کیاوش حافظی: دولت چهاردهم در آستانه ورود به سال سوم فعالیت خود قرار دارد. در این راستا، مسعود پزشکیان نشستی با دبیران کل احزاب و فعالان سیاسی ترتیب داد تا به شنیدن نظرات و پیشنهادات آنها بپردازد. با اینکه اینگونه جلسات پزشکیان با فعالان عرصههای مختلف موضوع جدیدی نیست، اما زمان برگزاری این نشست اهمیت خاصی را به آن بخشیده است. دولتی که به سال سوم خدمت خود نزدیک میشود، سه جنگ مهم را پشت سر گذاشته و در نتیجه، هم فضای جنگ بر جلسه سایه انداخته و هم مذاکراتی که منجر به توافقاتی میان ایران و آمریکا شده است.
در گفتگو با محمد قوچانی، روزنامهنگار و فعال سیاسی، به بررسی جزئیات این جلسه پرداختهایم. او بر این باور است که اظهارات حداد عادل و نگرش علی مطهری، محمود واعظی و بهزاد نبوی در خصوص وضعیت سیاست خارجی از مهمترین نکات مطرح شده در این نشست بود.
گفتوگوی کامل خبرآنلاین با محمد قوچانی را در ادامه مطالعه کنید؛
****
اهمیت این جلسه از آن جهت است که نماینده دو جریان اصلاحطلب و اصولگرا در آن حضور داشتند و متقاضیان این دو جنبش توانستند نظرات خود را به اشتراک بگذارند. با این حال، نقص عمده این جلسه عدم تعریف «احزاب مستقل» بود. احزابی که به عنوان مستقل شناخته نمیشوند، به خوبی شناخته نمیشوند و در عین حال وزن آنها معادل دو جریان دیگر تلقی میشود. به همین خاطر در بخشی از نشست، نظراتی مطرح شد که ممکن است در چنین جلسهای با حضور مقامات رسمی و احزاب بزرگ معقول به نظر نرسد. در واقع این موضوع ترکیبی از مزایا و معایب بود که در کناری یکدیگر قرار گرفتند.
سخنان حداد عادل یکی از کلیدیترین صحبتها بود
اگر بخواهم روایت صحبتهای مطرحشده را به اشتراک بگذارم، یکی از محوریترین حرفها، کلام دکتر غلامعلی حدادعادل بود. ایشان مصادیق انتخاباتی سال ۱۴۰۳ را به عرصههای عمومی مرتبط نکردند و از بهرهبرداری از وضعیت اجتماعی پس از جنگ به عنوان ابزاری علیه دولت فاصله گرفتند. به نظر میرسد این نکته مثبت و پیام ارسالی به معنای قدردانی از دولت در دوران جنگ و پس از آن بوده است.
علی مطهری بیان داشت که نباید مانع دیدار قالیباف و ونس شد
مواضع آقای علی مطهری—به عنوان یک شخصیت متعلق به جریان میانه—بهویژه در زمینه سیاست خارجی بسیار روشن بود. او مفاهیم «انتقام» و «مذاکرات» را از هم تفکیک کرد و بر این نکته تأکید داشت که اگر آقای قالیباف و آقای ونس امکان گفتگو دارند، نباید سد راه آنها باشیم؛ چراکه مذاکرات، به زعم او، بیمعنا نیست و میتواند به شکل شفاف و علنی صورت گیرد و انتقام یا مجازت نیز باید از کانال جداگانهای پیگیری شود.
واعظی بر لزوم مذاکره مستقیم تأکید کرده و گفت میانجیها سهم خود را از مذاکرات میبرند
موضع دکتر محمود واعظی نیز در خصوص مذاکرات و تأکید بر «مذاکره مستقیم» به جای «مذاکره با واسطه» بسیار حائز اهمیت بود؛ زیرا واسطهها در هر حال سهم خود را از توافقها برداشت میکنند و بهترین رویکرد، برقراری گفتگوهای بدون واسطه است. ایشان هشدار دادند که نباید با افراط در برخی از خواستهها—نظیر عوارض تنگه هرمز یا نحوه حمایت از جنبش لبنان—اهداف اصلی مذاکرات تحتالشعاع قرار گیرند.
در خصوص تفاهمنامه ایران و آمریکا، اصلاحطلبان و اصولگرایان همنظر بودند
علاوه بر این، نوعی همدلی ملموس میان گروههای اصلاحطلب و دولت و همچنین بخشی از اصولگرایان در رابطه با یادداشت تفاهم امضا شده بین ایران و آمریکا مشاهده میشد.
نظر بهزاد نبوی چه بود؟ / پزشکیان: حمایت سپاه و نیروهای مسلح از مذاکرات ادامه دارد
این موضع را مهندس بهزاد نبوی به طور برجسته بیان کردند؛ وی اشاره داشت که افرادی که نسبت به این یادداشت تفاهم مخالفت میکنند، خواه ناخواه در حال کمک به دشمنان کشور هستند.
