نتایج یک پژوهش تازه نشان می‌دهد صرف زمان بیش از حد در اینترنت با افزایش استرس، بدتر شدن خلق‌وخو و بی‌توجهی بیشتر به دیگر فعالیت‌های روزمره ارتباط دارد.

این مطالعه را پژوهشگران دانشگاه دویسبورگ-اسن آلمان انجام داده‌اند و نتایج آن در نشریه علمی PLOS One منتشر شده است. در این پژوهش، ۹۰۰ بزرگسال آلمانی در سال ۲۰۲۵ مورد بررسی قرار گرفتند که گفته بودند طی یک سال گذشته دست‌کم یک بار از بازی‌های آنلاین، شبکه‌های اجتماعی یا فروشگاه‌های اینترنتی استفاده کرده‌اند.

پژوهشگران بر اساس دفعات و شدت استفاده افراد از اینترنت، الگوی مصرف آن‌ها را در سه گروه «بیمارگونه»، «پرخطر» یا «بدون مشکل» دسته‌بندی کردند.

در این مطالعه، استفاده مشکل‌ساز از اینترنت که دو گروه بیمارگونه و پرخطر را در بر می‌گرفت، به معنای استفاده افراطی از برنامه‌ها و خدمات آنلاین تا حدی بود که عملکرد روزمره فرد را مختل کند یا باعث ناراحتی و فشار روانی شود.

شرکت‌کنندگان سپس به مدت دو هفته، هر شب پرسش‌نامه‌ای را تکمیل کردند. آن‌ها در این ارزیابی‌ها درباره وضعیت روحی و میزان استرس خود، میل و وسوسه استفاده مشکل‌ساز از اینترنت و مجموع زمانی که در طول روز آنلاین بوده‌اند، گزارش می‌دادند.

در این پرسش‌نامه همچنین میزان لذتی که افراد از حضور در اینترنت می‌بردند و اینکه آیا به‌دلیل استفاده از اینترنت، فعالیت‌های دیگر خود را کنار گذاشته بودند یا نه، بررسی شد.

نتایج نشان داد افرادی که الگوی شدیدتری از استفاده مشکل‌ساز از اینترنت داشتند، معمولاً خلق‌وخوی نامناسب‌تر، استرس بیشتر و زمان حضور طولانی‌تری در فضای آنلاین را گزارش می‌کردند. آن‌ها همچنین بیش از دیگران از فعالیت‌ها و مسئولیت‌های سایر بخش‌های زندگی خود غافل می‌شدند.

این پژوهش همچنین نشان داد «وسوسه یا میل آنی به آنلاین شدن» مهم‌ترین عامل ادامه استفاده از اینترنت است. احساس لذت و رهایی موقت نیز می‌تواند این رفتار را تقویت کند.

آندریاس اولکر، یکی از نویسندگان این مطالعه، گفت:

«بیش از آنکه استرس یا وضعیت روحی به‌تنهایی تعیین‌کننده باشد، این میل لحظه‌ای برای آنلاین شدن است که مشخص می‌کند افراد وارد فعالیت‌های اینترنتی می‌شوند یا نه و در نتیجه، پیامدهای لذت‌بخش و در عین حال آسیب‌زای آن را تجربه می‌کنند.»

او افزود:

«برای طراحی روش‌های بهتر پیشگیری و درمان، باید بدانیم چرا افرادی که در معرض استفاده مشکل‌ساز از اینترنت قرار دارند، در لحظه‌های خاصی به فضای آنلاین پناه می‌برند. نتایج ما نشان می‌دهد کمک به افراد برای شناخت و کنترل لحظه‌های وسوسه ممکن است از تمرکز صرف بر استرس یا خلق‌وخو مؤثرتر باشد.»

نتایج مطالعه فرضیه پژوهشگران را تأیید کرد که بر اساس آن می‌توان با بررسی میزان استرس، وضعیت روحی و میل فرد به آنلاین شدن، مدت استفاده روزانه او از اینترنت را پیش‌بینی کرد.

این عوامل نیز به نوبه خود بر میزان لذت، احساس آرامش و بی‌توجهی فرد به دیگر فعالیت‌های روزمره تأثیر می‌گذارند.

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که همه انواع استفاده از اینترنت پیامد منفی ندارند و مشکل اصلی زمانی ایجاد می‌شود که حضور در فضای آنلاین از حد متعادل فراتر برود و به رفتاری افراطی یا آسیب‌زا تبدیل شود.

سیلکه ام. مولر، دیگر نویسنده این پژوهش، گفت:

«باید توجه داشت که تنها درصد کمی از کاربران اینترنت به الگوهای استفاده بیمارگونه دچار می‌شوند. استفاده از اینترنت تا زمانی که باعث کنار گذاشته شدن منظم دیگر بخش‌های مهم زندگی نشود، می‌تواند لذت‌بخش، سرگرم‌کننده و حتی راهی برای کاهش استرس باشد.»

او ادامه داد:

«این بخش‌های مهم فقط شامل وظایف و مسئولیت‌های ضروری نیستند، بلکه فعالیت‌هایی را نیز در بر می‌گیرند که تأثیر مثبت آن‌ها بر سلامت و احساس رضایت ما ثابت شده است؛ از جمله ورزش، وقت‌گذرانی در فضای باز و انجام فعالیت‌های مشترک با دوستان.»

مطالعات پیشین نیز نشان داده‌اند که جوانان مبتلا به اعتیاد اینترنتی ممکن است تغییراتی را در فعالیت‌های شیمیایی مغز تجربه کنند؛ تغییراتی که می‌تواند زمینه را برای شکل‌گیری رفتارهای اعتیادآور بیشتر فراهم کند.

این آثار در چندین شبکه عصبی مغز مشاهده شده و همچنین با افزایش فعالیت برخی بخش‌های مغز، حتی زمانی که فرد در حال استراحت است، همراه بوده است.