*اشاره به "دولت و کشور اسرائیل" در این یادداشت به معنی به رسمیت شناختن آن‌ها نیست.

 در بخش اول مطلب   به راه حل تک کشوری به عنوان یکی از راه حل‌های مسئله فلسطین - اسرائیل پرداخته شد. در بخش دوم و کنونی به راه حل " دو کشوری" می پردازیم.

اسرائیل هم اکنون مناطق فلسطینی را در اشغال خود دارد و به عنوان یک نیروی اشغالگر در این مناطق از سوی امریکا، اروپا و سازمان ملل متحد، شناخته می‌شود.

راه حل دو کشوری

براساس این راه حل دو کشور مستقل فلسطین و اسرائیل برپا می شوند. کشور مستقل اسرائیل و عضو کامل سازمان ملل متحد، هم اکنون وجود دارد و تنها نیاز است کشور مستقل فلسطین، برپا شود. یعنی سازمان ملل متحد ، امریکا و اروپا نیز آن را به رسمیت بشناسند.  

البته همچنان 28 کشور عضو سازمان ملل متحد، اسرائیل را به رسمیت نمی شناسند. در حال حاضر از 193 کشور عضو سازمان ملل متحد، 165 کشور، اسرائیل را به عنوان یک دولت/کشور به رسمیت می شناسند و 28 کشور دیگر،‌ اسرائیل را به رسمیت نمی شناسند. هیچ کشور عضو سازمان ملل متحد وجود ندارد که این تعداد کشور آن را به رسمیت نشناسند.

درباره فلسطین نیز، از 193 کشور عضو سازمان ملل متحد، 138 کشور (75 درصد) ،‌ دولت مستقل فلسطین را به رسمیت می شناسند. در میان 5 عضو دائم شورای امنیت ، امریکا، فرانسه و انگلیس، دولت فلسطین را به رسمیت نمی شناسند اما روسیه و چین به رسمیت می شناسند. همه کشورهای اروپایی و کشورهای استرالیا، کره جنوبی و ژاپن نیز این گونه هستند و فلسطین را به عنوان یک دولت / کشور به رسمیت نمی شناسند. البته فلسطین هم اکنون در سازمان ملل متحد، به عنوان یک دولت ناظر (کشوری که عضو کامل نیست و حق رای ندارد) عضو است. عضویت کامل و با حق رای فلسطین در سازمان ملل متحد، نیازمند موافقت شورای امنیت است. در شورای امنیت نیز 5 عضو دائم به این موضوع باید رای موافق یا خنثی بدهند و از ارائه رای منفی (وتو ) خودداری کنند. در آخرین رای گیری شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل (در سال 1390) چین و روسیه، رای موافق ، فرانسه و انگلیس رای ممتنع و آمریکا با رای مخالف، این طرح را وتو کرد و مانع از تصویب آن شد. عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل متحد به معنی به رسمیت شناختن استقلال و برپایی کشور مستقل فلسطین از نگاه سازمان ملل متحد است.

شادی هیات فلسطین در مجمع عمومی سازمان ملل متحد بعد از رای مثبت اکثریت اعضای مجمع به عضویت ناظر فلسطین در سازمان ملل متحد - سال 2012

تایید راه حل دو کشوری از سوی کشورهایی که هم اکنون فلسطین یا اسرائیل را به رسمیت نمی شناسند به معنی اعلام آمادگی برای به رسمیت شناختن فلسطین و اسرائیل در آینده است.

به اعتقاد مدافعان، این راه حل می‌تواند به اشغال خاک فلسطین از سوی اسرائیل پایان دهد (پایان بیش از 80 سال اشغالگری)، می‌تواند به اختلاف طولانی در خاورمیانه پایان دهد. می‌تواند راه حلی برای مسئله آوارگان فلسطینی خارج از فلسطین باشد. هم اکنون بیش از 7 میلیون فلسطینی درکشورهای مختلف به صورت آواره و پناهجو و غیردائم زندگی می‌کنند. این افراد می‌توانند به کرانه باختری و غزه بازگردند و در این مناطق ساکن شوند. این طرح می‌تواند به چرخه خشونت و درگیری و جنگ میان دو طرف اسرائیل و فلسطین پایان دهد.

