطرح میشود که گویا مقامات رسمیاوکراین دیدگاه واقعبینانهتری نسبت به تحولات میدانی دارند. به عنوان مثال دمیترو پلتنچوک، سخنگوی نیروی دریایی اوکراین تاکید دارد که برای شکست روسیه در دریای سیاه راه درازی در پیش است؛ زیرا روسها علاوه بر 30 کشتی جنگی و شناورهای کوچکتر، 5 زیردریایی حامل موشکهای کروز را نیز در این منطقه مستقر کردهاند. همچنین روسها درحالی کریدور عبور غلات از دریای سیاه را مسدود کردهاند که همزمان یک نبرد ضداطلاعاتی قدرتمند را نیز در کریمه رهبری میکنند؛ به عنوان مثال روسها میتوانند با عملیات بر ضد کشتیهایی که قصد حمل غلات را دارند، چنین موضوعی را به راحتی به اقدامات اوکراین مربوط کنند. چنین وضعیتی درحالی رقم خورده که همزمان با ضدحمله اوکراین که نتایج خاصی را در بر نداشته، بسیاری از کارشناسان معتقدند باز پسگیری کریمه از روسیه، برای موفقیت اوکراینیها در جنگ ضروری بوده و به عنوان پل پیروزی آنها عمل میکند. به گفته الکساندر خارا، معاون انستیتوی مطالعات استراتژیک دریای سیاه که با گاردین گفتوگو کرده، اگر روسها کریمه را حفظ کنند، میتوانند کل سرزمین اصلی اوکراین را هدف قرار دهند. از این رو حالا که اوکراینیها حملات مرگباری را علیه روسیه در کریمه تدارک دیدهاند، کارشناسان غربی معتقدند که با ادامه حمایتهای نظامیاز کییف، میتوان طی ماههای آتی، ایده شکستناپذیری روسها در دریای سیاه را از بین برد و روی چنین نقطه ضعفی به صورت گستردهتری مانور داد.
اعتماد
نظرات کاربران