خیرالله خادمی، مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور با بیان اینکه راه‌آهن همدان- سنندج با حضور رییس‌جمهوری و وزیر راه و شهرسازی به بهره‌برداری می‌رسد، گفت: با اجرای این پروژه بیست و سومین مرکز استان به شبکه ریلی کشور متصل می‌شود. به گفته خادمی، این راه‌آهن بخشی از کریدور شرق به غرب به شمار می‌رود. راه‌آهن همدان - سنندج یکی از قدیمی‌ترین و تاریخی‌ترین پروژه‌های حمل‌ونقل کشور بوده که احداث آن از اوایل دهه 70 مطرح و سال 83 مصوب و کلنگ‌زنی و عملیات اجرایی آن از سال 84 آغاز شده است. طول این پروژه ریلی حدود 150 کیلومتر بوده که دارای 7 ایستگاه شامل 3 ایستگاه ترافیکی و 4 ایستگاه‌ مسافری است. هرچند در سال 98 بود که پس از چندین سال عقب‌افتادگی، به‌این پروژه اعتبار 1500 میلیارد تومانی اختصاص داده شد و قرار بود در بهمن ماه سال گذشته به افتتاح برسد. اما حالا با نزدیک به یکسال تاخیر از زمان مقرر، گویا آماده افتتاح شده است. قطعه اول راه‌آهن همدان - سنندج به طول 64.5 کیلومتر، قطعه دوم به طول 56 کیلومتر و قطعه سوم هم 29 کیلومتر است. این محور از غرب تهران شروع می‌شود و شهرهای رباط‌کریم، ساوه، فامنین، همدان، شهر بهار، قروه، دهگلان و سنندج را تحت پوشش قرار می‌دهد. در فاز نخست این پروژه امکان جابه‌جایی 300 هزار نفر مسافر و 600 هزار تن بار در سال، پیش‌بینی شده است که‌این ظرفیت مهم در خط ریلی کردستان در افق بلندمدت تا 600 هزار نفر مسافر و جابه‌جایی 3 میلیون تن بار در سال مطالعه و برنامه‌ریزی شده است. بخش ریلی تهران - همدان در سال 1396 به بهره‌برداری رسید، اما مسیر همدان - سنندج پس از گذشت 19 سال، بالاخره قرار است طلسم‌شکنی کند. این طرح که از سال 84 آغاز شده تا سال 98 تنها با 63 درصد پیشرفت، به دلیل مشکلات اعتباری تعطیل شده بود که اکنون به 96 درصد پیشرفت رسیده و طبق گفته مسوولان قرار است امروز با حضور رییس‌جمهور اتمام و به بهره‌برداری برسد. این خط راه‌آهن برای نخستین‌بار استان کردستان را به شبکه ریلی کشور متصل کرده و مصوب شده که در فاز‌های بعدی تا مرز باشماق و خاک عراق امتداد یابد. اکنون بیش از 450 نفر روزانه به صورت مستقیم و غیرمستقیم در سه شیفت کاری برای اتمام هر چه زودتر این میراث 19 ساله فعالیت و تلاش دارند. اسماعیل زارعی‌کوشا، استاندار کردستان در بازدید از راه‌آهن همدان - سنندج با بیان اینکه چشم‌انتظاری بیش از 18 ساله کردستانی‌ها برای شنیدن سوت قطار به‌ایستگاه آخر رسیده است، اظهار کرد: این پروژه با حضور رییس‌جمهور افتتاح و با اعزام نخستین کاروان مسافر به مشهد، به خط سراسری راه‌آهن کشور متصل می‌شود.