مخالفان می‌گویند دولت اسرائیل مانع از تشکیل دولت مستقل فلسطین می‌شود و مخالف طرح دو کشوری است زیرا برنامه اسرائیل، کسب سرزمین‌های باقی‌مانده فلسطین (کرانه باختری و غزه) و همزمان اخراج و مهاجرت دادن مردم فلسطینی ساکن آن یا حل کردن و حذف کردن آن‌هاست.

 طرح سازمان ملل متحد برای تقسیم

راه حل دو کشوری برای اولین بار از سوی مجمع عمومی سازمان ملل متحد ( و نه شورای امنیت) در سال 1947 میلادی / 1326 شمسی مطرح و در قالب مصوبه 181 تایید شد. این تقسیم بندی قبل از برپایی دولت اسرائیل در سال 1948 و در زمان حاکمیت قیمومت بریتانیا بر سرزمین فلسطین اعلام شد. براساس این طرح، سرزمین تاریخی فلسطین به سه بخش تقسیم می‌شود: بخش اول برای مردم یهودی و برپایی دولت یهودی ( اسرائیل) که شامل 57 درصد از کل سرزمین است. بخش دوم برای مردم عرب و برپایی دولت فلسطین که شامل 42 ذرصد از کل سرزمین بود. بخش سوم شهرهای قدس (اورشلیم / بیت المقدس) و بیت الحم و شهرهای مجاور آن تحت نظارت و اداره بین المللی قرار می‌گیرند.

نقشه سازمان ملل متحد برای تقسیم سرزمین فلسطین میان مردم یهودی (برای تشکیل دولت اسرائیل) و مردم عرب (برای تشکیل دولت فلسطین) در نقشه چپ : مناطق زرد رنگ برای مردم عرب / فلسطینی‌ها و مناطق نارنجی برای یهودیان / اسرائیلی‌ها در نقشه راست : مناطق زرد رنگ برای مردم عرب / فلسطینی‌ها و مناطق آبی برای یهودیان / اسرائیلی‌ها در هر دو نقشه، شهر قدس (اورشلیم / بیت المقدس) و شهر بیت لحم به رنگ سفید زیر نظر سازمان ملل متحد اداره می‌شود

یهودی‌ها این طرح را قبول کردند و بر پایه آن اعلام استقلال و دولت خود را برپا کردند اما فلسطینی‌ها و کشورهای عربی این طرح را قبول نکردند و آن را رد کردند. استدلال فلسطینی‌ها این بود که جمعیت آن‌ها حداقل دو برابر یهودیان بود اما اکثریت خاک به یهودیان واگذار شده است. همچنین مناطق عرب نشین / فلسطین نشین به کنترل و اداره یهودیان واگذار شده است.

راه حل دو کشوری از نگاه تشکیلات خودگردان فلسطین

دولت فلسطین (تشکیلات خودگردان) به ریاست محمود عباس (ابومازن) از راه حل دو کشوری حمایت می‌کند. تشکیلات خودگردان خواستار برپایی دولت مستقل فلسطینی در کنار دولت اسرائیل است. تشکیلات خودگردان مرزهای دولت فلسطین را براساس مرزهای 1967 (کرانه باختری و غزه و بخش شرقی شهر قدس / اورشلیم ) به پایتختی قدس شرقی می‌داند و خواهان استقرار این دولت در این مرزهاست.

نقشه : منطقه زرد رنگ مرزهای 1967 را تعیین می‌کند. این منطقه به علاوه منطقه سبز رنگ (جولان) هم اکنون از سوی اسرائیل به عنوان مناطق رسمی خاک اسرائیل شناخته می شوند و توسط وزارت کشور اسرائیل اداره می شوند. جولان منطقه متعلق به سوریه و تحت اشغال اسرائیل است. اسرائیل جولان را بخشی از خاک رسمی خود اعلام کرده است. مناطق قرمز کرانه باختری و غزه توسط وزارت دفاع و ارتش اسرائیل کنترل می شوند گرچه اداره غیرنظامی کرانه باختری هم اکنون در دست تشکیلات خودگردان فلسطین است. در غزه هم اکنون جنگ و ارتش اسرائیل در آن مستقر است. تا قبل از این ، اداره نظامی و غیرنظامی غزه در دست دولت حماس بود.  