رئیسجمهور نیز موضعی شفاف و عمومی را اتخاذ کرده بودند. ایشان بیان کردند که جنگی بدون پایان وجود ندارد و این وضعیت نمیتواند ابدی باشد و در نهایت باید به یک نقطه تفاهم دست یابیم. در خلال این جلسه، مباحثی درباره تعامل نیروهای مسلح و مذاکرات مطرح شد که آقای پزشکیان از حمایت سپاه و نیروهای مسلح از روند مذاکرات صحبت کردند و این همدلی را به وضوح تشریح کردند که نکتهای حائز اهمیت بود.
پزشکیان آمادگی خود را برای ادامه جلسات با احزاب اعلام کرد
البته ای کاش بتوانیم با شکلگیری نظام انتخاباتی حزبی، با چند جریان سیاسی شناسنامهدار و مشخص روبهرو شویم تا نظرات دقیقتری ارائه شده و راهکارهای بهتری در اختیار دولت قرار گیرد. خود آقای پزشکیان نیز آمادگی خود را برای ادامه این جلسات به صورت موضوعی ابراز کردند تا هر کس ادعای حمایت از دولت را دارد، بتواند یاریرسان باشد.
اگر اطمینان از روند مذاکرات وجود داشته باشد، احتمالاً موانعی برای دیدار قالیباف و ونس وجود نخواهد داشت
* در مورد بخش مهمی از جلسه که به سیاست خارجی و مذاکره مستقیم با آمریکا اختصاص داشت، موضع رئیسجمهور درباره احتمالات مربوط به دیدار آقای ونس و آقای قالیباف چه بود؟
این موضوع به پیشنهاد آقای علی مطهری مربوط بود و رئیسجمهور در این زمینه صریح نظری ارائه نداد. شاید نیازی به بیان موضع روشن در برابر هر نظر مطرح شده وجود نداشته باشد. به نظر من، اگر در مسیر نهایی مذاکرات، اطمینانی وجود داشته باشد که به نتیجه مطلوبی خواهیم رسید، به احتمال زیاد مشکلی با این موضوع پیش نخواهد آمد. البته همه متوجهاند که تصمیمگیری در این خصوص به عهده شورای عالی امنیت ملی است و هرگونه تصمیمی در آنجا به تصویب خواهد رسید. امیدوارم این راهبرد در دوره جدید شورای عالی امنیت ملی نیز ادامه یابد.
آیا آقای پزشکیان گزارشی از روند مذاکرات اخیر، روابط دیپلماتیک نوین یا اقدامات میانجیها ارایه کردند؟
خیر، بیشتر در مورد ضرورتهای ذاتی مذاکرات و همچنین یادداشت تفاهمی که اکنون به عنوان یک سند بینالمللی شناخته میشود، صحبت شد. تأکیدات بر این بود که حتی در صورت وجود ایرادات، همه آنها در چارچوب همین یادداشت تفاهم قابل حل خواهد بود.
یکی از حضار بیان کرد که این جمع الزاماً نماینده جامعه نیست و باید به جامعه نیز توجه شود
* در سالهای اخیر، بخشی از جریانهای اجتماعی مثل اصلاحطلبان و اصولگرایان میانهرو تأکید به این نکته دارند که آقای پزشکیان باید همانگونه که با طرف خارجی مذاکره میکند، با جامعه نیز تعامل کرده و طبق شعار «وفاق» خود گفتگو نماید. آیا در این نشست به موضوعات داخلی و اجتماعی نیز پرداخته شد؟
بله، در خصوص مباحث حقوقی و حقوق بشری، یکی از حاضران تأکید کرد که این جمع لزوماً نماینده تمامی جامعه نیست و باید به جامعه نیز توجه ویژهای صورت گیرد. در این موارد بحث و تبادل نظر انجام شد، اما باید به یاد داشت که این نشست در واقع نشستی متشکل از احزاب سیاسی بود. انتظار میرود احزاب نسبت به تقویت ارتباطات با مردم و نمایندگی جامعه تلاش کنند و برنامهای برای طراحی یک نظام ساختارمند داشته باشند؛ نه اینکه شاهد تشتت حزبی باشیم. حالت ایدهآل این است که ما تنها با حضور چهار یا پنج جریان سیاسی اصلی جلساتی برگزار کنیم.
* در نهایت، حاصل و نتیجه این جلسه چه بود؟
به طور کلی، به نظر میرسد حاصل مهم این جلسه، ایجاد توجه احزاب سیاسی به راهکارهای عملی برای یاری به دولت باشد و اینگونه نشستها باید بر اساس مسائل کاملاً مشخص ادامه پیدا کرده و به گروههای کاری برای حل مسائل تبدیل شوند.
۳۱۲۱۱
نظرات کاربران