کریدور شرق به غرب چیست؟

مسیر ایرانی کریدور شرق-غرب ار مرزهای شمال شرقی ایران به مرزهای خروجی غربی و شمال غربی و بالعکس است. این مسیر برای افزایش ترافیک بار از چین به ترکیه و کشورهای اروپایی و همچنین در جهت معکوس خدمت می‌کند. راه زمینی جاده ابریشم از چین و کشورهای جنوب شرقی آسیا شامل اندونزی و ویتنام آغاز می‌شود و با عبور از کشورهای هند، پاکستان، آسیای میانه، ایران و ترکیه در آسیا امتداد و تا کشورهای اروپای شرقی و ایتالیا ادامه می‌یابد. همچنین راه دریایی جاده ابریشم نیز از آسیای جنوب شرقی شروع شده و در ادامه از اقیانوس هند، شرق آفریقا، دریای سرخ و با عبور از کانال سوئز، دریای مدیترانه تا ایتالیا و اسپانیا ادامه می‌یابد. کریدور شرق به غرب همان جاده ابریشم قدیمی‌است که یکی از قدیمی‌ترین شبکه راه‌ها با قدمتی بیش از ۲۰۰۰ سال است که اتصال قاره اروپا و آسیا را از طریق ایران برقرار می‌کند. کریدور شرق به غرب با داشتن شش مسیر مختلف، حمل‌ونقل کالاها را از طریق ایران به کشورهای آسیای میانه، خاور دور، شرق آسیا و آسیای جنوب شرقی، اروپا و آفریقا امکان‌پذیر می‌کند.

بخش مهم دیگری که در این کریدور مختص ایران است، راه‌آهن خواف- هرات بوده و افغانستان را که کشوری محصور در خشکی و بدون دسترسی به آب‌های آزاد جهان است، به شبکه ریلی ایران و بنادر جنوبی کشورمان متصل کرده و از مسیری امن برای ارتباط با اروپا برخوردار می‌کند.

افتتاح نصفه و نیمه؟

وب‌سایت خبری وزارت راه و شهرسازی درباره‌این پروژه نوشته است: «جابه‌جایی کالا از مرز باشماق (کردستان عراق) و اتصال سنندج به شبکه ریلی سراسری از طریق همدان و تهران از جمله اهداف احداث این راه‌آهن است. با اجرای این پروژه ریلی جابه‌جایی محصولات کشاورزی و تولیدات کارخانجات و صنایع موجود در منطقه تسهیل می‌شود و امکان توسعه در آینده و اتصال این پروژه به استان‌های کرمانشاه، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی نیز فراهم خواهد شد. هم‌اکنون و در فاز اول ریل‌گذاری ۱۷ کیلومتر از خطوط ایستگاهی پروژه راه‌آهن همدان- سنندج انجام شده است. عملیات روسازی آن از ابتدای سال ۱۳۹۹ آغاز و در ۴ سال ساخت خطوط اصلی و ایستگاهی عملیات تکمیل سیستم ارتباطات و فیبر نوری محور انجام شد. » (پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی. کد خبر: 148859) این خبر در حالی منتشر شده که برخی کانال‌های خبری و وب‌سایت‌های محلی گزارش داده‌اند خط ریلی همدان هنوز تکمیل نشده و از ایستگاه‌های راه‌آهن که قرار بود یکی از آن‌ها در شهرستان بهار ایجاد شود، خبری نیست و حتی پل‌های روگذر و زیرگذر این خط آهن که باعث قطع شدن راه عبوری مردم برخی روستاها در مسیر این خط آهن شده، تکمیل نشده است. (وب‌سایت نشاط شهر، چهارم آبان 1402 کد خبر: 13672)

احمدحسین فلاحی، نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس چهارم آبان ماه در این مورد عنوان کرد: «در حال حاضر ایستگاه سنندج در حال آماده‌سازی و خط ریلی سنندج نیز در حال تکمیل است، این در حالی است که‌ایستگاه راه‌آهن همدان به دلیل تخصیص پیدا نکردن اعتبار متوقف شده و پیمانکار پروژه را رها کرده است. اعتبار این پروژه از اعتبارات سفر رییس‌جمهوری به مبلغ یکصد میلیارد تومان است که با عدم تخصیص به ‌موقع متوقف شده است، با این شرایط احتمالا ایستگاه سنندج پیش از ایستگاه همدان تکمیل خواهد شد. » مدیرعامل راه‌آهن نیز دو روز پیش به صورت تلویحی آنچه «نواقص ایستگاه همدان» خوانده شده را تایید کرده و گفته است که «باید هر چه سریع‌تر برطرف شود و با استفاده از ظرفیت اعتبارات استانی و ملی هر چه سریع‌تر ساختمان ایستگاه همدان تکمیل و به بهره‌برداری برسد. » چراکه به گفته وی «ایستگاه همدان به عنوان گذرگاه مهم در کریدور شرقی- غربی کشور است و در حوزه باری و مسافری نقش بسیار مهمی‌در بخش بین‌المللی دارد، بنابراین تکمیل و به‌روزرسانی این راه‌آهن در اولویت برنامه‌های ماست.»