وضعیت شهر قدس / اورشلیم / بیت المقدس

وضعیت شهر قدس / اورشلیم خود یکی از موانع در برابر راه حل دو کشوری است. اسرائیل این شهر را به طور کامل متعلق به خود و پایتخت خود می‌داند اما سازمان ملل متحد و اروپا و امریکا (قبل از ترامپ) این شهر را متعلق به اسرائیل نمی دانند. همچنین حضور ارتش و دولت اسرائیل در بخش شرقی شهر قدس را اشغالگری اسرائیل می‌دانند.

بخش شرقی (فلسطینی نشین) - غربی (یهودی نشین / اسرائیلی نشین) در شهر قدس / اورشلیم/ بیت المقدس

براساس طرح تشکیلات خودگردان، شهر قدس / اورشلیم به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می‌شود. بخش غربی، پایتخت اسرائیل و بخش شرقی پایتخت فلسطین شود. بخش حرم شریف و مقدس شامل مسجد قبه الصخره و مسجد الاقصی و دیوار ندبه هم تحت نظارت سازمان ملل متحد قرار بگیرد. بخش مقدس در سمت شرقی / عرب نشین / فلسطینی نشین شهر قدس قرار دارد.

به رسمیت شناختن استقلال فلسطین از سوی اسرائیل

هم اکنون تشکیلات خودگردان فلسطین ، برپایه توافق اوسلو، استقلال و موجودیت دولت اسرائیل در مرزهای 1967 به رسمیت می شناسد اما اسرائیل ، موجودیت و استقلال دولت و کشور اسرائیل را به رسمیت نمی شناسد تنها سازمان آزادیبخش فلسطین (PLO) را به عنوان تنها نماینده فلسطینی‌ها و همچنین تشکیلات خودگردان فلسطین (به عربی : السلطه الفلسطینیه) را به عنوان سازمان اداره کننده کرانه باختری و غزه به رسمیت می شناسد اما "دولت استیت فلسطین" را به رسمیت نمی شناسد.  مهمترین بخش، به رسمیت شناختن استقلال فلسطین و دولت / کشور مستقل فلسطین از سوی اسرائیل است تا براساس آن، ارتش اسرائیل، از خاک فلسطین در کرانه باختری و غزه و مرزهای آن با دیگر کشورها و مرزهای دریایی غزه خارج شود. البته اسرائیل می‌تواند هم استقلال دولت فلسطین را به رسمیت بشناسند و هم به حضور نظامی خود در کرانه باختری و غزه و مرزهای آن‌ها ادامه دهد.  

فلسطین آینده با مرزهای باز یا بسته؟

درباره کشور آینده فلسطین یعنی کشور فلسطین بعد از عضویت در سازمان ملل متحد طرح ها و ایده‌های مختلفی وجود دارد. اینکه مرزهای آن کجاست و چگونه باشد. قبلا گفتیم که تشکیلات خودگردان فلسطین خواهان استقرار دولت فلسطین آینده در مرزهای 1967 و به پایتختی قدس شرقی (بخش شرقی شهر قدس / اورشلیم) است. یکی از سوالات این است که در کشور آینده فلسطین آیا ارتش اسرائیل همچنان در همه مرزهای فلسطین مستقر خواهد بود یا نه؟ اگر ارتش اسرائیل، در همه مرزهای فلسطین باقی بماند کشور آینده فلسطین در مرزهای بسته خواهد بود و اگر ارتش اسرائیل، همه مرزهای فلسطین را ترک کند و تنها در مرزهای مشترک با اسرائیل، باقی بماند، کشور آینده فلسطین در مرزهای باز و آزاد شکل خواهد گرفت. قطعا فلسطینی‌ها به دنبال دومی هستند. در وضعیت مرزهای باز، مرزبانی و ارتش اسرائیل از مرزهای کرانه باختری فلسطین با اردن خارج می شوند و این مرز در اختیار فلسطینی‌ها قرار می‌گیرد. همچنین اسرائیل، کنترل نظامی و امنیتی کرانه باختری را به طرف فلسطینی واگذار خواهد کرد.   در نتیجه فلسطینی‌ها از کرانه باختری به راحتی با سفر به اردن، می‌توانند به جهان آزاد، دسترسی داشته باشند و مانعی در برابر آن‌ها نخواهد بود. همچنین با ساخت فرودگاه در رام الله و بازسازی و فعال سازی دوباره فرودگاه غزه، فلسطینی‌ها از این فرودگاه‌ها به نقاط مختلف جهان سفر خواهند کرد. در غزه هم مرز زمینی با مصر به مانند گذشته وجود دارد. اسرائیل از مرزهای دریایی غزه هم کنار می‌روند تا بندر غزه به نقطه حمل و نقل بین المللی کالا و مسافر تبدیل خواهد شد. هم اکنون جز مرز غزه - مصر، ارتش اسرائیل در همه مرزهای دریایی و زمینی کرانه باختری و غزه حضور دارد. به نظر می‌رسد اسرائیل تلاش کند وضعیت مرزهای باز رخ ندهد و همچنان مرزهای زمینی و هوایی و دریایی فلسطین در اختیار خود نگه دارد. بخشی برای کنترل امنیتی سرزمین‌های فلسطینی و بخشی به عنوان ابزار فشار همچنان در دست طرف اسرائیلی باقی بماند. اما اگر ارتش اسرائیل همچنان در مرزهای فلسطین مستقر باشند در این صورت می‌توان گفت کشور فلسطین در درون خاک اسرائیل باقی می ماند. چیزی شبیه وضعیت کشور واتیکان در خاک ایتالیا یا وضعیت کشور لسوتو در خاک آفریقای جنوبی.

