مکانیسم ماشه ؛ تضعیف کننده اعتبار شورای امنیت»
ساعت 24 - عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پس از فعال شدن «مکانیسم ماشه» در نامهای به شورای امنیت و دبیرکل سازمان ملل این اقدام را «رویهای خطرناک و تضعیفکننده اعتبار شورای امنیت» دانست. روسیه هشدار داده است که اعمال دوباره تحریمها علیه ایران میتواند «پیامدهای جبرانناپذیر» به همراه داشته باشد. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم گفته است که «۳۰ روز پیش رو فرصتی مناسبی برای یافتن راه حلی دیپلماتیک است.»
بریتانیا، فرانسه و آلمان پیشتر تا پایان ماه جاری میلادی به ایران مهلت داده بودند که راه حل دیپلماتیکی برای پرونده هستهای خود پیدا کند وگرنه «مکانیسم ماشه» را فعال خواهند کرد.
این مکانیسم برای بازگشت خودکار تحریمهای بینالمللی در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد گنجانده شده است؛ قطعنامهای که ۱۰ سال پیش به تصویب رسید و کشورهای عضو سازمان ملل متحد را به اجرای مفاد «برنامه جامع اقدام مشترک» موسوم به برجام، متعهد میکند.
ایران برنامه هستهای خود را صلحآمیز میخواند و قبلا هشدار داده بود که چنانچه کشورهای غربی برای فعال کردن «مکانیسم ماشه» علیه این کشور در شورای امنیت سازمان ملل متحد اقدام کنند، ممکن است همکاریهای خود با آژانس را به طور کامل متوقف کند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در دوره اول ریاست جمهوریاش از این توافق خارج شد و تحریمهای جدیدی علیه ایران وضع کرد. بریتانیا، فرانسه و آلمان در آن زمان گفتند که به توافق پایبند میمانند و قصد دارند به تجارت با ایران ادامه بدهند. در نتیجه این امر، تحریمهای سازمان ملل و اتحادیه اروپا علیه ایران دوباره برقرار نشدند.
اما مکانیسمی که اروپاییان برای جبران بازگشت تحریمهای آمریکا در نظر گرفتند در عمل چندان موثر واقع نشد و بسیاری از شرکتهای غربی مجبور شدند تجارت با ایران را متوقف کنند.
او تاکید کرد که «ایران از سال ۲۰۱۸ بهطور رسمی سازوکار حلوفصل اختلافات برجام را فعال کرده و تمامی مراحل پیشبینیشده را طی کرده است و اقدامات اخیر تروئیکا، سه کشور اروپایی، فاقد مشروعیت قانونی است.» عراقچی افزود: کاهش تعهدات ایران مطابق با بندهای برجام و در پاسخ به خروج غیرقانونی آمریکا از توافق بوده است.
وزیر خارجه ایران همچنین در این نامه خواستار پایبندی شورای امنیت به جدول زمانی قطعنامه ۲۲۳۱ و حفظ یکپارچگی حقوق بینالملل شد و اعلام کرد ایران همواره آماده حل اختلافات از «طریق دیپلماسی و گفتگو» است.او در بخش دیگری از این نامه گفته است که «جمهوری اسلامی ایران بر پایبندی خود به تعاملات دیپلماتیک معنادار با هدف دستیابی به توافقی جدید تاکید مینماید. »
روسیه هم امروز نسبت به اعمال دوباره تحریمها علیه ایران هشدار داد و گفت که این میتواند «پیامدهای جبرانناپذیر» به همراه داشته باشد. وزارت امور خارجه روسیه در بیانیهای اعلام کرد: «ما قویاً از سه کشور اروپایی میخواهیم در تصمیمات نادرست خود بازنگری کنند، پیش از آنکه منجر به پیامدهای جبرانناپذیر بیشتر شود. »
روسیه در این بیانیه اروپا را متهم کرد که با اقدامات خود تلاشهای دیپلماتیک برای یافتن راهحل مسالمتآمیز در پرونده برنامه هستهای ایران را تضعیف میکند. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم امروز (جمعه ۷ شهریور) اعلام کرد که هفتههای پیش رو فرصتی برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک در خصوص برنامه هستهای ایران فراهم میکند.
خانم کالاس به خبرنگاران گفت: «ما وارد مرحله جدیدی شدهایم و این ۳۰ روز فرصت واقعی برای یافتن راههای دیپلماتیک جهت حل این موضوع در اختیار ما قرار داده است.»بریتانیا، فرانسه و آلمان که از امضاکنندگان «برنامه جامع اقدام مشترک» موسوم به برجام هستند، روند فعال سازی «مکانیسم ماشه» برای بازگرداندن خودکار تحریمهای بینالمللی علیه ایران را روز گذشته (پنج شنبه ۶ شهریور/۲۸ اوت) آغاز کردند. این اقدام دو روز پس از نشست این سه کشور با ایران در ژنو صورت گرفت، نشستی که بنا بر گزارشها نتیجه ملموسی نداشته است.