ایران و راه حل دو کشوری

دولت ایران مخالف راه حل دو کشوری است. همه کشورهای جهان به استثنای ایران، از طرح دو کشوری حمایت می‌کنند. دولت اسرائیل نیز مخالف طرح دو کشوری است.  ایران خواهان نبود اسرائیل در حال و آینده است. اسرائیل هم خواهان نبود دولت مستقل فلسطین در حال و آینده است. ایران مخالف طرح دو کشوری است زیرا براساس آن مخالف قبول موجودیت کشور و دولت اسرائیل در حال و آینده است. علاوه بر ایران، دو گروه اصلی مقاومت فلسطینی یعنی حماس و جهاد اسلامی هم با به رسمیت شناختن وجود کشور اسرائیل مخالف هستند و خواهان نبود آن هستند. با این حال ایران به هنگام رای گیری درباره طرح‌های حمایت از راه حل دو کشوری، در کنار امریکا ، کشورهای عربی و اسلامی قرار می‌گیرد چرا که تنها مخالف این ایده در رای گیری‌ها اسرائیل است. ایران به تازگی هم در نشست سران کشورهای عربی و اسلامی (اتحادیه عرب و سازمان همکاری اسلامی) در عربستان سعودی به قطعنامه‌ای رای مثبت داد که در آن به صراحت از راه حل دو کشوری و برپایی دولت مستقل فلسطین در مرزهای 1967 حمایت شده است. البته وزارت خارجه بعد از این درباره این بخش‌ها اعلام تحفظ (نارضایتی و مخالفت ) کرد.

مناطق تحت کنترل اسرائیل (سفید) و فلسطین (سبز) در بیش از 80 سال اخیر

در رای گیری به طرح رسمیت شناختن کشور مستقل فلسطین در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، ایران رای مثبت داد تا در کنار امریکا و اسرائیل که رای منفی دادند قرار نگیرد. این طرح هم از راه حل دو کشوری و برپایی دولت مستقل فلسطین در مرزهای 1967 حمایت می‌کند. ایران خواهان برپایی دولت مستقل فلسطین در همه مرزهای سرزمین تاریخی فلسطین (از جمله اسرائیل فعلی ) است اما دولت فلسطین (تشکیلات خودگردان) خواهان برپایی دولت مستقل فلسطین تنها در مرزهای 1967 است.

حامیان و مخالفان ایده 

دولت اسرائیل نیز گرچه از قبل موافقت خود را با این طرح اعلام کرده بود اما دولت بنیامین نتانیاهو نخست وزیر فعلی اسرائیل به صراحت مخالفت خود را با این طرح اعلام کرده است.

همچنین مسیری که دولت‌های اخیر اسرائیل تاکنون طی کرده‌اند در مسیر جلوگیری از برپایی دولت مستقل فلسطین است.  احزاب راست و راست افراطی اسرائیل مخالف طرح دو کشوری هستند زیرا براساس آن ارتش اسرائیل باید حداقل از کرانه باختری و غزه عقب نشینی کند و این مناطق را به دولت فلسطین واگذار کند در حالی که هم اکنون ارتش اسرائیل در این دو منطقه حضور دارد و کنترل امنیتی آن‌ها را در دست دارد.

علاوه بر تشکیلات خودگردان فلسطین، امریکا، سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا و کشورهای عربی اسلامی حامیان راه حل دو کشوری هستند.

موانع در برابر طرح دو کشوری

مخالفت دولت اسرائیل 

دولت اسرائیل مخالف این طرح است. تا زمانی که دولت اسرائیل مخالف باشد در عمل و روی زمین، دولت مستقل فلسطین امکان برپایی نخواهد داشت زیرا اسرائیل تمام پایه‌های برپایی این دولت را در دست خود دارد. خروج ارتش اسرائیل از سرزمین‌های فلسطین و پایان دادن به اشغال نظامی و خروج ارتش اسرائیل از مرزهای فلسطین با دیگر مناطق از مهمترین این موارد هستند.

 شهرک سازی اسرائیل در خاک فلسطین

شهرک سازی اسرائیل در کرانه باختری و قدس شرقی، یکی ازموانع اساسی در برابر راه حل دو کشوری است زیرا یکپارچگی سرزمینی فلسطین را به چالش می‌کشد و تهدید می‌کند. یکپارچگی زمینی، شرط اساسی برای برپایی هر دولت و کشوری است. هیچ کشور و دولتی در جهان نمی تواند در خلاء شکل بگیرد و حاکمیت آن بر سرزمین و خاک یکپارچه‌ای مستقر نباشد. یکی از اقدامات دولت‌های راستگرا در اسرائیل که در سال‌های اخیر بر سر کار بودند نابودیی زیرساخت ها و پایه‌هایی است که براساس آن‌ها، قرار است دولت مستقل فلسطین شکل بگیرد و برپا شود. یکی از مهمترین این پایه‌ها، وحدت سرزمینی و خاک است.

 یکی از شهرک‌های یهودی نشین اسرائیل ساخته شده در خاک فلسطین - کرانه باختری

در حال حاضر آنچنان شهرک‌های یهودی نشین اسرائیل در کرانه باختری و بخش شرقی شهر قدس / اورشلیم ساخته و پراکنده شده‌اند که مناطق باقی‌مانده برای فلسطینی‌ها مثل جزایر دور از هم اند.   به همین دلیل، مخالفت با شهرک سازی اسرائیل و درخواست توقف آن یکی از خواسته‌های اساسی دولت فلسطین (تشکیلات خودگردان) و دیگر مقامات فلسطینی است.  این شهرک ها با مصادره و در اختیار گرفتن زمین‌های وسیعی از فلسطینی‌ها در کرانه باختری و بخش شرقی شهر قدس، ساخته می شوند. سازمان ملل متحد، امریکا و اتحادیه اروپا با این شهرک سازی‌های اسرائیل، مخالف هستند و آن‌ها را مناطق اشغالی می‌دانند زیرا در خاک فلسطینی‌ها ساخته شده‌اند. تشکیلات خودگردان فلسطین خواهان توقف این شهرک سازی به عنوان پیش شرط ازسرگیری مذاکرات صلح با طرف اسرائیلی است. پیش شرطی که تاکنون مورد موافقت اسرائیل قرار نگرفته و مذاکرات میان دو طرف متوقف مانده است. در حال حاضر در کرانه باختری فلسطین و بخش شرقی شهر قدس / اورشلیم با جمعیت حدود 3 میلیون نفر فلسطینی ، حدود نیم میلیون نفر شهرک نشین اسرائیلی ساکن هستند.

نقشه شهرک‌های اسرائیلی نشین در کرانه باختری فلسطین

راه حل‌هایی که برای تشکیل دولت آینده فلسطین و حل مشکل وحدت سرزمینی و غلبه بر مشکل شهرک‌های اسرائیلی نشین متصور است می‌توان به این موارد اشاره کرد: - دولت فلسطین به همه این شهرک نشینان یهودی اسرائیلی، شهروندی فلسطینی خواهد داد. خاک آن‌ها به عنوان بخشی از سرزمین فلسطین از سوی اسرائیل به رسمیت شناخته می‌شود. آن‌ها همچنان در دولت اینده فلسطین به زندگی خود ادامه خواهند داد. این راه حل را شهرک نشینان قبول نمی کنند زیرا معمولا از تندروترین و افراطی ترین بخش‌های یهودیان مذهبی اسرائیلی هستند. - فشار برای تخلیه و ترک شهرک ها توسط شهرک نشینان و بازگشت آنان به مناطق رسمی خاک اسرائیل برای ادامه زندگی. اتفاقی که در سال 2005 در غزه روی داد. در این سال‌ها ارتش اسرائیل اعلام کرد به صورت داوطلبانه و بدون پیش شرط از منطقه غزه عقب نشینی می‌کند و همزمان شهرک‌های یهودی نشین اسرائیل در غزه هم تخلیه و شهرک نشینان از غزه بازگشتند.

همین حالت برای شهرک نشینان در کرانه باختری هم متصور است گرچه تعداد شهرک نشینان و جایگاه آنان و شمار شهرک ها و واحدهای مسکونی در کرانه باختری قابل مقایسه با غزه نیست. همین موضوع، اجرای این راه حل را سخت و پیچیده کرده است. علاوه بر این، شمار مهمی از اعضای کابینه فعلی اسرائیل از شهرک نشینان یا احزاب مورد حمایت شهرک نشینان هستند. این موضوع باعث می‌شود هزینه کردن از شهرک ها و شهرک نشینان سخت باشد. - راه حل دیگر این است که شهرک ها دوباره به خاک فلسطین باز می‌گردند و معادل مساحت آن‌ها از کرانه باختری یا غزه به اسرائیل واگذار می‌شود. نوعی مبادله زمین میان فلسطین و اسرائیل.  البته این انتقاد وارد است که اسرائیل مناطقی از فلسطین را به نام شهرک سازی اشغال می‌کند و سپس معادل آن را از فلسطینی‌ها زمین دریافت می‌کند.

تضمین امنیتی 

تضمین امنیتی یکی از موانعی است که اسرائیل دربرابر طرح دو کشوری مطرح می‌کند. به این معنی که اسرائیل خواهان تضمین امنیتی است که کشور اینده فلسطین، به نقطه‌ای برای حمله نظامی و تهدید امنیتی علیه اسرائیل تبدیل نشود. گفته‌های مقامات اسرائیل این گونه است: اگر ارتش اسرائیل از خاک فلسطین خارج شود و دولت مستقل فلسطین برپا شود و این کشور دارای مرزهای باز با جهان باشد و ارتش و مرزبانی اسرائیل از مرزهای کشور مستقل فلسطین نیز خارج شوند در این صورت ممکن است فلسطین به مرکزی برای تسلیح و تمرکز برای حمله نظامی و نابودی کشور اسرائیل و سیطره برهمه خاک رسمی اسرائیل تبدیل شود. آن‌ها برای تایید این نگرانی خود به وضعیت دو منطقه جنوب لبنان و غزه اشاره می‌کنند.

ارتش اسرائیل در کرانه باختری فلسطین

مقامات اسرائیل می‌گویند در سال 2005 بدون پیش شرط و به طور کامل از غزه عقب نشینی و حتی همه شهرک ها و پایگاه‌های نظامی خود را هم تخلیه کردند. همچنین اسرائیل در این سال کنترل نظامی و غیرنظامی  منطقه غزه را به دولت فلسطین (تشکیلات خودگردان) واگذار کرد اما 2 سال بعد (2007) حماس در درگیری نظامی با نیروهای تشکیلات خودگردان ، آن‌ها را شکست داد و کنترل کامل منطقه غزه را در دست گرفت.

بعد از این تاریخ، حکومت و حاکمیت فلسطینی‌ها دو دسته شد. بخش اول در کرانه باختری در دست دولت تشکیلات خودگردان (به ریاست محمود عباس و فتح) و دولت حماس در غزه.  به اعتقاد مقامات اسرائیلی، حمله 7 اکتبر حماس به اسرائیل که بزرگترین و مرگبارترین حمله به اسرائیل در سال‌های اخیر شمار می آید در نتیجه همان عقب نشینی سال 2005 اسرائیل از غزه است.  ارتش اسرائیل در سال 2000 میلادی هم یک طرفه از جنوب لبنان عقب نشینی کرد اما حزب الله این منطقه را در اختیار خود گرفت و در حملات و جنگ‌های بعدی علیه اسرائیل، از آن استفاده کرد. به ادعای برخی مقامات اسرائیلی، این عقب نشینی باعث تقویت حزب الله لبنان شد. برخی مقامات اسرائیلی نیز گفته‌اند  نگران هستند دولت ضعیف فلسطین آینده از سوی داعش یا القاعده مورد حمله قرار بگیرد سرنگون شود و این دو گروه تندرو، در فلسطین دولت تشکیل دهند و از آن به اسرائیل حمله کنند. همانند وضعیتی که داعش در شمال سوریه و عراق ، دولت تشکیل داده بود. بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل هم به تازگی گفت اگر دولت مستقل فلسطینی در آینده شکل بگیرد و از ایران موشک بخرد در این صورت اسرائیل چه باید بکند. برای رفع این نگرانی اسرائیل،  راه‌هایی مطرح می‌شود.

ارتش اسرائیل در کرانه باختری فلسطین

کشورهای عربی و امریکا در پاسخ می‌گویند با برپایی دولت مستقل فلسطین و حل و فصل همه اختلافات، برای همیشه جنگ و اختلاف میان اسرائیل و فلسطین به پایان می‌رسد. مرزهای اسرائیل و کشورهای عربی و اسلامی منطقه به روی یکدیگر باز می‌شود. در نتیجه اختلافی باقی نمی ماند که فلسطینی‌ها بخواهند بر سر آن، به اسرائیل حمله کنند. همچنین با توسعه اقتصادی و سرمایه‌گذاری کشورهای عربی اسلامی منطقه در اسرائیل و فلسطین و رفت و آمد میان مردم منطقه و اسرائیل و فلسطین، نوعی از صلح و آرامش برقرار خواهد شد. مقامات امریکا و اروپا و برخی کشورهای عربی، از کشور بدون ارتش برای دولت آینده فلسطین سخن گفته‌اند. علاوه بر این، آن‌ها گفته‌اند به اسرائیل تضمین امنیتی می‌دهند.   همچنین طرح هایی ازجمله استقرار نیروهای پاسدار صلح سازمان ملل متحد در مرز اسرائیل و فلسطین آینده، استقرار نیروهای ناتو یا نیروهای ارتش‌های عربی یا نیروهای ارتش اردن و مصر درکرانه باختری و غزه از دیگر طرح‌های پیشنهادی یا ایده‌های مطرح هستند تا از یک سو هم امنیت سرزمین‌های فلسطینی را برقرار کنند هم خیال اسرائیل را بابت جلوگیری از سقوط دولت سکولار فلسطین راحت کنند هم مانع از حملات احتمالی از خاک فلسطین علیه اسرائیل شوند. تضمین امنیتی در بالاترین سطح از سوی دولت امریکا به اسرائیل پیشنهاد شده اما دولت اسرائیل قبول نکرده است. بخشی از تضمین امنیتی هم وجود کشور فلسطینی بدون ارتش است. یعنی دولت فلسطین به مانند اکنون تنها نیروی پلیس برای حفظ نظم و امنیت دارد اما دارای نیروی ارتش قادر به جنگ با ارتش کلاسیک نیست گرچه نیروهای نظامی ویژه و عملیاتی محدود دارد.

طرح صلح عربی

طرح صلح عربی طرحی در قالب راه حل دو کشوری است که ابتدا از سوی عربستان سعودی مطرح شد و سپس از سوی اتحادیه عرب و در گام بعدی از سوی سازمان همکاری اسلامی (کشورهای اسلامی به استثنای ایران) تایید شد. براساس این طرح، در صورتی که اسرائیل به مرزهای 1967 عقب نشینی کند و دولت مستقل فلسطین به پایتختی قدس شرقی برپا شود همه کشورهای عربی نیز اسرائیل را به رسمیت می شناسند و با اسرائیل روابط کامل برقرار خواهند کرد. مرزهای 1967 شامل کرانه باختری، غزه و بخش شرقی شهر قدس / اورشلیم است.

اسرائیل این طرح را رد می‌کند.

عصر ایران